Sala - miasto - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 34°03′N 6°49′W / 34.05, -6.817

Minaret Wielkiego Meczetu w Sali

Sala (arab. سلا, fr. Salé) - miasto w północnym Maroku, przy ujściu rzeki Bu Rakrak do Oceanu Atlantyckiego, naprzeciw Rabatu. Około 900 tys. mieszkańców.

Historia

Współcześnie Sala jest miastem satelickim Rabatu, jednak w średniowieczu było ważnym ośrodkiem kulturowym i handlowym. Największy rozkwit miasto przeżywało za panowania dynastii Marynidów - wzniesiono tu wówczas istniejącą do dziś medresę Bu Inania.

W XVII wieku Sala była stolicą niepodległej korsarskiej Republiki Bu Rakrak. Po załamaniu się potęgi Saadytów Salę i Rabat zajęli wypędzeni z Andaluzji muzułmańscy Moryskowie. Trudnili się piractwem i handlem niewolników, dzięki czemu w kolejnych latach Republika Bu Rakrak zebrała spore bogactwa. Z tamtego okresu pochodzi medyna w Rabacie.

Islam (arab. الإسلام ; al-islām) – religia monoteistyczna, druga na świecie pod względem liczby wyznawców po chrześcijaństwie Świętą księgą islamu jest Koran, a zawarte w nim objawienie ma stanowić ostateczne i niezmienne przesłanie Boga do ludzi.

Medresa albo madrasa (z arab. مدرسة, madrasa = szkoła) – teologiczna szkoła muzułmańska, początkowo mieszcząca się przy meczecie, w której nauczano Koranu, prawa oraz języka arabskiego. Od około X wieku medresy uzyskały pewną samodzielność, zaczęto wykładać w nich także nauki ścisłe.

Kiedy w 1637 roku Salę zaatakował marabut Al-Ajachi, zwrócono się o pomoc do bractwa Dila, które następnie stało się suwerenem państwa Bu Rakrak. W 1668 państwo to wraz z bractwem Dila poddało się władzy Alawitów. Piractwo na wodach przybrzeżnych Maroka i Półwyspu Iberyjskiego utrzymało się jednak aż do początku XIX wieku.

Mozaika – dekoracja w postaci ornamentu lub obrazu, wykonana z drobnych, o różnej kolorystyce (dwu lub wielobarwne) i kształcie kamyczków, kawałków szkła, ceramiki. Elementy są przyklejone do podłoża np. przez ułożenie na niezwiązanej zaprawie, żywicy pochodzenia roślinnego (mastyks z drzewa Pistacia lentiscus). Stosowana jest do zdobienia posadzek, ścian, kopuł, sklepień, apsyd w budownictwie sakralnym i świeckim, mebli (zwłaszcza blatów stołów, sepetów, biurek).

Miasto satelickie, miasto-satelita - miasto o pewnym stopniu samowystarczalności pod względem usług i zatrudnienia, ale uzależnione w zakresie usług wyższego rzędu (nauka, kultura) i administracji od innego większego pobliskiego miasta. Idea tego miasta zrodziła się w latach 20. XX w. w Wielkiej Brytanii.

Od czasu, kiedy w 1922 roku Francuzi przenieśli stolicę zajmowanego przez nich Maroka do Rabatu, a położona niedaleko Casablanca stała się jednym z najważniejszych portów morskich kraju, Sala straciła na znaczeniu. Mimo to miasto wciąż się rozrasta i w związku ze wzmożonym ruchem ulicznym wybudowano ostatnio nowy most na Bu Rakrak, łączący Salę z Rabatem. Transport na tej trasie odbywa się także za pośrednictwem promów wiosłowych.

Stiuk – mieszanina gipsu, wapienia i drobnego piasku lub pyłu marmurowego, łatwa do formowania, szybko twardniejąca. Często barwiona na różne kolory, nakładana na podłoże, gładzona i polerowana po wyschnięciu.

Porażenie, paraliż (łac. plegia) – stan charakteryzujący się całkowitą niemożnością wykonywania ruchu, na skutek braku dopływu bodźców nerwowych do mięśni.

