Samaria - kraina - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 32°10′N 35°17′E / 32.167, 35.283

Samaria

Samaria (hebr. שומרון, Somaron; arab. سامريّون, Sāmariyyūn ) – kraina historyczna w środkowym Izraelu i w Autonomii Palestyńskiej, między Galileą a Judeą. Nazwa określa krainę geograficzną, historyczną i polityczną.

Według podziału administracyjnego Izraela część tych ziem należy do Dystryktu Judei i Samarii, jednak w większości te tereny należą do Autonomii Palestyńskiej.

Izrael (. W populacji liczącej 7,59 miliona większość stanowią . Drugą co do wielkości grupę stanowią Arabowie (20%). Mniejszą grupą etniczną są Samarytanie. Pod względem wyznaniowym w Izraelu występuje duże zróżnicowanie – obok Żydów (judaizm) mieszkają Arabowie (głównie muzułmanie), chrześcijanie i druzowie, jak również inne mniejsze grupy religijne.

Samaria (hebr. שומרון) - ruiny starożytnego miasta położonego w Samarii, w środkowej części Izraela. Miejsce wykopalisk archeologicznych znajduje się pod administracją Autonomii Palestyńskiej.

Geografia

Na północy Samaria graniczy z Doliną Jezreel, na wschodzie z rzeką Jordan, na południu z Judeą, i na zachodzie z równiną Szaron.

Wzgórza Samarii dochodzą do wysokości 800 metrów n.p.m. Góra Gerizim wznosi się na wysokość 881 m n.p.m. Jest to święta góra judaizmu oraz jedyne święte miejsce Samarytan.

Historia

Samaria (Shomron) oznacza dosłownie "wieżę strażniczą". I faktycznie, w samym sercu gór Izraela wznosi się samotna podłużna góra, nazywana "wzgórzem Shomeron". Izraelski król Omri (876–869 p.n.e.) kupił to wzgórze za 2 talenty srebra i wybudował na nim miasto Samaria (Shomeron), które zostało nową stolicą północnego Królestwa Izraela.

Herod Wielki (Herodes Magnus), czasami w literaturze opisywany jako Herod (II) Wielki (ur. 73 lub w 72 roku p.n.e., zm. 4 roku p.n.e.) - syn Idumejczyka Antypatra i Nabatejki Kypros. Od roku 47 p.n.e. był namiestnikiem Galilei mianowanym przez swojego ojca, a od 46 r. p.n.e. namiestnikiem Celesyrii i Samarii z ręki Sekstusa Cezara. W latach 39 - 4 p.n.e. król Judei z łaski Rzymu.

Samarytanie (Szomronim, Szamerim; hebr. שומרונים , arab. سامريون , sami często określają się mianem Bene Israel, Żydzi nadali im miano Kutim) - niewielka semicka grupa etniczno-religijna, której religia - samarytanizm zbliżona jest do judaizmu i przez niektórych religioznawców wraz z judaizmem i karaimami zaliczana do hipotetycznego mozaizmu (pierwotnej religii Mojżesza). Są potomkami mieszkańców starożytnej Samarii oraz imigrantów z Mezopotamii.

W 732 p.n.e. królestwo Izraela (Samaria) zostało uzależnione, a w roku 722 p.n.e. zajęte przez Asyrię, której zmuszone było płacić wysokie daniny. Po jednym z buntów ludności Asyryjczycy uprowadzili wielu Izraelitów, a na ich miejsce osiedlili ludność z Babilonii.

Po upadku Asyrii w 609 p.n.e. na kilka lat kraje te razem z Lewantem zostały opanowane przez wojska egipskie faraona Necho II, a następnie w 586 p.n.e. zajęte przez króla Babilonu, Nabuchodonozora II. Za opór stawiany przez stolicę Judy, Jerozolimę, miasto to zostało w 586 p.n.e. złupione, zaś ludność deportowana w niewolę babilońską.

