Sakja Pandita - Polski Serwis Naukowy

Sakya Pandita

Sakja Pandita Kunga Gyeltsen, Kunga Gylatshan Pal Zangpo (1182–1251 r. n.e.) - wielki tybetański przywódca duchowy, jeden z najbardziej wpływowych buddyjskich uczonych oraz scholastyków.

Natura Buddy (także Tathagatagarbha, Sugatagarbha; sans. Buddhata, chin. 佛性 foxing, kor. pulsǒng, jap. 仏性 bussho, wiet. phât tinh, wylie: de bzhin gshegs pa’i snying po) – esencja umysłu, najwyższa mądrość, absolutna natura wszystkiego, co istnieje, umożliwiająca osiągnięcie Oświecenia wg buddyzmu. Nauki o naturze buddy wg nauk mahajany, obok nauk o siunjacie, są najbardziej istotnymi naukami Buddy Siakjamuniego i związane są szczególnie z tzw. Trzecim Obrotem Kołem Dharmy Buddy oraz doktrynami czittamatra i madhjamaka.

Chan Kubilaj, Kubilaj Chan (ur. 23 września 1215, zm. 18 lutego 1294) – wnuk Czyngis-chana, syn Tołuja i Sorkaktani-beki, piąty wielki chan mongolski i pierwszy cesarz Chin z dynastii Yuan.

Sakja Pandita był czwartym z pięciu znamienitych mistrzów - twórców jednej z głównych tradycji duchowej Tybetu, tradycji sakja. Bratanek wielkiego mistrza Sonam Tsemo, dzierżawcy tradycji sakja. Ze względu na jego wkład dla historii buddyzmu w Tybecie jest uważany obecnie wraz z Tsongkhapą i Longczenpą za główną postać buddyzmu tybetańskiego, która jest niczym emanacją Mandziuśriego. Kunga Gyeltsen jest powszechnie znany jako Sakja Pandita, czyli "wielki uczony, z sanskrytu pandita" tradycji sakja. Znawca i twórca w wielu dziedzinach w tym medycyny, filozofii, gramatyki, dialektyki, poezji, sanskrytu, astrologii oraz przede wszystkim wielki mistrz tantryczny i twórca dzieł tantrycznych, w szczególności systemu Lamdre. Jego sława była tak wielka, że dotarła do Indii, skąd przybyło wielu mistrzów tradycji niebuddyjskich, których nawrócił w debatach doktrynalnych. W momencie gdy Tybet znalazł się pod panowaniem Chana Kubilaja, Sakja Pandita zainicjował początek długich związków między sakjapami a mongolskimi zwierzchnikami Tybetu, do tego stopnia, że zawarł on traktat pokojowy i zainicjował zakończoną sukcesem misję nawracania państwa Mongołów na buddyzm. Chan Kubilaj przyjął wówczas bratanka Sakja Pandity o imieniu Pagpa (wylie: Gro-mgon Chos-rgyal ‘Phags-pa Blo-gros rgyal-mtshan, 1235 – 1280) w 1253 r. n.e. jako swojego najwyższego mistrza duchowego i doradcę w sprawach politycznych. Owe relacje religijno-polityczne sakjapów wiele wieków później zastąpiły relacje między Dalajlamami, a następnymi władcami mongolskimi.

Lamdre (tyb. Lam "Ścieżka", Dre "Rezultat") - "Ścieżka i jej Owoc", kompletny i unikalny system teorii i praktyk kultywowany w szkole sakja, związany z Tantrami Jogi Najwyższej, obejmujący wszystkie poziomy w ścieżce do oświecenia w buddyzmie tybetańskim. Lamdre opiera się na przekazie Buddy związanym z tantrą Hewadżra i naukach hinduskiego mahasiddhy Wirupa. System ten został wprowadzony do Tybetu przez mistrza Drogmi Lotsawa i utrzymuje się po dziś dzień dzięki dwóm liniom przekazu: tsogshe, zwanym przekazem ogólnym oraz lobshe, zwanym przekazem szczególnym.

Longczenpa (wylie. klong chen pa) - (1308-1364), Longczen Rabdziam, znany również jako Drime Yzer, był jednym z najbardziej znakomitych uczonych i mistrzów tradycji Ningma oraz odnowicielem Dzogczen. Ze względu na jego wkład dla historii Buddyzmu w Tybecie jest uważany obecnie wraz z Tsongkhapą i Sakja Panditą za główną postać Buddyzmu tybetańskiego, która jest niczym emanacją Mandziuśriego. Był autorem około 200 znamienitych dzieł, wśród których najbardziej znanymi są "Siedem Skarbnic" i "Trzy Trylogie" o tematyce Hinajany, Mahajany i Wadżrajany w ramach dziewięciu "pojazdów" przekazu "starożytnego (Ningma)". Longczenpa jest kluczową postacią obecnego pełnego przekazu nauk Dzogczen, gdyż był spadkobiercą Kumaradży, od którego posiadł pełny przekaz linii Wima Nyinthig Wimalamitry, a jako reinkarnacja Pema Lédrel Tsal posiadł pełen przekaz Khandro Nyinthig Padmasambhawy oraz oba te przekazy połączył w jeden system i skomponował do tego m.in. trzynastotomowy zbiór o nazwie Nyingtik Yabshyi (tłum. Cztery Działy Nyinthig, wylie. snying thig ya bzhi) oraz kompilację o nazwie Zabmo Yangtik, w której zawarte są dogłębne instrukcje z Wima i Khandro Nyinthig.

