Ten artykuł dotyczy kraju związkowego w Niemczech. Zapoznaj się również z: Saksonia – dawna prowincja pruska.

Zobacz hasło Saksonia w Wikisłowniku

Saksonia, Wolny Kraj Saksonia (łac. Saxonia; niem. Freistaat Sachsen; górnołuż. Swobodny stat Sakska; dolnołuż. Zwězkowy kraj Sakska) – kraj związkowy w Niemczech graniczący z Polską, Czechami i z następującymi krajami związkowymi: Bawaria, Turyngia, Saksonia-Anhalt i Brandenburgia. Stolicą jest Drezno. Republika Saksonii jest spółką prawa publicznego. Reprezentuje ją premier Stanislaw Tillich.

Jej obszar do 1989 r. wchodził w skład Niemieckiej Republiki Demokratycznej. Została utworzona w 1990 roku po zjednoczeniu Niemiec. Obejmuje ona w przybliżeniu obszar dawnego elektoratu a później Królestwa Saksonii. Pod względem powierzchni Saksonia jest dziesiątym, a pod względem liczby ludności, szóstym spośród 16 niemieckich krajów związkowych.

Współcześni mieszkańcy Wolnego Kraju nie są dosłownie Saksończykami będącymi potomkami niemieckiego szczepu o tej samej nazwie, którego nazwa wywodzi się od germańskiego plemienia Sasów. Gniazdem rodowym Saksończyków jest Dolna Saksonia. W średniowieczu termin "Saksonia" odnosił się do innego regionu, obejmującego dzisiejsze kraje związkowe Dolna Saksonia, Brema i północną część Nadrenii Północnej-Westfalii. Dzisiejsi Saksończycy to dokładnie Miśnieńczycy (Meißner). Ponieważ Miśnia począwszy od X w. była macierzą dzisiejszego Wolnego Kraju Saksonii. W Miśni Król Henryk w roku 929 wybudował pierwszy gród, i tam rozpoczął osiedlanie niemieckich plemion na słowiańskich obszarach. Z biegiem lat grupy germańskie, i łużyckie wytworzyły jedno z najbogatszych krajów związkowych Niemiec. Wskutek wojen, Saksonia wielokrotnie wygrywała i traciła mieszkańców i terytorium. Saksończycy z biegiem lat musieli pogodzić się z niemieckim cesarstwem oraz faktem odebrania państwa, jednakże w ciągu kilku stuleci władcy Saksonii nosili poza saksońską również polską koronę. Istotą pomysłu wybrania Sasów na tron polski była idea ustanowienia polsko-saskiej unii. Niektórzy historycy uważali, że była to myśl zarazem oryginalna i zdrowa. Saksonia stanowiła rywalkę Brandenburgii, a zarazem była krajem pragnącym uniezależnienia się od cesarstwa.

Wschodnia Saksonia obejmuje część Łużyc (niem. Lausitz). Obszar ten zamieszkują w charakterze mniejszości Serbołużyczanie, dlatego też wiele tablic informacyjnych jest dwujęzycznych (w języku niemieckim i górnołużyckim). Nauczanie odbywa się również w tym języku. Obecny premier Saksonii, Stanisław Tilich, jest pochodzenia serbołużyckiego.

Geografia

Poza stolicą innymi głównymi miastami Saksonii są: Lipsk, Chemnitz, Zwickau, Plauen i Görlitz. Główne rzeki to: Łaba, Mulda, Biała Elstera oraz tworząca polsko-niemiecką granicę Nysa Łużycka.

Obszar Saksonii wznosi się stopniowo z północy ku południu, przechodząc nad granicą z Czechami w góry. Od Bawarii do Łaby rozciągają się Rudawy, w których Łaba utworzyła imponujący przełom (tzw. Saska Szwajcaria). Na wschód od rzeki znajdują się niższe niż Rudawy Góry Łużyckie.

