France – francuski liniowiec pasażerski armatora Compagnie Générale Transatlantique zbudowany w latach 1956-1961 przez francuską stocznię Chantiers de l'Atlantique w St Nazaire, który obsługiwał linię Le Havre – Nowy Jork. Do roku 1974 pływał pod banderą Francji, po czym w 1980 sprzedany Norwegii i przebudowany na wycieczkowiec. Mimo olbrzymiej prędkości statek nigdy nie podjął próby zdobycia Błękitnej Wstęgi Atlantyku.

Historia

Geneza

Przed II wojną światową największym francuskim transatlantykiem był statek Normandie, który 9 lutego 1942 roku zatonął w nowojorskim porcie wskutek pożaru, który wybuchł na jego pokładzie i nieumiejętnej akcji gaśniczej. Po wojnie w dyspozycji Compagnie Générale Transatlantique pozostawały dwa statki obsługujące połączenie z Nowym Jorkiem: Ile de France i otrzymany w 1946 roku ze Stanów Zjednoczonych w ramach rekompensaty za Normandie, poniemiecki statek Europa. Taka sytuacja w żaden sposób nie satysfakcjonowała francuskiego armatora. Nie były to jednostki mogące konkurować z głównym rywalem jakim były linie Cunard-White Star Line i jego linowcami Queen Elizabeth i Queen Mary.

Projekt

Przystąpiono do projektowania nowego liniowca pasażerskiego, dla którego wybrano nazwę France. Jego konstrukcja w dużej mierze opierać się miał na doświadczeniach zebranych podczas eksploatacji Normandie. Statek miał powstać w stoczni Chantiers de l'Atlantique mieszczącej się w Saint-Nazaire. W marcu 1953 roku stocznia przyjęła wstępne założenia nowego projektu, który miał być nadzorowany przez Alfreda Lafonta ze strony stoczni i Jeana-Paula Ricarda i Antoine Barthélemy ze strony armatora. Zakładano, że nowa jednostka będzie przewoziła około 2 tysięcy pasażerów z prędkością około 30 węzłów, czyli mniej więcej tyle co Normandie, ale będzie miała o 25% mniejszą wyporność. Dużą wagę przykładano do ekonomicznych aspektów wykorzystania nowego statku. Zamierzano zastosować wydajniejsze i oszczędniejsze systemy napędowe, zmniejszające zużycie paliwa nawet o około 40% w stosunku do poprzednika. W dużo większym stopniu niż przy wcześniejszych konstrukcjach zamierzano wykorzystać lżejsze materiały konstrukcyjne, stopy metali lekkich. Wstępne prace zakończyły się zaprojektowaniem trzech wariantów statku, oznaczonych literami A, B i C, wszystkie z nich miały pojemność około 65 000 BRT. Projekt A zakładał wybudowanie jednostki dla 1300 pasażerów i prędkości 25 węzłów, projekt B zakładał zwiększenie liczby miejsc do 2 tysięcy przy tej samej prędkości, w projekcie C statek miał osiągać 31 węzłów zabierając na pokład 2 tysiące pasażerów. Powstało czternaście różnych wersji planów nowego liniowca ale do budowy zakwalifikowano pochodną projektu "C".

Budowa

26 lipca 1956 roku prezes GTC Jean Marie podpisał ze stocznią kontrakt na budowę nowego transatlantyku. Niejako nawiązując do tradycji swojego poprzednika, budowa miała się odbywać na tej samej pochylni, na której powstał Normandie. 7 października 1957 roku położono stępkę statku o symbolu budowy G 19. Szybki postęp prac zaowocował tym, że już po 32 miesiącach France był gotowy do wodowania. 11 maja 1960 roku o godzinie 16:15, w obecności prezydenta Francji Charles'a de Gaulle'a oraz 100 tysięcy widzów, żona prezydenta Yvonne de Gaulle rozbiła szampana o gruszkę dziobową statku dokonując chrztu liniowca. Po wodowaniu, statek został odholowany do nabrzeża stoczniowego gdzie kontynuowano dalsze prace wyposażeniowe. 19 listopada 1961 roku rozpoczęto próby odbiorcze a 5 stycznia 1962 roku statek został odebrany przez armatora. Portem macierzystym France został Hawr.

Wykorzystanie

W pierwszy próbny rejs jeszcze bez pasażerów France wypłynął z Hawru do Southampton i z powrotem a 19 stycznia 1962 roku w pierwszy rejs z pasażerami na Wyspy Kanaryjskie. Transatlantycka przygoda rozpoczęła się 3 lutego 1962 roku, France wypłynął z Hawru przez Southampton w swój pierwszy rejs do Nowego Jorku. Wśród pierwszych pasażerów były gwiazdy francuskiego kina, arystokracja i biznesmeni. Wśród ryków syren okrętowych i strumieni wody z armatek wodnych z całą pompą France weszła do nowojorskiego portu i zacumowała przy nabrzeżu 88 (Pier 88), tym samym, przy którym spłonął Normandie.

