Salamina - wyspa - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy greckiej wyspy. Zapoznaj się również z: inne znaczenia tej nazwy.

Salamina (nowogr. Σαλαμίνα, gr. Salamis, Σαλαμίς) – grecka wyspa, największa w archipelagu Wysp Sarońskich. Znajduje się w Zatoce Sarońskiej, na Morzu Egejskim. Administracyjnie jest częścią nomarchii Pireus.

Język grecki albo greka — język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi.

Morze Egejskie (gr. Aigaion Pelagos, łac. Mare Aegeum) – morze we wschodniej części Morza Śródziemnego, położone między Półwyspem Bałkańskim, Azją Mniejszą a wyspami Kretą, Karpathos i Rodos. Poprzez cieśninę Dardanele łączy się z Morzem Marmara i Morzem Czarnym, a przez Kanał Koryncki z Morzem Jońskim. Linia brzegowa tego morza jest doskonale rozwinięta (liczne półwyspy i zatoki), a powierzchnię wodną urozmaicają liczne wyspy (archipelagi Cykladów, Dodekanezu, Sporadów Północnych, pojedyncze wyspy: Eubea, Chios, Lemnos, Lesbos, Samotraka, Imroz i inne). Dodatkowo wyróżniono więc trzy akweny: Morze Trackie na północy, Morze Mirtejskie i Kreteńskie na południu. Morze Egejskie podzielone jest między Grecję i Turcję.

Stolicą Salaminy jest miasto o tej samej nazwie (zwane także Koulouri, Κούλουρη), położone niedaleko głównego portu wyspy, Paloukii, oddalonego o 1 milę morską od Pireusu. Wyspa ma powierzchnię 93,5 km². Zamieszkuje ją około 38 tysięcy osób. Podobnie do czasów starożytnych i w tym samym miejscu geograficznym, istnieje tu duża baza marynarki wojennej Grecji. Obecnie wyspa funkcjonuje jako przemysłowe i mieszkalne przedmieście Aten.

Grecja (gr. Ελλάδα Elláda, IPA: [e̞ˈlaða] lub Ελλάς Ellás, IPA: [e̞ˈlas], tr. Yunanistan), Republika Grecka (Ελληνική Δημοκρατία Ellinikí Dimokratía, IPA: [e̞ˌliniˈci ðimo̞kraˈtiˌa]) – kraj w południowo-wschodniej części Europy, położony na krańcu Półwyspu Bałkańskiego. Graniczy z Albanią, Republiką Macedonii i Bułgarią na północy oraz z Turcją na wschodzie. Ma dostęp do czterech mórz: Morza Egejskiego, Morza Kreteńskiego na wschodzie, Morza Jońskiego na zachodzie oraz Morza Śródziemnego od południa.

Limnos (spotykana jest także transkrypcja Lemnos - gr.: Θ/Κ Λήμνος) - grecki pancernik (przeddrednot) typu Mississippi, noszący nazwę od bitwy morskiej z czasów pierwszej wojny bałkańskiej.

Południowo-zachodnia część wyspy wciąż jeszcze pokryta jest starym, jodłowym lasem, z ciekawymi stanowiskami archeologicznymi, m.in. z okresu mykeńskiego, przy miejscowości Kanakia. Okoliczne kąpieliska wyróżniają się szczególnie czystą, (nawet jak na Morze Egejskie), bardzo przejrzystą tonią morską. Stąd protesty lokalnej ludności, skierowane przeciw dlaszemu rozwojowi morskich ferm rybnych.

Język nowogrecki, język grecki nowożytny, albo greka nowożytna, również: demotyk(a), po grecku: Νεοελληνική – język indoeuropejski, używany współcześnie w Grecji (ok. 11 mln mówiących) i na Cyprze (ok. 750 tys.). Jest on jednocześnie językiem urzędowym tych państw (na Cyprze obok tureckiego).

Wyspa – każdy z trwałych fragmentów , jeziorach, stawach, morzach i oceanach. Mała wyspa, to wysepka. Za wyspy nie uznaje się ruchomych ławic piaszczystych, ani obszarów lądu zalewanych podczas przypływów.

W 2004 r. Autostrada Attiki Odos, połączyła zamożne, północne Wielkie Ateny, przez autostradę koryncką, z przeprawą promową prosto na zachodnie, bardzo czyste i zielone wybrzeża Salaminy. Toteż od 2004 r. ceny działek wzrosły już o setki procent.

Inne nazwy wyspy to Salamis, Koulouri, Sciaras oraz Kychira (ta ostatnia ma pochodzić od imienia matki pierwszego króla wyspy).

