SY Opty - Polski Serwis Naukowy

SY Opty - polski pełnomorski jacht kilowy klasy "Konik morski" / "Tuńczyk" (konstrukcja inż. Leona Tumiłowicza) z ożaglowaniem bermudzkim typu jol. Jacht ten został zaprojektowany i zbudowany specjalnie dla Leonida Teligi, który w latach 1967-1969 opłynął nim jako pierwszy Polak kulę ziemską w samotnym rejsie.

Fok – podstawowy żagiel przedni (czyli żagiel forsztagu) noszony na jachtach jednomasztowych. W przypadku użycia większej liczby żagli przednich, fok jest położony jako ostatni, czyli najbliżej masztu (w kolejności za lataczem, kliwrem i bomkliwrem). W tym znaczeniu fok jest zaliczany do sztaksli przednich.

Żagiel - odpowiednio ukształtowany płat tkaniny (ew. innego tworzywa) rozpięty na omasztowaniu jednostek żaglowych, stawiany fałami, a kierowany szotami lub brasami (wszystko najczęściej przy użyciu wielu lin pomocniczych). Zespół żagli tworzy ożaglowanie jednostki i służy do napędzania jej. Pierwotnie żagle były szyte z brytów tkaniny (bawełna, dacron, nylon, kevlar), obecnie stosuje się też inne metody wytwarzania żagli (laminowanie, klejenie). Żagle podzielić można według kształtu, abstrahując od rodzaju ożaglowania, na trójkątne i czworokątne.

Historia i rejsy

1 października 1966 na Opty podniesiono banderę, jednakże Polski Związek Żeglarski nie wyraził zgody na rejs. Powodem była pora roku i związane z nią krótkie dni, niskie temperatury oraz zbyt duży ruch statków na pierwotnie planowanej trasie przez Bałtyk, Morze Północne i Zatokę Biskajską. W związku z tym Ministerstwo Żeglugi dokonało zmiany trasy - rejs miał rozpocząć się w Casablance.

Jol – typ dwumasztowego ożaglowania stosowanego przeważnie na jachtach żaglowych średniej wielkości (o długości kadłuba 10 - 20 m). Żaglowiec posiadający główny maszt w pobliżu środka wyporu jednostki, oraz dodatkowo szczątkowy, bardzo mały maszt wysokości ok. 1/3 głównego, posadowiony daleko na rufie. Z powodu dużej różnicy masztów, tego typu jednostkę określa się również gwarowo jako "półtoramasztowiec".

Tczew (kaszb. Dërszewò, koc. Derszewo, niem. Dirschau, łac. Trsovia) – miasto i gmina w województwie pomorskim, siedziba powiatu tczewskiego. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa gdańskiego.

Opty 8 grudnia 1966 wyruszył z Gdyni, by okrążyć ziemię. Pierwszy etap swej podróży odbył na pokładzie MS Słupsk (PLO) do Casablanki.

25 stycznia 1967 o 15:15 UTC rozpoczyna właściwy start do podróży, wychodząc z portu Casablanka. Leonid Teliga opłynął samotnie cały świat, pokonując odległość ok. 46 tys. Mm. Zamkniecie pętli wokółziemskiej trwało 2 lata, 13 dni, 21 godzin, 35 minut.

Rejs okołoziemski Opty

1967

Ropa naftowa (olej skalny, czarne złoto) – ciekła kopalina, złożona z mieszaniny naturalnych węglowodorów gazowych, ciekłych i stałych (bituminów), z niewielkimi domieszkami azotu, tlenu, siarki i zanieczyszczeń. Ma podstawowe znaczenie dla gospodarki światowej jako surowiec przemysłu chemicznego, a przede wszystkim jako jeden z najważniejszych surowców energetycznych.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

25 stycznia start z Casablanki w Maroku

12 lutego zawiniecie do portu Las Palmas na Wyspach Kanaryjskich

16 kwietnia dopłynięcie do Barbadosu

1 lipca przejście przez Kanał Panamski

28 lipca wyście na Ocean Spokojny

20 września dotarcie do wysp Galapagos

26 listopada dotarcie do Oceanii, wyspy Markizy

31 grudnia wejście do portu na Tahiti (postój 31 grudnia 1967 - 5 maja 1968)

1968

Kanał Panamski – sztuczny kanał wodny zbudowany w latach 1904-14, położony w Panamie, na Przesmyku Panamskim, łączący wody Oceanu Atlantyckiego (przez Morze Karaibskie) z wodami Oceanu Spokojnego. Jest on jedną z najważniejszych dróg wodnych świata, która wydatnie skróciła trasę, jaką musiały pokonywać wcześniej statki, np. droga morska z San Francisco do Nowego Jorku uległa skróceniu o 14 500 km. Podczas budowy Kanału Panamskiego zmarło około 25 000 robotników a około 20 000 z nich zaraziło się malarią lub żołtą febrą.

