SY Bieszczady - Polski Serwis Naukowy

Pomnik pamięci SY Bieszczady

SY Bieszczady – jacht żaglowy jol typu Opal, należący do Centrum Wychowania Morskiego ZHP w Gdyni.

Zatonął 10 września 2000 w wyniku kolizji.

Historia

Dane techniczne

Źródła armatora:

typ serii: Opal III

typ: jol

kraj: Polska

armator: CWM ZHP Gdynia

port macierzysty: Gdynia

producent: Stocznia im. J. Conrada-Korzeniowskiego w Gdańsku

rok budowy: 1974

dane serii:

długość całkowita - 13,65 m

szerokość - 3,60 m

zanurzenie - 1,95 m

powierzchnia żagli - 80,0 m²

Ostatni rejs

Jacht zatonął 10 września 2000 ok. godz. 05:26 w wyniku zderzenia z gazowcem MV Lady Elena na pozycji 56°36′04″N 7°29′07″E / 56.60111, 7.48528 przy wietrze W ok. 5°B, stanie morza 4 i bardzo dobrej widzialności.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Jacht żaglowy, SY lub s/y, s. y. (ang. sail yacht) – jacht, którego głównym lub jedynym napędem są żagle. Wśród jednostek o napędzie żaglowym jest jednostką o pośredniej wielkości pomiędzy małą żaglówką a wielkim żaglowcem. Przyjmuje się dla współczesnych jednostek, że granicą pomiędzy jachtem żaglowym i żaglowcem jest długość jednostki = 24 m (co wynika pośrednio z Międzynarodowych Przepisów o Zapobieganiu Zderzeniom na Morzu – MPDM).

Jacht – rozbity od strony prawej burty gruszką dziobową statku – zatonął wraz z niemal całą załogą. Utonęli: kpt. jacht. Lech Łuczak, sternik jacht. Artur Bogusz, sternik jacht. Arkadiusz Jakubiszyn, sternik jacht. Tomasz Bruś, sternik jacht. Paweł Romaniuk i żeglarz jacht. Rafał Makowski, a zaginął żeglarz jacht. Tomasz Malinowski. Wypadek przeżyła tylko Małgorzata Kądzielewska.

Gazowiec – statek przeznaczony do transportu skroplonego naturalnego gazu ziemnego – LNG (ang. Liquefied Natural Gas) lub skroplonego gazu porafinacyjnego – LPG (ang. Liquefied Petroleum Gas). Statki tego typu są w krajach anglojęzycznych nazywane LNG Carrier, LPG carrier; frankofońskich odpowiednio Méthanier, Propanier.

Rożek odbijający (reflektor radarowy) – wykorzystywany w radiolokacji specjalnie skonstruowany metalowy przedmiot odbijający fale radiolokacyjne. Zaletą rożka odbijającego jest jego wielokrotnie większa skuteczna powierzchnia odbicia niż sugerują to jego wymiary geometryczne, niezależnie od kierunku, z jakiego zostanie oświetlony przez falę radiolokacyjną.

Hołd żeglarzom z SY Bieszczady oddał zespół Banana Boat w swojej piosence "Requiem dla nieznajomych przyjaciół z s/y Bieszczady".

Orzeczenie

W sprawie zatonięcia jachtu orzekała po raz pierwszy Izba Morska przy Sądzie Okręgowym w Gdańsku z siedzibą w Gdyni. Orzeczeniem z 20 września 2001 stwierdzono, że przyczyną zderzenia była nienależyta obserwacja na obydwu statkach, skutkująca - w przypadku SY Bieszczady złą oceną sytuacji i zmianą kursu na prowadzący do zderzenia, a w przypadku MV Lady Elena spóźnionym podjęciem działań zapobiegających zderzeniu i winę za wypadek ponoszą w 70% SY Bieszczady, a w 30% MV Lady Elena. Orzeczenie to zostało jednak uchylone przez Odwoławczą Izbę Morską.