Drezno

Lipsk

Chemnitz

Edukacja

Studia w Dreźnie to przede wszystkim Drezdeński Uniwersytet Techniczny (Technische Universität Dresden) a także szkoły wyższe oraz wyższe szkoły zawodowe. Wśród nich Wyższa Szkoła Techniczno Ekonomiczna (Hochschule für Technik und Wirtschaft Dresden/FH ), Akademia Muzyczna im. C.M. Webera (Hochschule für Musik „Carl Maria von Weber“ Dresden), Akademia Sztuk Pięknych (Hochschule für Bildende Künste Dresden), Drezdeńska Wyższa Szkoła Tańca im. G. Palucca (Palucca Schule Dresden, Hochschule für Tanz), Ewangelicka Wyższa Szkoła dla Pracowników Socjalnych (Evangelische Hochschule für Soziale Arbeit/FH) oraz Saksońska Akademia Zawodowa Państwowej Akademii w Dreźnie (Berufsakademie Sachsen - Staatliche Studienakademie Dresden.

Gospodarka

Po zjednoczeniu Niemiec w gospodarce Saksonii odnotowano szereg znaczących zmian strukturalnych. Nierentowne przedsiębiorstwa przemysłowe zostały poddane procesowi likwidacji. Wiele kopalni węgla brunatnego i elektrowni zostało zamkniętych lub zreorganizowanych na nowo. Byłe wyrobiska górnicze są obecnie rekultywowane.

Wśród regionów byłych landów wschodnich, Saksonia jest krajem najbardziej zamożnym. W roku 2006 odnotowano 4% wzrost gospodarczy, co wskazuje na jeden z najszybszych wzrostów gospodarczych w tym regionie Niemiec. Kluczowym czynnikiem dla rozwoju kraju jest m.in. obecność w Dreźnie, rozwiniętego przemysłu mikroprocesorów (tzw. "Silicon Saxony"). Niemniej jednak bezrobocie pozostaje na dość wysokim poziomie, a poziom inwestycji jest niewielki. Z tego powodu, Saksonia jak i wiele innych regionów byłej NRD są ciągłym tematem starań gospodarczych rządu i opracowywanych polityk, silnie wspieranych przez " Unię Europejską", a jednocześnie beneficjentem dotacji inwestycyjnych, przy użyciu 30% środków własnych, planowanych do roku 2013. Kraj zwraca również uwagę z bogactwa czerpanego z turystyki, zwłaszcza w regionie Łużyc.

Drezdeńska fabryka Volkswagena Gläserne Manufaktur

W Dreźnie znajduje się fabryka Volkswagena Gläserne Manufaktur, gdzie ma miejsce ostatni etap produkcji Volkswagena Phaetona, natomiast w Lipsku znajdują się fabryka BMW oraz Porsche.

Najważniejszymi partnerami Saksonii, obok starych krajów członkowskich UE i Stanów Zjednoczonych, stały się nowe kraje członkowskie. Ich znaczenie dla saksońskiego handlu zagranicznego stale wzrasta. Czechy, Polska, Słowacja i Węgry są dla Saksonii najważniejszymi partnerami w imporcie, nie tylko jeśli chodzi o region Europy Środkowej i Wschodniej, lecz także w ujęciu globalnym. Import z tego regionu w latach 2003- 2004 był wyższy niż wartość towarów dostarczanych do Saksonii ze starych państw członkowskich UE, co wskazuje na reorientację saksońskiego importu.

Euroregion Nysa był pierwszym powołanym do życia przy granicach Polski, Niemiec i Republiki Czeskiej. Pomógł on zwłaszcza w rozwoju regionów przygranicznych, szczególnie w kwestiach dotyczących środowiska jak i rozwoju turystyki, m.in. emisję dwutlenku siarki zredukowano o 92%, zaś tlenku azotu o 80%.

W kwietniu 2010 około 272 000 osób pozostawało bezrobotnymi w Saksonii, co odpowiada stopie bezrobocia rzędu 12,6%. W porównaniu z PKB w UE pod względem mocy SSN Saksonia osiągnęła wskaźnik 85,9 (UE-27: 100) 2004. W roku 2009 wartość PKB Saksonii wyniosła ok. 92,9 mld euro.