W ciągu roku, przez 10 miesięcy statek pływał pomiędzy Europą a Ameryką, w sezonie zimowym odbywał dwu, trzytygodniowe rejsy wycieczkowe z Nowego Jorku na Karaiby. 14 grudnia 1962 roku na pokładzie liniowca do Nowego Jorku przybył szczególny pasażer, była nim Mona Lisa, obraz Leonarda da Vinci, który rozpoczynał swoje podróż po wystawach w USA. W 1965 roku święta Bożego Narodzenia i Nowy Rok statek spędził u wybrzeży Afryki Zachodniej.

W maju 1967 roku France cumował w Montrealu goszcząc na wystawie Expo 67 gdzie był częścią pawilonu francuskiego. 13 lipca 1967 roku statek wyruszył w pierwszy z trzech rejsów na trasie Hawr-Southampton-Quebec-Nowy Jork. 28 maja 1968 roku zamiast powrócić do swojego macierzystego portu, z powodu strajku francuskich dokerów France zawinął do Southampton. 4 października tego samego roku statek wypłynął w ostatni rejs do Nowego Jorku płynąc przez Quebec. Na początku lat 70. coraz większa liczba transatlantyckich połączeń lotniczych oraz wzrastające ceny paliwa na światowych rynkach wymusiły na GTC zwiększenie liczby bardzo popularnych rejsów wycieczkowych. Z powodów prestiżowych francuski rząd dofinansowywał GTC ale kiedy w 1970 roku straty sięgnęły sumy 3 mln dolarów ograniczono rejsy nowojorskie. W 1972 roku w porcie w Hongkong spłonął Queen Elizabeth tym samym France stał się największym pływającym statkiem pasażerskim na świecie. W tym samym roku liniowiec wypłynął w swój pierwszy z trzech rejsów dookoła świata. Najdroższy bilet na tą podróż kosztował 99 340 USD, wszystkie miejsca zostały wykupione. Wypłynąwszy z Hawru, poprzez Southampton, statek udał się do Nowego Jorku. Dalej poprzez Martynike i przylądek Horn France popłynął na Pacyfik. Statek opłynął Amerykę Południową, jako że był za duży aby płynąć przez Kanał Panamski. France odwiedził Tahiti, Nową Zelandię, Tasmanię, Australię, wyspy Indonezji, Hongkong, Malezję, Singapur, Sri Lanke, Indie, Seszele. Po opłynięciu przylądka Dobrej Nadziei (również z powodu swoich rozmiarów statek nie mógł płynąć przez Kanał Sueski), statek zawinął na Wyspę Świętej Heleny. Następnie poprzez Dakar i Maderę statek powrócił do Nowego Jorku. Rejs był ogromnym sukcesem, który przyniósł France znaczny rozgłos i przyczynił się do zorganizowania kolejnego rejsu dookoła świata w 1974 roku, na który również wykupiono wszystkie miejsca.

Pomimo sukcesu medialnego i prestiżowego, z powodu stale wzrastających cen paliwa ekonomicznie trzeba było dołożyć 5 mln USD. W 1974 roku francuski rząd ogłosił, że nie będzie więcej dofinansowywał armatora, w konsekwencji tej decyzji GTC ogłosił, że zamyka połączenie z Nowym Jorkiem. W swój ostatni rejs do "Wielkiego Jabłka" France wypłynął 6 września 1974 roku.

Decyzja armatora wywołała we Francji falę wielkich protestów, ich wyrazem było opanowanie statku przez marynarzy związkowców w nocy z 11 na 12 września 1974 r. podczas wejścia jednostki do Hawru. Chcieli oni zablokować port i zmusić armatora do pozostawienia statku w aktywnej eksploatacji. Uwięzionych na pokładzie pasażerów wraz z bagażami przejął prom pasażerski. Akcja na niewiele się zdała, blokada była iluzoryczna a zbliżający się sztorm zmusił zbuntowaną załogę do wprowadzenia France na redę Hawru. 9 października statek wszedł do portu a 25 października został oficjalnie wycofany ze służby. 7 grudnia tego samego roku France wraz z załogą szkieletową trafił do ujścia Sekwany gdzie miał czekać na nadejście lepszych czasów. 24 października 1977 roku liniowiec został kupiony przez szwajcarską firmę Techniques d'Avant-Garde Finances Internationales SA. reprezentującej saudyjskiego finansistę Akrama Ojjeha. Według jego planów France miał być pływającym hotelem na Florydzie, plany się zmieniały i były coraz bardziej nietypowe. Statek miał być pływającym muzeum sztuki francuskiej, hotelem na Morzu Czarnym, w Bejrucie ostatecznie 26 czerwca 1979 roku statek został odkupiony za sumę 18 mln USD przez Kloster Rederei A/S z zamiarem przerobienia jednostki na statek wycieczkowy, którego operatorem miała być firma córka - Norwegian Caribbean Line. 18 sierpnia 1979 roku statek już pod nową nazwą Norway wypłynął z Hawru do niemieckiej stoczni HAPAG Lloyd Werft w Bremerhaven, gdzie kosztem 80 mln USD miał zostać przebudowany.

