Sakurajima - Polski Serwis Naukowy

Sakurajima (jap. 桜島, Sakura-jima), Sakurashima lub Sakurajima - aktywny wulkan w Japonii, w południowej części wyspy Kiusiu, w pobliżu miasta Kagoshima.

Znajduje się w północnej części zatoki Kagoshima. Tę część zatoki tworzy kaldera dawnego superwulkanu Aira. Wulkan Sakurajima leży ok. 8 km na południe od centrum kaldery. Ma trzy szczyty: Kita-dake (szczyt północny - 1 117 m n.p.m.), Naka-dake (szczyt centralny) i Minami-dake (szczyt południowy).

Lawa – ciekły produkt działalności wulkanicznej, składający się głównie ze stopionych tlenków krzemu, żelaza, sodu, potasu, wapnia i innych metali. Ma podobny skład jak magma, z której stopienia powstaje, ale jest zubożona o składniki lotne.

Język japoński (日本語 nihongo lub nippongo) – język używany przez ok. 130 mln mieszkańców Japonii oraz japońskich emigrantów na wszystkich kontynentach.

Lawa wulkanu jest bardzo kwaśna, mało płynna, często zatyka komin wulkaniczny i wtedy dochodzi do gwałtownych wybuchów lub trzęsień ziemi. Na przemian zachodzące wyrzuty popiołów oraz wylewy lawy uformowały typowy stratowulkan. Okoliczne wzgórza pokryte są białym popiołem wulkanicznym., pochodzącym z wulkanu Sakurajima.

Erupcja wulkanu, wybuch wulkanu (drugie określenie, ściślej to: gwałtowna erupcja, w praktyce używane jako synonim erupcji) – zjawisko wydostawania się na powierzchnię Ziemi lub do atmosfery jakiegokolwiek materiału wulkanicznego (magmy, materiałów piroklastycznych, substancji lotnych: gazów, par).

Wyspa – każdy z trwałych fragmentów , jeziorach, stawach, morzach i oceanach. Mała wyspa, to wysepka. Za wyspy nie uznaje się ruchomych ławic piaszczystych, ani obszarów lądu zalewanych podczas przypływów.

Historia

Wulkan powstał około 13 tys. lat temu., tworząc wyspę przy południowym brzegu zalanej wodą kaldery.

Pierwszy zanotowany wybuch miał miejsce w roku 963 n.e.

Większość erupcji była typu strombolijskiego, natomiast większe erupcje typu pliniańskiego miały miejsce w latach: 1471–1476, 1779–1782 i 1914

Aktywność wulkaniczna Kita-dake zakończyła się ok. 4 900 lat temu.

Materiał piroklastyczny (materiał ejekcyjny, ejektamenty, ejekty) – okruchowe produkty wybuchu wulkanicznego wyrzucane na powierzchnię Ziemi. Powstają w wyniku rozpylania płynnej lawy i krzepnięcia jej w powietrzu a także przez rozpylanie skał rozkruszonych w wyniku erupcji.

Lawina piroklastyczna, potok piroklastyczny, spływ piroklastyczny – częste zjawisko towarzyszące erupcjom wulkanicznym, mieszanina gorących gazów wulkanicznych i materiału piroklastycznego (popiołów i okruchów skalnych), które przemieszczają się z dużą prędkością (do 150 km/h) w dół stoków wulkanu. Temperatura gazów może osiągać nawet 700-1000 °C, stąd też używane jest inne określenie chmura gorejąca (fr. nuée ardente). Objętość większości lawin piroklastycznych waha się od 1 do 10 km³, a ich zasięg do kilku kilometrów od krateru.

W 1914 r. miała miejsce poprzednia wielka erupcja, która z wysepki utworzyła półwysep. W XIX w. wulkan drzemał. W ciągu kilku poprzedzających dni miało miejsce kilkanaście trzęsień ziemi. 11 stycznia 1914 r. miał miejsce wybuch. Powstała kolumna materiałów piroklastycznych, złożona z popiołów i dymów oraz lawiny piroklastyczne, spływające po zboczach. Po wielkim trzęsieniu ziemi 13 stycznia, w czasie którego zginęło 35 osób, erupcja zmieniła charakter. Nastąpił wypływ lawy, który trwał kilka miesięcy. Potoki lawy znacznie powiększyły wysepkę, połączyły z nią kilka mniejszych, a w końcu połączyły ją z półwyspem Ōsumi wąskim przesmykiem. Część zatoki Kagoshima uległa spłyceniu. Centrum kaldery pogrążyło się o ok. 60 cm w wyniku częściowego opróżnienia komory magmowej. Fakt, że obniżenie dna nastąpiło pod centrum zatoki, a nie bezpośrednio pod wulkanem Sakurajima świadczy, że magma pochodzi z tego samego źródła, a Sakurajima jest kontynuacją wulkanu Aira.

Popiół wulkaniczny – stały produkt wybuchu wulkanu, utworzony z rozpylonej lawy i skał wyrwanych z podłoża. Podczas erupcji wyrzucany jest do atmosfery na bardzo dużą wysokość, do kilkudziesięciu kilometrów i przemieszcza się na duże odległości, nawet do kilku tysięcy kilometrów. W tym czasie może stanowić zagrożenie dla samolotów. Opadając na powierzchnię terenu tworzy pokrywę która może zasypać obiekty wielkości domów.