Opal – typ dwumasztowych jachtów drewnianych z ożaglowaniem typu jol budowanych w latach 1965-1984 przez Stocznię Jachtową im. Josepha Conrada w Gdańsku. Pierwszym Opalem był SY Opal, zakupiony w roku 1965 przez Sekcję Żeglarską WKS Legia. Późne (Opal IV) egzemplarze nazywano również Conrad 45 (lub krócej: C45) (nazwisko patrona stoczni + długość jachtu w stopach) lub Conrad 1400 (nazwisko patrona stoczni + długość jachtu w cm).

Stan morza – umowne określenie stanu powierzchni morza w zależności od wysokości występującej fali. Do określenia stanu morza wykorzystuje się dziesięciostopniową skalę Douglasa:

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Izba Morska orzeczeniem z 5 grudnia 2006 ustaliła, że przyczyną zderzenia było niepowodzenie manewrów ostatniej chwili, które to manewry spowodowane zostały wcześniejszym brakiem działań jednostek w celu uniknięcia nadmiernego zbliżenia. Prawdopodobnymi przyczynami nadmiernego zbliżenia mogło być:

Banana Boat – męski sekstet wokalny, wykonujący utwory a cappella, specjalizujący się w oryginalnej twórczości autorskiej w dziedzinie współczesnej piosenki żeglarskiej oraz w autorskiej interpretacji szanty klasycznej, a także eksperymentujący z innymi gatunkami muzycznymi (kolędy, utwory o charakterze popularnym i jazzowym). Członek międzynarodowego stowarzyszenia International Seasong and Shanty Association (ISSA).

Gdynia () – miasto na prawach powiatu położone w północnej Polsce, nad Zatoką Gdańską (odnogą Morza Bałtyckiego), w województwie pomorskim, wchodzące w skład Trójmiasta (wraz z Gdańskiem i Sopotem). Szerzej, (również z Pruszczem Gdańskim, Redą, Rumią i Wejherowem) jest elementem aglomeracji gdańskiej; jako jedna z gmin wchodzi także w skład Komunalnego Związku Gmin "Dolina Redy i Chylonki".

po stronie SY Bieszczady:

prowadzenie niewłaściwej obserwacji skutkujące brakiem świadomości zbliżania się MV Lady Elena lub błędną oceną wzajemnej odległości i nie podjęciem działań w celu zasygnalizowania statkowi swojej obecności w sytuacji, gdy miał wątpliwości, czy statek podejmie wystarczające działanie w celu uniknięcia zderzenia

ograniczona możliwość wykrycia jachtu wynikająca z wyposażenia w reflektor radarowy nie dający echa zapewniającego odpowiednią możliwość wykrycia, a nadto ewentualnego niepalenia się świateł burtowych lub palenia się z niedostateczną jasnością

po stronie MV Lady Elena: brak świadomości zbliżania się do jachtu wynikający z wysoce ograniczonej możliwości wykrycia jachtu nieoświetlonego właściwie i niosącego niewłaściwy reflektor radarowy lub prowadzenia niewłaściwej obserwacji wzrokowej skutkującej niewykryciem prawidłowo oświetlonego jachtu.

Stwierdzono ponadto, że Urząd Morski w Gdyni dopuścił do żeglugi jacht wyposażony w reflektor radarowy, który nie spełniał wymogów bezpieczeństwa żeglugi statków morskich i bezpieczeństwa życia na morzu.

"Requiem dla nieznajomych przyjaciół z SY Bieszczady" (często spotyka się również tytuły "Requiem dla Nieznajomych Przyjaciół z >Bieszczadów<" oraz "Requiem dla Nieznajomych") polska pieśń szantowa wykonywana przez zespół Banana Boat. Autorem tekstu jest Paweł Jędrzejko, muzykę napisał Paweł Konieczny. W późniejszym okresie piosenkę wykonywał m.in. zespół Strata Czasu.

Bibliografia

Marek Błuś: s/y Bieszczady. Historia bez finału w: Morze, statki i okręty nr 1/2007.

Przypisy

Godzina i współrzędne według orzeczenia Izby Morskiej z 5. 12. 2006 r. - w: Morze, statki i okręty nr 1/2007. W pierwotnym orzeczeniu były niewielkie różnice.

Linki zewnętrzne

Pierwsze orzeczenie Izby Morskiej (następnie uchylone)