Norway

Norway w 2004 roku

14 kwietnia 1980 roku w dniu zakończenia prac na statku nastąpiła oficjalna zmiana nazwy. 30 kwietnia Norway opuścił Niemcy i popłynął do swojego nowego portu macierzystego, Oslo. 3 maja w obecności króla Olafa V na statku uroczyście wciągnięto flagę Narodów Zjednoczonych co miało symbolizować międzynarodową załogę jednostki.

Trzy dni później statek wypłynął w swój pierwszy rejs jako Norway, udając się na Florydę do Miami. Z Miami statek wykonywał regularne, tygodniowe rejsy wycieczkowe, podczas których odwiedzano Wyspy Dziewicze, Bahamy oraz Wyspy Nawietrzne. Statek bardzo szybko odniósł sukces komercyjny, nastawiony głównie na obsługę bogatych obywateli amerykańskich uzyskał zapełnienie sięgające 90-100%. Po raz pierwszy w swojej karierze statek zaczynał przynosić dochód podczas swojej eksploatacji. W sierpniu 1984 roku linie wykupiły innego armatora obsługującego karaibskie połączenia, norweski Royal Viking Cruise Line stając się największą firmą żeglugową zajmującą się rejsami wycieczkowymi na świecie. Również w tym samym roku Norway przeszedł remont w Hamburgu, podczas którego zainstalowano na jednostce prądnice spalinowe zamiast dotychczas używanych turbogeneratorów.

W 1987 roku portem macierzystym statku zostało Nassau a nad pokładem powiewała bandera Wysp Bahama. Norwegian Caribbean Line zmieniła swoją nazwę na Norwegian Cruise Line. We wrześniu 1990 roku statek przeszedł kolejny remont w Bremerhaven, który zakończono 2 października tego samego roku i po raz drugi w swojej historii nie było na świecie większego statku pasażerskiego niż Norway. 2 maja 1998 roku na karty historii powrócił France. Na czas ośmiu rejsów po Morzu Śródziemnym z francuskimi pasażerami armator nieoficjalnie powrócił do dawnej nazwy. Rok później cumując w Barcelonie na pokładzie wybuchł pożar, który wyłączył Norway z normalnej służby na trzy tygodnie. W 2001 roku statek przeszedł ostatni w swojej historii remont. 9 września tego samego roku jednostka opuściła Nowy Jork i popłynęła do Hawru, dwa dni później miał miejsce atak na World Trade Center. Po powrocie na Florydę Norway dalej odbywał wycieczkowe rejsy po Karaibach. 25 maja 2003 roku na pokładzie statku cumującego w Miami miał miejsce wybuch kotła, który spowodował poważne zniszczenia na pokładzie, zginęło czterech członków załogi a dalszych trzech (czterech) zmarło w wyniku odniesionych obrażeń. Po prowizorycznym naprawieniu zniszczeń, 27 czerwca statek wypłynął z Miami udając się na holu w rejs do Bremerhaven gdzie miano oszacować straty i podjąć niezbędne działania w celu przywrócenia pełnej sprawności jednostki.

Na miejscu okazało się, że czas oczekiwania na nowy kocioł waha się w przedziale od 7 do 12 miesięcy. 17 marca 2004 roku norweski armator ogłosił, z powodu ogromnych kosztów remontu statku cała inwestycja jest już nieopłacalna i rezygnuje z dalszej eksploatacji statku. Sześć dni później skreślono Norway ze stanu floty Norwegian Cruise Line. Właścicielem statku został główny udziałowiec norweskiej firmy, malezyjski armator Star Cruises. Plany nowego armatora zakładały wykorzystanie Norway w rejsach u wybrzeży Australii, niestety nie doszło do tego i ostatecznie sprzedano statek na złom. 23 maja 2005 roku jednostka opuściła Niemcy na holu Chińskiego holownika i popłynęła do Port Klang w Malezji, do którego dotarła 10 sierpnia. W kwietniu 2006 roku statek został sprzedany liberyjskiej firmie Bridgend Shipping Limited, który nadał nową nazwę Blue Lady. Pod tą nazwą, miesiąc później statek kolejny raz został sprzedany, tym razem nabywcą był Haryana Ship Demolition Pvt. Ltd.

Dziób statku prezentowany w Paryżu, sprzedany w lutym 2009 roku na aukcji

5 maja 2006 roku Blue Lady wyszła z Port Klang na holu kierując się ku indyjskim wodom terytorialnym. 14 maja statek stanął na redzie portu Pipavav.

Tam dokonano oględzin statku pod kątem możliwości bezpiecznej utylizacji toksycznych substancji znajdujących się na pokładzie. Pozytywna opinia została wydana 2 sierpnia, 15 sierpnia statek stanął na mieliźnie w pobliżu miasta Alang. 4 grudnia 2007 roku rozpoczęto złomowanie jednostki. Pod koniec 2008 roku statek przestał istnieć. W lutym 2009 roku przeprowadzono aukcję pozostałości po transatlantyku (szpica dziobu statku zostanie ustawiona we francuskim miasteczku w Normandii).

Dane techniczne (jako wycieczkowiec "Norway")

Bibliografia