Rolnictwo

Rolnictwo Saksonii od roku 1945 przeszło dwie poważne zmiany strukturalne. W czasach NRD, prawie wszystkie gospodarstwa rolne zostały znacjonalizowane i zamienione na 800 państwowych gospodarstw rolnych oraz 800 dużych rolniczych spółdzielni produkcyjnych. Po zjednoczeniu Niemiec, i likwidacji NRD, pozostało 650 rolniczych spółdzielni, oraz utworzono 8000 indywidualnych gospodarstw rolnych. W tym czasie rolnictwo saksońskie zostało w znaczący sposób zmodernizowane. Głównymi produktami pochodzącymi z gospodarstw saksońskich są zboża, sery i owoce, głównie jabłka. W produkcji zwierzęcej, nastąpiło przesunięcie z trzody chlewnej na utrzymanie innych zwierząt hodowlanych, jednakże produkcja w tym sektorze gospodarki nie powrócił już do poziomu z roku 1990.

Turystyka

W Saksonii rozwinęła się turystyka przede wszystkim w pasmie górskim Rudaw na granicy Niemiec i Czech. Zachował się XVI-wieczny trakt w Rudawach, prowadzący z Saksonii do Czech poprzez ośrodki górnictwa cyny. Główne atrakcje turystyczne Drezna i okolic: m.in. Zwinger, Opera Sempera, galeria „Alte Meister", Frauenkirche oraz twierdza i miejscowość wypoczynkowa Königstein w Szwajcarii Saksońskiej.

Barokowe Drezno jako siedziba elektorów saskich i królów Polski z racji trwającej od 1697-1763 unii personalnej, ze słynną na cały świat galerią obrazów to również miasto muzeów — znajduje się tu Muzeum Porcelany, Muzeum Higieny, Muzeum Komunikacji i inne. Miasto Lipsk spełnia w Saksonii rolę wybitnego centrum kulturalnego. Już Goethe pisał w czasie swych studiów w Lipsku: „Mein Leipzig ist ein klein Paris und bildet seine Leute". Tę pozycję ułatwia mu 800-letnia tradycja miasta handlowego oraz organizacja po dziś dzień Międzynarodowych Targów . Saksonia zalicza się do grona gdzie najlepiej zachowały się historyczne zespoły urbanistyczne, m.in. takich miast jak Miśnia, Freiberg, Pirna, Budziszyn i Görlitz.

Ekspozycja w Muzeum Porcelany w Miśni

Miśnię rozsławiła znana na całym świecie porcelana, która jest tu produkowana od 1710. Wizyta w Manufakturze Porcelany "Staatliche Porzellan-Manufaktur Meissen GmbH" to w przypadku podróży do Miśni miejsce warte odwiedzenia.

Saska Szwajcaria należy również do najliczniej odwiedzanych regionów turystycznych Niemiec. We wschodniej części Saksonii, na pograniczu z Polską i Czechami występuje oryginalna architektura domów przysłupowych. Kraina górzystych Łużyc położona w trójkącie granicznym około Zittau - przyciąga turystów z gór średnich i jest drugim co do znaczenia obszarem turystycznym. Dla odwiedzających interesujące mogą być również łużyckie obyczaje ludowe, oraz produkty regionalne m.in. sztuka ludowa Erzgebirge lub łużyckie dekoracje wielkanocne. W licznych muzeach i izbach regionalnych są pielęgnowane i prezentowane zwyczaje i świadectwa historii Serbów łużyckich.

Kuchnia Saksonii

Kuchnia regionu Rudaw jest bardziej spokrewniona z kuchnią Frankonii niż pozostałe części Saksonii. Kuchnia Górnych Łużyc różni się od Środkowej Saksonii, i jest bardziej związana z kuchnią byłego niemieckiego Dolnego Śląska i Północnych Czech. Typowymi daniami Górnych Łużyc są: Stopperle: małe kluski zasmażane z boczkiem lub kiełbasą i kapustą. Schälklöße: zupa składająca się z makaronu i różnych warzyw oraz Teichelmauke: puree z gotowanym wołowym bulionem. Prawdopodobnie najlepszy niemiecki piernik Pfefferkuchen pochodzi z Pulsnitz pod Budziszynem. Istnieją dwa ważne ośrodki wypieku słodkiego pieczywa Kerststol w Saksonii, Drezno i Rudawy. Do specjalności regionu Lipska należy Leipziger Allerlei: warzywne danie składające się z grochu, marchewkami, białych szparagów i smardzy. Potrawa może również, ale niekoniecznie zawierają brokuły, kalafior, fasolkę szparagową lub kukurydzę, ale również małe krewetki.

Łużycka Wielkanoc w miejscowości Radibor