Medyna

Do naszych czasów dotrwało wiele średniowiecznych zabytków Sali, dzięki czemu miasto to - w odróżenieniu od w dużej mierze nowoczesnego Rabatu - do pewnego stopnia wciąż zachowuje swój tradycyjny charakter. Główna brama tutejszej medyny - Bab Mrisa pochodzi z końca XIII wieku, tj. z okresu panowania Marynidów, jednak jej bogate zdobienia i kufickie inskrypcje charakterystyczne są dla późniejszej epoki Almohadów. Za bramą rozciąga się dzielnica żydowska (mellah), do której prowadzi również inna zabytkowa brama Bab Bu Haja.

Cmentarz – jest instytucjonalnie ukształtowanym wycinkiem przestrzeni o programowo założonym grzebalnym przeznaczeniu, zorganizowanym zaś wedle pewnych dyrektyw - reguł kulturowych, związanych tak ze zrytualizowaniem form grzebania zmarłych, jak i z istnieniem pewnej tradycji sposobu utrwalania pamięci o nich.

Wadi Bu Rakrak (arab. وادي أبو رقراق, fr. Oued Bouregreg) - rzeka w Maroku, mająca źródło u podnóży Atlasu Średniego. Wpada do Oceanu Atlantyckiego w okolicy Rabatu i Sali. Najważniejszym dopływem jest rzeka Wadi Karu, wpadająca do Wadi Bu Rakrak około 30 kilometrów na południowy wschód od Rabatu.

Wielki Meczet i medresa Bu Inania

Najważniejszym zabytkiem islamskiej części medyny jest Wielki Meczet oraz położona naprzeciw niego medresa. Meczet powstał jeszcze w czasach Almohadów i zalicza się do najstarszych w Maroku, jednak niemuzułmańscy turyści otrzymują dostęp jedynie do wzniesionego w późniejszych epokach minaretu i bramy. Sąsiednia medresa pochodzi z okresu rządów marynidzkiego sułtana Abu al-Hassana, dorównuje więc wiekiem medresom w Meknesie i Fezie. Charakteryzuje ją bogactwo architektonicznych dekoracji - stiuków i mozaik, a także rzeźb i typowych dla okresu almohadzkiego zdobień o motywach geometrycznych i kwiatowych. Medresa posiada wewnętrzny dziedziniec, wokół którego na piętrze usytuowane są cele mieszkalne dla uczniów. Z dachu budynku roztacza się widok na Salę i Rabat z widoczną po drugiej stronie rzeki Wieżą Hassana.

Język Québec oraz Ontario, Nouveau-Brunswick, – ok. 8 mln osób. Ok. 201 milionów używa francuskiego na całym świecie jako języka głównego (oszacowanie z r. 2009 wg Organisation mondiale de la Francophonie) a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, gdzie francuski jest jednym z języków urzędowych bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, gdzie jest jedynym językiem urzędowym i używa go 96 milionów ludzi.

Pirat – osoba, która napada w celu rabunkowym używając statku lub łodzi. Piraci atakują zwykle inne statki, ale mogą również napadać cele nabrzeżne.

Muzułmańskie pielgrzymki

W obrębie medyny mieszczą się także zawije Sidi Ahmada at-Tijani i Sidi Abdullaha ibn Hassana. Corocznie, w przeddzień urodzin Mahometa do zawiji tych ściągają pielgrzymki, a ulicami miasta przechodzi procesja z lampionami.
Na tutejszym cmentarzu znajduje się jeszcze jeden cel pielgrzymek marokańskich muzułmanów. Jest nim kubba Sidi ibn Aszira at-Taliba, XIV-wiecznego ascety z Andaluzji. Grobowiec ten ma - według miejscowych wierzeń - moc uzdrawiania ślepoty, paraliżu i opętania.
Bibliografia

Maroko. Przewodnik Pascala. Bielsko-Biała: Wydawnictwo Pascal, 2006, s. 316-319.