Sambor I gdański - Polski Serwis Naukowy

Sambor I gdański (ur. ok. 1150, zm. przed 1205) – namiestnik Pomorza Gdańskiego panował w latach 1177-1205. Syn Sobiesława I i nieznanej z imienia Powałówny, siostry wojewody Żyry. Pomiędzy 1177 a 1180 ustanowiony przez księcia krakowskiego Kazimierza Sprawiedliwego namiestnikiem w Gdańsku.

Mściwoj I Gdański (Mszczuj, Mściwuj, pom. Mestwin). Syn Sobiesława I z dynastii Sobiesławiców. Data urodzenia nieznana. Według nekrologów pomorskich miał umrzeć w 1220 r. Część historyków uważa, że tak było w rzeczywistości (Błażej Śliwiński). Inni jednak (np. Gerard Labuda, Edward Rymar) zwracają uwagę, że w 1248 r. jego syn Świętopełk oświadczył, iż przez 12 lat opiekował się bratem Samborem, po czym wydzielił mu dzielnicę. Wiele wskazuje, że stało się to w latach 1225-1227. Z tego wynika, że Mściwoj I zmarł w 1213-1215 r.

Sobiesław I Gdański (spotykana także forma imienia Subisław) (ur. ok. 1130, zm. ok. 1177/1179) namiestnik Pomorza Gdańskiego, pierwszy historyczny przedstawiciel dynastii nazywanej od jego imienia Sobiesławicami.

Sfinalizował fundację opactwa cystersów w Oliwie. Prawdopodobnie z inicjatywą fundacji wystąpił jego ojciec Sobiesław I – główna fundacja dokonana została przez Sambora I 2 lipca 1186 r. (falsyfikat z XIII w. umieszcza to wydarzenie pod rokiem 1178 – data ta choć nieprawdziwa jest bardzo popularna w tradycji pomorskiej). Fundacja obsadzona przez mnichów z klasztoru w Kołbaczu na Pomorzu Zachodnim, dla którego macierzystym był duński klasztor w Esrum. W wyniku darowizny Sambora cystersi otrzymali niewielkie osady: Salcowitz, Clbamowi, Starkow, Stanowe, Gransowi, Sincimitz oraz nieznaną z nazwy, tę, w której przybysze założyli klasztor zwąc go (a w konsekwencji i wieś) Oliwą (Stanowe to Stawowie, dziś obszar zajmowany przez Szpital Przeciwgruźliczy na granicy Gdańska i Sopotu, Gransowi to dziś sopockie Gręzowo). Prócz powyższych wsi przekazano cystersom także dziesiątą część dochodów z karczem i ceł gdańskich, od bydła należącego do Sambora. Klasztor posiadał swobodę połowu ryb na Bałtyku i na Zalewie Wiślanym. Jedynym obowiązkiem poddanych klasztoru na rzecz księstwa miał być udział w naprawie grodu gdańskiego i tutejszego mostu portowego. Nieco później Sambor darował zakonnikom Puck – dostąpił do tego tłumacząc się potrzebą założenia tu targu i wymienił te dobra na pobliską wieś Starzyno. Fundacja klasztorna wspierana była również przez możnych z otoczenia Sambora – Sulisz darował część Rumi, a Henryk przekazał wieś Gowino.

Opactwo cystersów w Oliwie – dawne zgromadzenie zakonne cystersów w Oliwie (obecnie dzielnicy Gdańska), najstarsza placówka klasztorna na Pomorzu Gdańskim istniejąca nieprzerwanie od 1188 do 1831 roku, a w latach 1466–1772 trwale opowiadająca się po stronie Rzeczypospolitej w jej nieustannych sporach z Gdańskiem. Zabudowania klasztorne wielokrotnie ulegały zniszczeniom dokonywanym przez pogańskich Prusów, Brandenburczyków, Krzyżaków, husytów, Szwedów, Rosjan i samych gdańszczan. W schyłkowy okres istnienia opactwo weszło wraz I rozbiorem Polski w roku 1772. Na skutek polityki kasacyjnej Królestwa Prus w 1831 zakon cysterski został zlikwidowany.

2 lipca jest 183. (w latach przestępnych 184.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 182 dni. Jest to środkowy dzień roku zwyczajnego. O godzinie 12.00 tego dnia mija połowa roku. Słońce w tym dniu znajduje się w zodiakalnym gwiazdozbiorze Raka.

Pod koniec życia Sambor prawdopodobnie rozciągnął swoje namiestnicze rządy także i na świecko-lubiszewską część Pomorza, na dawne namiestnictwo Grzymisława.

Sambor I zmarł 7 lutego 1207 r. według nekrologu oliwskiego, nekrolog żukowski podaje datę 30 grudnia 1207, Kronika oliwska mówi o pochowaniu go w klasztorze oliwskim, najpewniej w grę wchodzi okres przed 1205 rokiem.

Synem Sambora był Sobiesław II.

Kazimierz II Sprawiedliwy (ur. 1138, zapewne przed 28 października, zm. 5 maja 1194 w Krakowie) – książę wiślicki w latach 1166-1173, książę sandomierski od 1173, od 1177 książę krakowski (z włączonym do księstwa do 1182 Kaliszem i Gnieznem), od 1186 książę mazowiecki i kujawski (możliwe, że Kujawy otrzymał dopiero syn Kazimierza – Leszek Biały w 1199)[potrzebne źródło]. Syn Bolesława III Krzywoustego z rodu Piastów. Przydomek: "Sprawiedliwy" nie jest mu współczesny, pojawił się dopiero w XVI wieku.

Pomorze Zachodnie (pol.Pomorze Nadodrzańskie, kasz. Zôpadnô Pòmòrskô, niem. Pommern) - kraina historyczno-geograficzna nad dolną Odrą i mniejszymi rzekami uchodzącymi do Zatoki Pomorskiej, między Reknicą a Łebą. Na zachodzie przechodzi w Meklemburgię i Brandenburgię, na południu w ziemię lubuską oraz Wielkopolskę (Krajnę), a na wschodzie w Pomorze Gdańskie.

Sukcesorem Sambora został jego brat Mściwój I Gdański.

Władcy Pomorza gdańskiego z dynastii Sobiesławiców (z uwzględnieniem podziałów dzielnicowych)

Zobacz też

Książęta pomorscy, Książęta gdańscy.

Bibliografia

Błażej Śliwiński, Poczet książąt gdańskich, Gdańsk 1997.

Zalew Wiślany (ros. Zalew Kaliningradzki) – zalew słonawowodny, zatoka Morza Bałtyckiego o powierzchni 838 km² (w tym w granicach Polski 328 km²), odcięta od Zatoki Gdańskiej przez Mierzeję Wiślaną.

Rumia (kaszb.: Rëmiô, niem.: Rahmel) – miasto i gmina w województwie pomorskim, w powiecie wejherowskim nad Zagórską Strugą; stanowi zaplecze mieszkaniowe dla Gdyni. Z miastami Wejherowem i Redą tworzy zespół trzech miast zwany Małym Trójmiastem Kaszubskim. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa gdańskiego.