Miejsce zatonięcia- duński port Hanstholm

ST Brda (GDY-261)-polski trawler typu B10, zbudowany w Stoczni Gdańskiej . Należał do Przedsiębiorstwa Połowów Dalekomorskich i Usług Rybackich Dalmor . Zatonął 10 stycznia 1975 roku wraz z 10 członkami załogi (jedenasta ofiara zmarła w szpitalu na skutek zawału serca) w Duńskim porcie Hanstholm.

Katastrofa

Do katastrofy doszło w nocy z 9 na 10 stycznia 1975 r. podczas wchodzenia do portu Hanstholm.

8 stycznia 1975 r. pierwszy oficer zachorował na zapalenie ucha środkowego i ponieważ próby leczenia streptomycyną dostępną na kutrze (zlecenie wydał lekarz z Gdyni konsultujący przez radio) nie przyniosły skutku, to kapitanowi następnego dnia polecono wpłynąć do portu i przekazać pierwszego oficera do szpitala na lądzie. Chory był również radiooficer.

Statek dopłynął do portu wieczorem i kapitan zdecydował się na próbę wpłynięcia. Izba Morska w Gdyni później uznała to za błąd, gdyż po pierwsze stan pierwszego oficera pozwalał na czekanie do rana, a po drugie warunki hydrograficzne w porcie Hanstsholm są ciężkie. Dlatego też uznano, że kapitan, który nie znał za dobrze tego portu, nie powinien podejmować próby wpłynięcia w nocy.

Podczas wpływania do portu statek został zniesiony przez prąd na lewo od toru wodnego w stronę główki falochronu i uderzył o dno, co doprowadziło do uszkodzenia steru i jego zablokowania w pozycji prawo na burt. Izba Morska uznała tu winę kapitana, który niewłaściwie prowadził nawigację schodząc z linii nabieżnika portowego. Ponadto wg map portu głębokość wody była większa o kilka metrów niż w rzeczywistości, ale i tak wystarczająca dla zanurzenia statku — jednakże kierownictwo portu rzadko uaktualniało mapy w przypadku miejsc poza wyznaczonymi torami wodnymi, co wiązało się z tym, że mogły tam znajdować się miejsca o znacznie mniejszej głębokości.

W tej sytuacji kapitan Andrzej Zieliński rzucił kotwicę oraz poprosił kapitana portu o holowniki. Próbował także prosić o pomoc siostrzany statek „Barycz” przebywający w porcie, ale jego kapitan odmówił wypłynięcia motywując to zmęczeniem załogi po długim rejsie — Izba Morska nie podważyła tej decyzji. Port Hantsholm nie dysponował etatowymi holownikami i statkami ratowniczymi (Izba Morska uznała to za zaniedbanie kierownictwa), więc holowania podjął się duński trawler przebywający w porcie. Wypłynięcie tego statku uległo opóźnieniu, bo wpierw negocjowano warunki zapłacenia za akcję ratowniczą. Wcześniej proponowano podjęcie załogi, na co nie chciał zgodzić się kapitan „Brdy” — nie zdążono przed katastrofą dojść do porozumienia.

Zanim trawler, który miał holować „Brdę”, zdążył podać hol, sztormująca „Brda” zerwała się najpierw z jednej, a potem z drugiej kotwicy. Kapitan nie zdecydował się na ratowanie sytuacji manewrami maszyną, co Izba Morska uznała potem za poważny błąd. „Brda” zdryfowała rufą na gwiazdobloki falochronu wewnętrznego, obróciła się na nich jak na zawiasie, ustawiła się równolegle do tego falochronu a następnie położyła na boku nadbudówką na zewnątrz. Cała 27-osobowa załoga zdołała opuścić wnętrze kadłuba i zgromadziła się w dwóch grupach: na dziobie oraz na śródokręciu w okolicach mostka. Wezwany helikopter ratowniczy podjął najpierw siedmiosobową grupę z dziobu. W czasie odstawiania jej na ląd około godziny 1.30 wielka fala sztormowa uderzyła w kadłub i zmyła z niego 10 członków załogi między kadłub a falochron, na zalane mazutem łamacze fal.

Mimo podejmowanych z lądu prób udzielenia pomocy od strony falochronu, żadnego ze zmytych marynarzy nie udało się uratować, ponieważ siła fal była tak wielka, że marynarze zginęli rozbici o betonowe bloki, a z wody wydobyto tylko pięć okaleczonych ciał. Z pozostałej części załogi podjętej przez śmigłowiec jeden z uratowanych zmarł w szpitalu na atak serca.

W momencie zerwania się „Brdy” z kotwicy załoga „Baryczy” proponowała kapitanowi, aby natychmiast wypłynął w celu próby ratowania załogi „Brdy”, ale ten odmówił — część członków załogi „Baryczy” próbowała potem z własnej inicjatywy razem z Duńczykami ratować z falochronu marynarzy „Brdy” zmytych przez falę.

Wrak „Brdy” został w ciągu niedługiego czasu po katastrofie doszczętnie rozbity falami w porcie.

Konsekwencje dla kapitanów

Kapitan „Brdy” został uznany przez Izbę Morską za winnego katastrofy, a kapitan „Baryczy” za winnego nieudzielenia pomocy załodze „Brdy” (nie chodziło o niepodjętą próbę holowania, tylko o nieudzielenie pomocy w trakcie katastrofy). Podobne wyroki zapadły później w sądzie, obaj kapitanowie skazani zostali na kary z warunkowym zawieszeniem ich wykonania.

Bibliografia