Samospalenie - forma samobójstwa - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy rodzaju demonstracyjnego samobójstwa. Zapoznaj się również z: rzekome zjawisko samozapłonu ludzkiego ciała.

Samospalenie – rodzaj demonstracyjnego samobójstwa, polegający zazwyczaj na oblaniu się przez samobójcę łatwopalnym płynem i podpaleniu, rzadziej polega na skoku do lawy lub stopionej stali. Często jest to forma radykalnego protestu, zwłaszcza o charakterze politycznym, postrzegana dość kontrowersyjnie. Niektóre systemy filozoficzne czy religijne dopuszczają jednak samospalenie jako poświęcenie się w imię wyższego celu.

Norman Morrison (ur. 29 grudnia 1933, zm. 2 listopada 1965), amerykański kwakr, który popełnił samobójstwo przez samospalenie w proteście przeciw amerykańskiemu zaangażowaniu w wojnie wietnamskiej. Podpalił się przed budynkiem Pentagonu i zmarł tego samego dnia, pozostawiając żonę i trójkę dzieci.

Demonstracja, manifestacja – wystąpienie zbiorowe, zgromadzenie (zwykle pochód), mające na celu wyrażenie protestującej przeciw czemuś lub popierającej coś części opinii publicznej. Jest to publiczne okazywanie uczuć, postawy wobec czegoś lub kogoś przez jednostkę lub grupę.

Znane przypadki samospaleń

Karol Levittoux, 7 lipca 1841 – na skutek tortur i strachu, że mógłby wydać innych członków spisku mającego na celu wywołanie powstania,

ks. Andrzej Fedukowicz, 4 marca 1925 – według niepotwierdzonych oficjalnie relacji podpalił się w proteście przeciwko prześladowaniu duchowieństwa przez władze sowieckie,

mnich Thích Quảng Ðức, 11 czerwca 1963 w Sajgonie – w proteście przeciwko represjonowaniu buddyzmu w Wietnamie przez rząd Ngô Đình Diệma,

Alice Herz, Norman Morrison, Roger Allen LaPorte – przeciwko wojnie wietnamskiej,

Ryszard Siwiec, 8 września 1968 – protest przeciwko interwencji Wojska Polskiego w Czechosłowacji oraz łamaniu praworządności i wolności w Polsce,

Wasyl Makuch, 5 listopada 1968 – protest przeciwko komunistycznemu systemowi państwa na Ukrainie oraz przynależności do ZSRR,

Jan Palach, 16 stycznia 1969 – protest przeciwko wkroczeniu wojsk Układu Warszawskiego do Czechosłowacji,

Josef Hlavaty, 20 stycznia 1969 – protest przeciwko wkroczeniu wojsk Układu Warszawskiego do Czechosłowacji,

Jan Zajíc, 25 lutego 1969 – protest przeciwko wkroczeniu wojsk Układu Warszawskiego do Czechosłowacji,

Evžen Plocek, 4 kwietnia 1969 – protest przeciwko wkroczeniu wojsk Układu Warszawskiego do Czechosłowacji,

Piotr Olszowy, 14 marca 1970 – domniemany „wampir z Zagłębia”, był osobą chorą psychicznie, zamordował żonę i dzieci a następnie podpalił siebie i dom,

Romas Kalanta, 15 maja 1972 – przeciwko okupacji Litwy przez Związek Radziecki,

ks.Oskar Brüsewitz, 18 sierpnia 1976 – protest wobec komunistycznego reżimu w NRD,

Hartmut Gründler – 1977 w Hamburgu przeciwko dezinformacji dot. programu atomowego Niemiec.

Oleksa Girnyk , 21 stycznia 1978 – protest przeciwko rusyfikacji Ukraińców, komunistycznemu systemowi państwa na Ukrainie oraz przynależności do ZSRR,

Walenty Badylak, 21 marca 1980 – przeciwko przemilczeniu zbrodni katyńskiej;

Semra Ertan – 1982 gastarbeiterka tureckiego pochodzenia, w proteście przeciwko ksenofobii.

Kilku członków organizacji Ananda Marga - protest przeciwko więzieniu i próbie otrucia założyciela organizacji, Prabhata Ranjana Sarkara, oraz prześladowaniom Ananda Margi przez rząd Indiry Gandhi w latach 1973 - 1978

Artin Penik – 1982 w proteście przeciwko atakowi terrorystycznemu na port lotniczy Esenboğa

Alfredo Ormando, 13 stycznia 1998 – protest przeciwko niezrozumieniu osób homoseksualnych,

Roland Weisselberg, 2006 – na znak protestu przeciwko rozprzestrzenianiu się na świecie islamu,

Mohamed Bouazizi, 17 grudnia 2010 - protest przeciw zarekwirowaniu straganu, początek rewolucji w Tunezji

seria samospaleń w Tybecie (2011-2012) - protest przeciwko polityce władz ChRL wobec Tybetańczyków

Inne fakty związane z samospaleniem

Bohater powieści Mała Apokalipsa ma dokonać protestacyjnego samospalenia przed gmachem PKiN.

Część staroobrzędowców uznawała, że reforma liturgiczna patriarchy Nikona pozbawiła Rosyjski Kościół Prawosławny łaski bożej, a zatem cza drogę do oczyszczenia i powrotu do Boga uznawano rytualne samobójstwo. Wierni zamykali się w cerkwiach z całymi rodzinami i ze starymi księgami liturgicznymi, po czym podkładano ogień.

Według informacji ujawnionych przez siostrę Richarda Pryora, aktor, w roku 1981 podczas prac nad jednym z filmów próbował popełnić samobójstwo przez samospalenie. Wszyscy zgromadzeni wtedy na planie filmowym byli przekonani iż był to wypadek. Było to jeszcze przed wykryciem u Pryora stwardnienia rozsianego.

Dwukrotnie nieudaną próbę samospalenia podejmował także polski bezrobotny Mieczysław Banach. Pierwszy raz w 1987 r., przed Ministerstwem Sprawiedliwości w Warszawie w ramach protestu przeciw niesprawiedliwości polskich sądów (został uratowany przez lekarzy). Drugą próbę samospalenia podjął 11 listopada 1999 r., na dworcu Wałczu protestując przeciwko postawie swojej gminy, która jego zdaniem nie chciała udzielić mu pomocy i oszukała go mimo jego ciężkiej choroby (został uratowany przez przechodniów).

Zobacz hasło samospalenie w Wikisłowniku

Przypisy

Poliakov L.: L'epopée des vieux-croyants. Paris: Perrin, 1991, s. 51-54.