Wykaz głównych dzieł Sakja Pandity

Pięć głównych dzieł

Pramanayuktinidhi (tłum. Kopalnia o Logice, ang. Treasury of Logic on Valid Cognition, transliteracja Wyliego: Tshad ma rigs pa'i gter) - dzieło epokowe, magnum opus, w zaistnieniu wiedzy o logice, analitycznym wnioskowaniu w nauce tybetańskiej zebrane w jedenastu działach.

Trisambvaraprabedha (tłum. Rozróżnienie Trzech Kodeksów Moralnego Postępowania, ang.: Discrimination of the Three Vows, transliteracja Wyliego: sDom-gsum rab-dbye) - dzieło o kodeksie moralnego postępowania w buddyzmie harmonizujące podejścia Pratimokszy Winai, postępowania mahajanistycznego Bodhisattwy oraz postępowania według wadżrajany,

Munimataprakasha (tłum. Wyjaśnienie Intencji Świętego, ang. Clarifying the Sage's Intention, transliteracja Wyliego: Thub pa'i dgongs gsal) - dzieło harmonizujące poglądy madhjamaka Nagardżuny i Natura Buddy Majtrei zebrana w siedmiu działach,

(tłum. Brama mędrców, ang. The Entrance Gate for the Wise, transliteracja Wyliego: Mkhas pa rnams 'jug pa'i sgo, opublikowana po angielsku jako "The Entrance Gate for the Wise (Section III). Saksya Pandita on Indian and Tibetan Traditions of Pramana and Philosophical Debate." przez David P. Jackson (Arbeitskreis fur Tibetisch und Buddhistiche Studien Universiteit Wein: 1997),

(tłum. Strofy Sakja pandity, ang. The Elegant Sayings of Sakya Pandita, transliteracja Wyliego: sa skya legs bshad, opublikowana po angielsku jako "Ordinary Wisdom: Sakya Pandita's Treasury of Good Advice." w tłumaczeniu John T. Davenport przez Wisdom Publications, 2000, ISBN 0-86171-161-0).

Inne dzieła (Transliteracja Wyliego)

sgra'i bstan bcos

tshad ma'i bstan bcos sde bdun gyi snying po rig pa'i gter 'grel pa dang bcas pa

bzo'i bstan bcos

sku gzugs kyi bstan bcos

sa brtag pa

bstan pa rin po che'i rtsis

yan lag brgyad pa'i bsdus don

phyogs bcu'i sangs rgyas byang chub sems dpa' la zhu ba'i 'phrin yig dang skyes bu dam pa rnams la springs yig sogs 'phrin yig dang zhus lan mang ba

grub mtha' rnam 'byed

pha rol phyin pa'i gzhung lugs spyi'i tshogs chos chen mo

bdag med ma'i bstod pa'i 'grel pa

rdo rje theg pa'i man ngag rten 'brel lnga'i yi ge

lam sbas bshad dang bla ma'i rnal 'byor

sems bskyed chen mo lung sbyor

chos nyams su blang ba'i rim pa

theg pa chen po'i lam gyi rnam gzhag mdor bsdus

bsngo ba'i yon bshad

bdag nyid kyi rnam thar nga brgyad ma'i rtsa 'grel

sdeb sbyor me tog gi chun po

snyan ngag mkhas pa'i kha rgyan

mngon brjod tshig gi gter

zlos gar rab dga'i 'jug pa

rol mo'i bstan bcos

byis pa bde blag tu 'jug pa'i 'grel pa

bstod pa rgyud gsum 'khor lo'i 'grel pa

sangs rgyas la bstod pa sogs bstod pa mang po mdzad

Przypisy

http://www.berzinarchives.com/web/en/archives/e-books/unpublished_manuscripts/survey_tibetan_history/chapter_3.html - Alexander Berzin: "A Survey of Tibetan History" na podstawie Tsepon, W. D. Shakabpa: "Tibet: A Political History.", New Haven, Yale University Press, 1967

Bibliografia

Sakya Pandita Kunga Gyaltshen: "CLEAR DIFFERENTIATION OF THE THREE CODES: Essential Distinctions Among Individual Liberation, Great Vehicle & Tantric Systems", tłum. Jared Rhoton, Snow Lion Publication, 2002

Sa-skya Paṇḍi-ta Kun-dga-rgyal-mtshan: "The entrance gate for the wise (Section III) : Sa-skya paṇḍita on Indian and Tibetan traditions of pramāṇa and philosophical debate", tłum. David Paul Jackson, Arbeitskreis für Tibetische und Buddhistische Studien, Universität Wien, 1987

Sakya Pandita: "ORDINARY WISDOM: Sakya Pandita's Treasury of Good Advice", tłum. John Davenport, Snow Lion Publication.