Superwulkan – wulkan, który powstaje wskutek potężnej eksplozji magmy zalegającej w ogromnym zbiorniku kilka kilometrów pod powierzchnią ziemi. Taka komora magmowa ma z reguły objętość kilkunastu tysięcy kilometrów sześciennych. Po erupcji superwulkanu pozostaje ślad w postaci zapadłego krateru – gigantycznej kaldery o średnicy kilkudziesięciu kilometrów. W odróżnieniu od zwykłych wulkanów, superwulkany są płaskie. Na powierzchni ziemi nad nimi przebiegają zjawiska hydrotermalne: gejzery, fumarole, solfatary. Magma zalegająca pod superwulkanem nie musi eksplodować, może ulec wymrożeniu w nieszkodliwy batolit. Może także dojść do spokojnego wylewu lawy, który będzie trwał miesiącami i będzie stosunkowo nieszkodliwy.

Na kanwie erupcji z 1914 r. nakręcono film Wrath of the Gods.

Od 1955 r. wulkan jest prawie stale czynny. Tysiące niewielkich erupcji każdego roku wyrzuca popioły na kilkanaście km wokoło.

W 1960 r. powstało Obserwatorium Wulkanu Sakurajima, które monitoruje jego aktywność. Jest to ważne z powodu dużej gęstości zaludnienia w pobliżu. Kilka km od wulkanu znajduje się 600 tysięczne miasto Kagoshima.

Ostatni wybuch

W jednym z jego kraterów, Showa nastąpił wybuch 10 marca 2009 o 5:22:35' czasu lokalnego (20:22:35' czasu Greenwich) wyrzucając popioły na odległość ponad jednego kilometra.

Krater wulkaniczny - lejkowate zagłębienie o średnicy zwykle kilkuset metrów na szczycie stożka wulkanicznego lub jego zboczach. Przez krater wydobywają się lawa i gazy wulkaniczne wraz z cząstkami wulkanicznymi i pyłami, które są szkodliwe dla ludzi. Wklęsła forma w kształcie kotła na wierzchołku góry wulkanicznej, w miejscu gdzie kończy się komin wulkaniczny, którym wydobywają się gazy wulkaniczne i lawa. Wulkan może mieć jeden lub więcej kraterów (np. Etna, która posiada ich kilkaset). Takie kratery nazywane są kraterami pasożytniczymi.

Kiusiu (jap. 九州, Kyūshū?) - trzecia pod względem powierzchni wyspa Japonii. W dosłownym znaczeniu nazwa wyspy znaczy "dziewięć krain". W dawnych czasach na wyspie istniało dziewięć prowincji: Chikuzen, Chikugo, Hizen, Higo, Buzen, Bungo, Hyūga, Osumi i Satsuma. Obecnie wyspa podzielona jest na siedem prefektur:

Linki zewnętrzne

Erupcja wulkanu Sakurajima

Przypisy

"Sakurajima at Activolcan.info". http://www.activolcans.info/fiche.php?NomVolcan=Sakurajima. Retrieved 2007-08-03
↑ "Sakura-jima, Japan". VolcanoWorld. Oregon State University. http://volcano.oregonstate.edu/volcanoes/volc_images/north_asia/sakura.html. Retrieved 2008-10-12.
"Sakurajima at the Earthquake Research Institute, University of Tokyo.". http://hakone.eri.u-tokyo.ac.jp/unzen/sakura/geol.html. Retrieved 2007-08-03.
"Sakura-jima". Global Volcanism Program, Smithsonian Institution. http://www.volcano.si.edu/world/volcano.cfm?vnum=0802-08=. Retrieved 2007-08-04
↑ g "The 1914 Sakurajima explosion at Volcanoworld". http://volcano.und.edu/vwdocs/vw_hyperexchange/sakura-jima.html. Retrieved 2007-08-03.
"Sakura-jima, Japan". VolcanoWorld. Oregon State University. http://volcano.oregonstate.edu/volcanoes/volc_images/north_asia/sakura.html. Retrieved 2008-10-12
Najaktywniejszy wulkan w Japonii eksplodował - Najnowsze informacje - Informacje - portal TVN24.pl - 10.03.2009

Wulkan (z . Terminu tego również używa się jako określenie form terenu powstałych wskutek działalności wulkanu, choć bardziej poprawne są takie terminy jak: góra wulkaniczna, stożek wulkaniczny, kopuła wulkaniczna czy wulkan tarczowy.

Kaldera - to wielkie, przeważnie koliste zagłębienie w szczytowej części wulkanu, w którym znajduje się nowy stożek z kraterem, np. Monte Somma jest krawędzią kaldery, w której mieści się stożek Wezuwiusza. Kaldery powstają wskutek gwałtownej eksplozji, niszczącej górną część stożka wulkanicznego (np. Krakatau), albo wskutek osiadania spowodowanego zapadaniem się stropu komory pomagmowej wraz z środkową częścią stożka wulkanicznego (Hawajów).