Salomon August Andrée - Polski Serwis Naukowy

Salomon August Andrée, znany także jako S. A. Andrée (ur. 18 października 1854 w Grännie w Szwecji, zm. w październiku 1897 na Wyspie Białej w archipelagu Svalbard) – szwedzki inżynier, fizyk, aeronauta i badacz polarny, który zginął podczas nieudanej próby zdobycia bieguna północnego balonem napełnionym wodorem.

Czasopismo naukowe – rodzaj czasopisma, w którym są drukowane publikacje naukowe. Współcześnie szacuje się, że na świecie jest wydawanych nie mniej niż 54 tys. czasopism naukowych, w których pojawia się nie mniej niż milion artykułów rocznie.

Gustaw V (ur. 16 czerwca 1858 w Sztokholmie, zm. 29 października 1950 tamże) – król Szwecji w latach 1907–1950 z dynastii Bernadotte. Syn króla Szwecji i Norwegii Oskara II i Zofii Nassau. Do 1905 następca tronu Norwegii.

Biografia

Salomon August Andrée urodził się w miasteczku Gränna w południowej części Szwecji. W 1874 roku ukończył sztokholmski Królewski Instytut Technologii, na którym studiował inżynierię mechaniczną. Po zakończeniu studiów pracował początkowo jako inżynier, następnie w latach 1880-1882 był asystentem w Instytucie. Gdy w 1882 r. w czasie międzynarodowej akcji badawczej w rejonach polarnych Szwedzi założyli stację meteorologiczną i geofizyczną na Przylądku Thordsen na Spitsbergenie, kierowaną przez Nilsa Ekholma, Andrée odpowiadał w niej za obserwacje zjawisk elektrycznych w atmosferze. Był współzałożycielem, a od 1885 r. kierownikiem wydziału technicznego i głównym inżynierem szwedzkiego urzędu patentowego. Od 1894 roku był radnym z listy partii liberalnej w sztokholmskiej radzie miejskiej. Andrée publikował w czasopismach naukowych artykuły dotyczące zjawisk elektrycznych w atmosferze, przewodzenia ciepła oraz wynalazków. Był zwolennikiem rozwoju przemysłowego i technologicznego. Wierzył, że doprowadzą one do emancypacji kobiet.

Baron Adolf Erik Nordenskiöld, znany także jako A. E. Nordenskioeld (ur. 18 listopada 1832, zm. 12 sierpnia 1901) - geolog, mineralog i podróżnik, członek znanej skandynawskiej rodziny naukowców. Urodził się w Finlandii, znajdującej się pod panowaniem rosyjskim. Studiował matematykę, chemię, mineralogię i geologię na Uniwersytecie Helsińskim, dyplom magistra otrzymał w 1853 roku. Ze względu na swoją polityczną aktywność musiał wyemigrować do Szwecji. W 1893 roku został członkiem Szwedzkiej Akademii.

Przewodzenie ciepła – proces wymiany ciepła między ciałami o różnej temperaturze pozostającymi ze sobą w bezpośrednim kontakcie. Polega on na przekazywaniu energii kinetycznej bezładnego ruchu cząsteczek w wyniku ich zderzeń. Proces prowadzi do wyrównania temperatury między ciałami.

Wyprawa balonowa na biegun północny

Sceptycyzm Adolfa Nordenskiölda co do możliwości zastosowania balonu w wyprawach polarnych sprowokował Andrée'go do podjęcia próby dotarcia w ten sposób do bieguna północnego. Uzyskawszy wsparcie Królewskiej Szwedzkiej Akademii Nauk, króla Szwecji Oskara II oraz Alfreda Nobla po kilkuletnich przygotowaniach zorganizował w 1897 r. taką wyprawę.

Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.