Ocean Spokojny (Pacyfik), Ocean Wielki – największy, najgłębszy i najstarszy na świecie zbiornik wodny. Z powierzchnią równą 178,7 mln km² zajmuje jedną trzecią całej Ziemi. Największą rozciągłość południkową osiąga między Arktycznym Morzem Beringa a Morzem Rossa przy brzegach Antarktydy i wynosi ona aż 15500 km. Z kolei największą rozciągłość równoleżnikową osiąga między wybrzeżem Indonezji a Kolumbii i Peru i wynosi 19800 km czyli prawie połowę obwodu kuli ziemskiej i pięć razy więcej niż średnica Księżyca. Granicami oceanu są: Ameryki Północna i Południowa na wschodzie, Azja i Australia na zachodzie oraz lodu Arktyki i Antarktydy odpowiednio na północy i południu. Pojemność oceanu szacowana jest na 169,2 mln km³ co stanowi 46% ziemskich zasobów wód. Tradycyjnie dzieli się go wzdłuż równika na część północną i południową, ale wyjątkami są tutaj wyspy Gilberta i Galapagos w całości uznawane za Południowy Pacyfik. Na tym Oceanie znajduje się największa głębia Rów Mariański (głębokość: 10 911 m) oraz druga co do wielkości wyspa świata Nowa Gwinea. Średnia głębokość wynosi 4 280 m p.p.m.

2 czerwca przybycie na wyspy Fidżi

19 sierpnia Cieśnina Torresa

30 października minięcie Przylądka Igielnego (34°50' S)

1969

9 stycznia wyjście z portu Dakar

5 kwietnia o godzinie 11:15 GTM zamknięcie pętli wokółziemskiej na pozycji 23°56′N 23°25′W / 23.933, -23.417

30 kwietnia dotarcie do Casablanki

Takielunek i wyposażenie jachtu Opty (wybrane):

Żagle: fok, fok II, sztormfok, genua, spinaker, 2 x motyle pasatowe, grot, grot sztormowy, trajsel, apsel, bezan, bezan sztormowy

Zbiorniki: wodny 200 l, wodny 150 l, paliwowy (ropa) 120 l

Po tym rejsie jacht był eksploatowany przez Wyższą Szkołę Morską w Gdyni, a następnie przekazany został do Muzeum Morskiego w Gdańsku. Obecnie jednostka znajduje się w magazynach Muzeum Wisły w Tczewie (oddział Muzeum Morskiego w Gdańsku) i nie może doczekać się wystawienia.

Przylądek Igielny, Przylądek Agulhas (port. Cabo das Agulhas /wym. agulias/) – przylądek, stanowiący najbardziej wysunięty na południe kraniec Afryki, uznawany jednocześnie za umowną granicę Oceanów – Indyjskiego i Atlantyckiego.

Plany Modelarskie - dwumiesięcznik Ligi Obrony Kraju w postaci rysunków kreślarskich, mających pomóc modelarzom w samodzielnym opracowaniu autorskich wersji modeli redukcyjnych. Było wydawane w latach 1965-1989. Wydano 150 numerów czasopisma. Obecnie powstałą lukę częściowo zapełnia Modelarz wkładkami z planami dołączanymi do numerów.

Ciekawostki

Nazwa Opty, to skrót od słowa "optymista". Leonid Teliga zbierając pieniądze na jego budowę mawiał: „Jeśli uda mi się zbudować ten jacht, nazwę go OPTY– mista, jeśli nie, to zawsze starczy mi kajak, który nazwę PESY– mista i popłynę nim na jeziora mazurskie”.

Takielunek – termin żeglarski oznaczający tę część osprzętu żaglowego na statku wodnym o napędzie żaglowym, która jest aktualnie rozmieszczona na jednostce w celu użytkowania. Termin ten stosowany jest w kilku zakresach:

Wyspy Kanaryjskie (hiszp. Islas Canarias, oficjalna nazwa jednostki administracyjnej Comunidad Autónoma de Canarias) – archipelag górzystych wysp pochodzenia wulkanicznego położonych na Oceanie Atlantyckim na północny zachód od wybrzeży Afryki. Wyspy te należą do Hiszpanii i tworzą dwie prowincje: Santa Cruz de Tenerife i Las Palmas de Gran Canaria.

Zobacz też

Leonid Teliga

Przypisy

Andrzej Remiszewski: 40 rocznica śmierci kpt. Leonida Teligi (1917 – 1970). [dostęp 2011-09-06].

Bibliografia

Plany Modelarskie zostały opublikowane w zeszycie 5/1969 (nr 33)

Leonid Teliga "Opty od Gdyni do Fidżi", Wyd. Morskie, Gdańsk, 1970, (Miniatury Morskie t. 157, zeszyt 17)

Leonid Teliga "Opty od Fidżi do Casablanki", Wyd. Morskie, Gdańsk, 1970, (Miniatury Morskie t. 161, zeszyt 18)

Model kartonowy został opublikowany w numerze 12/71 Małego Modelarza

Horyzonty Techniki nr 6/1967 "Samotny rejs 'Opty'"