Wyspy Sarońskie (gr. Νησιά του Αργοσαρωνικού) - archipelag w Grecji, położony na Zatoce Sarońskiej na wschód od Przesmyku Korynckiego i na południe od Półwyspu Attyckiego. Administracyjnie wyspy te należą do nomarchii Pireus w regionie Attyka. Do wysp archipelagu zaliczają się: Egina, Angistiri, Dokos, Hydra, Methana, Poros, Salamis, Spetses.

Pireus - jedna z nomarchii w Republice Greckiej w regionie administracyjnym i prefekturze Attyka, obejmuje terytorium miasta Pireus, archipelag Wysp Sarońskich, północne tereny Półwyspu Argolidzkiego (Metanę i Trojzenę) oraz wyspę Kithirę wraz z wysepkami Antikithirą i Elafonisos w archipelagu Wysp Jońskich. Nomarchia Pireus zajmuje obszar 1029 km², zamieszkuje ją 541 504 ludzi (stan z 2001 roku). Stolicą prefektury jest miasto Pireus.

Historia

Pierwszymi mieszkańcami wyspy byli koloniści feniccy.

Wyspa jest miejscem urodzenia mitycznego bohatera – Ajaksa (gr.: Αίαντας - Eantas, stąd miejscowość: Eantio)

Urodził się tutaj również antyczny poeta i dramatopisarz Eurypides.

W cieśninie pomiędzy Pireusem i Salaminą rozegrała się w 480 r. p.n.e. bitwa (nazwana bitwą pod Salaminą), która zadecydowała o zwycięstwie Grecji w II wojnie perskiej.

Na wyspie, w roku 1899, została odnaleziona najstarsza znana tablica rachunkowa. Uważa się, że była używana przez babilończyków około roku 300 p.n.e. i prawdopodobniej była bardziej planszą gry niż narzędziem rachunkowym . Jest to płyta marmurowa, o wymiarach 150 x 75 x 4.5 cm, pokrytą greckimi symbolami i równoległymi wgłębieniami.

Podczas niemieckiej inwazji na Grację podczas II Wojny Światowej port został zbombardowany przez Luftwaffe, 23 kwietnia 1941 roku. W wyniku bombardowania zatonęły dwa greckie pancerniki: Kilkis i Limnos.

Bitwa pod Salaminą rozegrała się w wąskiej cieśninie pomiędzy wyspą Salamina (gr. Salamis) a wybrzeżem Attyki w Zatoce Sarońskiej niedaleko Aten 28 września [1] 480 roku p.n.e. między flotami grecką i perską w czasie wojen perskich. Zwycięstwo niewielkiej floty greckiej nad perską zadecydowało o dalszych losach wojny. Bitwa ta jest uważana za jedną z tych, które zmieniły bieg historii.

Eurypides (gr. Εὐριπίδης Euripídēs, ur. około 480 p.n.e., zm. 406 p.n.e.) – jeden z najwybitniejszych dramaturgów starożytnej Grecji. Urodzony na Salaminie był synem ateńskiego ziemianina, Mnesarchosa. Zmarł u króla Macedonii, Archelaosa I, w Pelli.

Bitwa pod Salaminą

Osobny artykuł: Bitwa pod Salaminą.

Jak wiadomo, starożytni Persowie pokonali Greków pod Termopilami. Persowie postanowili spalić Ateny. Mieszkańcy nie bronili miasta, ponieważ za radą Temistoklesa schronili się na wyspie Salaminie pod osłoną floty wojennej. W ciągu 10 lat, które upłynęły od bitwy pod Maratonem, Ateńczycy zbudowali dużą flotę wojenną i teraz zamierzali pokonać Persów w bitwie morskiej. Do decydującego starcia doszło w 480 r. p.n.e. w cieśninie oddzielającej Salaminę od stałego lądu, naprzeciwko przedmieść Pireusu. Stłoczona w wąskiej cieśninie flota perska, składająca się w połowie z okrętów fenickich, nie mogła wykorzystać swojej liczebnej przewagi. Większość jej okrętów została staranowana przez szybsze i zwrotniejsze okręty Aten i innych sprzymierzonych miast greckich. Po klęsce pod Salaminą król Persji Kserkses wrócił do swojego kraju, pozostawiwszy część armii w Grecji. Została ona rozbita dopiero w następnym roku. W połowie V w. p.n.e. Persowie uznali się za pokonanych i zwrócili wolność miastom greckim w Azji Mniejszej.

Przypisy

General Information
http://users.ju.edu/ssundbe/salamis.html
Greek Navy Ships-Kilkis (Battleship, 1914-1941)
Źródło: Podręcznik do historii dla kl. I gimnazjum "Przez wieki" Danuty Musiał, Krystyny Polackiej i Stanisława Roszaka. wyd. ROŻAK

Link zewnętrzny

Oficjalna strona Salaminy (ang.)