Język szwedzki (szw. svenska) – język północnogermański wschodni (wschodnioskandynawski), używany głównie w Szwecji i częściach Finlandii, przez ok. 9 mln ludzi. W Finlandii język szwedzki jest, obok fińskiego, językiem urzędowym, z uwagi na 5% szwedzkojęzycznych obywateli Finlandii zamieszkałych głównie na wybrzeżach tego kraju. Szwedzki jest dość dobrze zrozumiały dla Norwegów i w mniejszym stopniu także dla Duńczyków. Język standardowy w Szwecji, tzw. rikssvenska (szwedzki państwowy) oparty jest na dialektach regionu sztokholmskiego.

Start balonu nastapił 11 lipca 1897 r. Oprócz Andrée'go w skład załogi wszedł także inżynier Knut Frænkel i fotograf Nils Strindberg. Ostatnia wiadomość o wyprawie pochodziła z 16 lipca, kiedy to załoga statku wielorybniczego złapała gołębia pocztowego z listem nadanym z balonu 13 lipca o godz. 12.30 z pozycji 82°02’ N i 15°15’ E z uspokajającą notatką zakończoną słowami "na pokładzie wszystko w porządku" .

Inżynieria mechaniczna - całość wiedzy dotyczącej projektowania, wytwarzania i eksploatcji maszyn, wyjąwszy z tego maszyny elektryczne i energetyczne, które są domeną inżynierii elektrycznej i inżynierii energetycznej oraz maszyn matematycznych, które są domeną inżynierii elektronicznej.

Filmweb (filmweb.pl) – największy polski serwis internetowy poświęcony filmom i ludziom kina. Druga co do wielkości baza filmowa na świecie po IMDb.com (na dzień 18 lipca 2010 zawiera informacje o 460297 filmach, 32874 serialach i 1273718 ludziach filmu).

Ostatni obóz wyprawy został odnaleziony dopiero 6 lipca 1930 r. przez uczestników norweskiej wyprawy na statku Bratvaag. Ciało Andrée'go, którego zidentyfikowano po szczegółach ubioru, odnaleziono w głębi zamarzniętego strumienia. Przyczyną śmierci było prawdopodobnie spożycie mięsa niedźwiedzia polarnego zarażonego pasożytem Trichinella; taką opinię przedstawił na podstawie swoich odkryć duński naukowiec Ernst Tryde, który wyniki swoich badań opublikował w książce De döda på Vitön (Śmierć na Białej Wyspie) wydanej w 1952 roku.

Archipelag (z gr. Ἀρχιπέλαγος Archipelagos - nazwa prowincji bizantyjskiej obejmującej główne wyspy Morza Egejskiego) - grupa wysp położonych blisko siebie, najczęściej o wspólnej genezie i podobnej budowie geologicznej. Ze względu na ułożenie wysp można wyróżnić roje wysp - archipelagi składające się z bezładnie rozmieszczonych niedużych wysp oraz łańcuchy wysp, w których wyspy rozmieszczone są rzędem obok siebie.

Wynalazek - nowe rozwiązanie techniczne, najczęściej poprzedzone przez pomysł. Według prawa patentowego wynalazek to, poddające się ścisłej definicji prawno-technicznej, unikalne rozwiązanie techniczne, dotychczas nieopatentowane.

Pogrzeb Andrée'go i pozostałych członków wyprawy miał uroczysty charakter, wziął w nim udział król Gustaw V. Ciała polarników zostały skremowane i pochowane w Sztokholmie.

Przypisy

Andrzej M. Kobos: "Orłem" do bieguna. listopad/grudzień 2004. [dostęp 7 lutego 2009].
Mileska Maria Irena: Szwedzcy podróżnicy, w: "Poznaj Świat" R. XXII, nr 3 (256), marzec 1974, s. 44-45

Źródła

Artykuł Andrzeja M. Kobosa na temat ekspedycji

Linki zewnętrzne

Grenna Museum – muzeum dotyczące wyprawy S. A. Andrée (szw.)

Krótka notka o wyprawie S. A. Andrée po dotarciu na Białą Wyspę (ang.)

Historia wyprawy oraz opis odnalezionych pozostałości z wyprawy (niem.)

Lot orła w bazie filmweb.pl – szwedzki film o fatalnej ekspedycji; w roli S. A. Andrée wystąpił Max von Sydow