Salome - opera - Polski Serwis Naukowy

Salome – opera z muzyką Richarda Straussa i librettem kompozytora, wg dramatu Oscara Wilde'a.

Osoby

Salome – sopran

Herod – tenor

Herodiada – alt, mezzosopran lub sopran

Jokanaan (Jan) – baryton

Narraboth – tenor

Paź Herodiady – alt (partia travesti)

Nazarejczycy – tenor, bas

Żydzi – 4 tenory, bas

Żołnierze – 2 basy

Przybysz z Kapadocji – bas

Niewolnik – sopran (partia travesti)

Historia utworu

Salome została skomponowana w latach 1903-1905 i wystawiona po raz pierwszy w drezdeńskiej Semperoper 9 grudnia 1905 r. Opera odniosła wielki sukces u publiczności mimo fatalnego przyjęcia przez krytykę. W 1906 r. Salome wystawiono m.in. w Grazu, Kolonii, Berlinie, Turynie i w mediolańskiej La Scali, gdzie premierę prowadził Arturo Toscanini. W 1907 r. grano Salome na kolejnych kilkudziesięciu scenach, w tym w Warszawie; Strauss opracował także francuską wersję opery (do oryginalnego tekstu dramatu Wilde'a), którą wystawiono w Brukseli. W Metropolitan Opera operę wystawiono również w 1907 r. lecz — mimo protestów publiczności — zdjęto ją z afisza po premierze z przyczyn obyczajowych. Premiery w Wiedniu i Londynie odbyły się dopiero w 1910 r. Wystawieniu Salome wszędzie towarzyszyła atmosfera skandalu i ogromne zainteresowanie publiczności. Opera nadal jest jedną z najczęściej wystawianych na scenach całego świata.

Salomea Kruszelnicka (ukr. Соломія Крушельницька, Sołomija Kruszelnyćka), ur. 23 września 1873 w Bielawińcach pod Buczaczem - zm. 16 listopada 1952 we Lwowie - słynna ukraińska wokalistka (sopran) i pedagog.

Sopran – najwyższy głos żeński. Zwykle obejmuje skalę - w muzyce chóralnej - od c1 do a2 (zobacz oktawa). Od solistek wymaga się zazwyczaj c3, rzadziej cis3, d3 czy es3, a od niektórych rodzajów głosu nawet dźwięków e3 czy f3.

Partię tytułową w Salome kreowały największe śpiewaczki XX w. W prapremierze wystąpiła Marie Wittich, w kolejnych inscenizacjach m.in. Emmy Destinn (Berlin), Salomea Kruszelnicka (La Scala), Ljuba Welitsch (Metropolitan Opera i londyńska Covent Garden, 1949), Maria Jeritza, Mary Garden, Maria Cebotari, Inge Borgh, Christel Goltz, Astrid Varnay, Leonie Rysanek, Birgit Nilsson, Anja Silja, Hildegard Behrens, Grace Bumbry, Gwyneth Jones, Montserrat Caballé, Jessye Norman, Catherine Malfitano, Maria Ewing. Partię Narrabotha śpiewał na wielu scenach Wiesław Ochman.

Royal Opera House – jeden z najważniejszych (obok English National Opera) gmachów operowych w Londynie, znajdujący się w centralnej części miasta – w dzielnicy Covent Garden. Siedziba Opery Królewskiej (The Royal Opera House) i Królewskiego Baletu (The Royal Ballet).

Mezzosopran – głos żeński pomiędzy sopranem i altem, częściowo obejmujący skalę obu poprzednich, lecz o odmiennej od nich barwie. Wyróżnia się: mezzosopran koloraturowy[potrzebne źródło], mezzosopran liryczny (o skali od a do g2) oraz mezzosopran dramatyczny (o skali od g do b2).

Taniec siedmiu zasłon

Jednym z najbardziej znanych fragmentów Salome jest — często wykonywany na estradzie jako samodzielny utwór — Taniec siedmiu zasłon. Salome tańczy go dla Heroda, uzyskawszy od niego zapewnienie, że w zamian za to dostanie czegokolwiek sobie będzie życzyła. W tańcu (wykonywanym na scenie przez tancerkę dublującą śpiewaczkę lub przez wykonawczynię partii tytułowej) Salome zrzuca z siebie kolejne zasłony, doprowadzając Heroda do ekstazy, a w nagrodę żąda głowy św. Jana. To m.in. ten fragment opery był przyczyną skandali i ingerencji cenzury. Śpiewająca partię tytułową w prapremierowej obsadzie Marie Wittich odmówiła wykonania tańca powołując się na przyczyny moralne.

Metropolitan Opera – teatr operowy w Nowym Jorku, pierwotnie (od powstania do 1966 roku) znajdujący się w gmachu przy Broadwayu, pomiędzy Trzydziestą Dziewiątą a Czterdziestą ulicą.

Maria de Montserrat Viviana Concepción Caballé i Folc znana jako Montserrat Caballé (ur. 12 kwietnia 1933 w Barcelonie) – hiszpańska śpiewaczka (sopran koloraturowy).

Bibliografia

Piotr Kamiński: Tysiąc i jedna opera. Kraków: PWM, 2008. ISBN 978-83-224-0901-5.