Osiedla żydowskie (hebr. התנחלויות; arab. المستوطنات) są społecznościami mieszkalnymi utworzonymi przez izraelskich Żydów na zajętych terenach arabskich po wojnie sześciodniowej w 1967 roku. Większość osiedli powstała za zgodą rządu izraelskiego na Zachodnim Brzegu, w Strefie Gazy i na Wzgórzach Golan.

Porozumienia z Oslo, wzajemne uznanie Izraela i Organizacji Wyzwolenia Palestyny zawarte w 1993 w Oslo - fundament procesu pokojowego na Bliskim Wschodzie i podstawa prawna istnienia Autonomii Palestyńskiej.

W 332 p.n.e. wojska macedońsko-greckie Aleksandra Macedońskiego podbiły Azję Mniejszą i Samarię. Po jego śmierci Samaria znalazła się pod władzą Ptolemeuszy, a od 198 p.n.e. Seleucydów. W Samarii osiedlali się wówczas greccy żołnierze, którzy zakończyli służbę wojskową.

Termin ten pojawił się w XVI wieku p.n.e., gdy Egipt wkroczył w okres silnej ekspansji terytorialnej pod rządami XVIII dynastii. Po zjednoczeniu kraju przez Narmera egipski władca nosił tytuł nesut-biti – Ten-który-należy-do-pszczoły-i-trzciny, bowiem w tym okresie godłem Górnego Egiptu była pszczoła, a Dolnego – trzcina. Z biegiem czasu zaczęto używać tytułu Król Górnego i Dolnego Egiptu oraz Król Południa i Król Północy.

Ptolemeusze (albo Lagidzi) - dynastia pochodzenia macedońskiego panująca w starożytnym Egipcie w latach 304- 30 p.n.e., w południowej Syrii, Libanie i Palestynie w latach 301 - 200 p.n.e., na Cyprze do 58 p.n.e. i w latach 48 - 30 p.n.e. oraz w Cyrenajce do 96 p.n.e.. Przejściowo do państwa Ptolemeuszy należały także południowe i południowo-zachodnie wybrzeża Azji Mniejszej i wyspy Morza Egejskiego. Nazwa dynastii pochodzi od imienia założyciela i kolejnych królów dynastii, zaś nazwa alternatywna, Lagidzi, od ojca Ptolomeusza I - Lagosa.

Podczas żydowskiego powstania Machabeuszy w 108 p.n.e. Żydzi zniszczyli miasto Samarię. W 30 p.n.e. król Herod I Wielki zmienił nazwę miasta Samaria na Augustus. Miasto było stopniowo odbudowywane.

Współczesna historia Samarii rozpoczyna się, kiedy skończyło się panowanie Turków, a rozpoczęło Brytyjczyków (jako wynik I wojny światowej).

W wyniku wojny izraelsko-arabskiej 1948 Samaria znalazła się pod okupacją Jordanii. W 1967 w wyniku Wojny sześciodniowej Samaria znalazła się pod kontrolą izraelską. Jordania nazwała te tereny Zachodnim Brzegiem Jordanu. W 1994 zawarto Porozumienia z Oslo, w wyniku których Samaria weszła w skład Autonomii Palestyńskiej.

Srebro (Ag, łac. argentum) - pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych w układzie okresowym. Jest srebrzystobiałym metalem, o największej przewodności elektrycznej i termicznej. W przyrodzie występuje w stanie wolnym, a także w minerałach, takich jak argentyt czy chlorargyryt. Większość wydobywanego srebra występuje jako domieszka rud miedzi, złota, ołowiu i cynku.

Garizim (język samarytański hebrajski: Ar-garízim; arab.: جبل جرزيم Dżabal Dżarizīm, język tyberiadzki hebrajski: הַר גְּרִזִּים Har Gərizzîm; hebr.: הַר גְּרִיזִּים Har Gərizzim) – jedna z dwóch gór wznoszących się na południe od miasta Nablus w Samarii, w centralnej części Izraela. Góra wznosi się na wysokość 881 m n.p.m.

Izrael jest krytykowany za politykę osadniczą w Samarii.

Zobacz też

Autonomia Palestyńska

Geografia Izraela