Samotraka - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 40°28′40″N 25°31′19″E / 40.47778, 25.52194

Plan Sanktuarium Wielkich Bogów

Samotraka, Samotraki, (gr. Σαμοθράκη) – wyspa grecka na Morzu Trackim (północna część Morza Egejskiego); górzysta o powierzchni 178 km² – najwyższym szczytem jest Fengari (1611 m n.p.m.). Liczba mieszkańców – ok. 2800. Z tej wyspy pochodzi słynna rzeźba Nike.

Demeter (także Demetra, gr. Δημήτηρ Dēmētēr, łac. Ceres) – w mitologii greckiej bogini płodności Ziemi, urodzaju, ziemi uprawnej, zbóż, rolnictwa. Jej córką jest Kora.

Tracja (gr. Θρᾴκη, Thraki, łac. Thracia, bułg. Тракия, Trakija, tur. Trakya). Historycznie: starożytna kraina położona między dolnym Dunajem, Morzem Czarnym, Morzem Egejskim i rzeką Strymon (Struma). Obecnie region geograficzny na pograniczu Bułgarii (Tracja Północna), Grecji (Tracja Zachodnia) i Turcji (Tracja Wschodnia).

Wyspę pierwotnie zasiedlili przybysze z Samos (stąd nazwa). Legenda głosi, że właśnie z góry Fengari Posejdon obserwował oblężenie Troi (Iliada, XIII 12). W kamienistym wąwozie pomiędzy wioską Paleopoli a stromym półnosno-wschodnim zboczem góry Fengari (Góry Księżycowej, zwanej także Saos) leżą ruiny Sanktuarium Wielkich Bogów.

Wyspy Grecji, Grecja wyspowa - niemal wszystkie wyspy należące do Grecji dysponują doskonałymi warunkami klimatycznymi dla rozwoju turystyki. Niemniej tylko nieliczne z nich mogą być wykorzystywane dla tych celów. Barierami uniemożliwiającymi szerszy rozwój turystyki w regionie wyspowym są trudno dostępne brzegi i górzyste wnętrza wielu wysp, brak wody pitnej, a także stosunkowo mała powierzchnia niektórych z nich. Najlepszymi warunkami naturalnymi dla rozwoju turystyki dysponują trzy największe wyspy Grecji – Kreta, Eubea i Rodos. Stanowią one nie tylko cel przyjazdów wypoczynkowych, ale także krajoznawczych. Najbardziej atrakcyjne plaże posiada wyspa Rodos, a znaną miejscowością wypoczynkową jest tu Kallithea. Ważnym ośrodkiem turystyki krajoznawczej jest Lindos. Doskonałymi warunkami dla rozwoju funkcji wypoczynkowych i uzdrowiskowych dysponuje Eubea. Piękna plaża w otoczeniu sosnowego lasu towarzyszy wybrzeżu wyspy na odcinku od Chalkis do Aliwerion.

Samos (gr. Σάμος) - grecka wyspa na Morzu Egejskim u wybrzeży Azji Mniejszej oraz prefektura w regionie administracyjnym Wyspy Egejskie Północne. Prefektura obejmuje samą wyspę Samos i kilka pomniejszych wysp w tym rejonie. Stolicą prefektury i głównym ośrodkiem miejskim wyspy jest miasto Samos.

Sanktuarium Wielkich Bogów

Od czasów późnej epoki brązu, aż po ostatnie lata rzymskiej okupacji, odbywały się tutaj misteria i ofiary kultu Wielkich Bogów. Kult obracał się w kręgu hierarchii starożytnych trackich bóstw płodności: Wielkiej Matki, podrzędnego męskiego bóstwa zwanego Kadmilos oraz potężnych i złowrogich, bliźniaczych demonów Kabirów. Gdy przybyli tu osadnicy z Samos (ok. 700 p.n.e.), połączyli tutejsze bóstwa ze swoimi. Wielka Matka stała się Demeter, jej małżonek Hermesem, a Kabirów utożsamiono z Dioskurami. Wokół świętego miejsca przybysze rozpoczęli budowę sanktuarium.

Misteria eleuzyjskie, Eleuzynie - misteria odprawiane w starożytnej Grecji, w Eleuzis, nieopodal Aten, związane z kultem Demeter i jej córki Persefony. Zgodnie z tradycją miał je zapoczątkować Eumolpos.

Wojna trojańska – według Homera i antycznych historyków trwające 10 lat oblężenie Troi przez greckich Achajów. Mitycznym powodem konfliktu było porwanie Heleny, żony króla Sparty – Menelaosa, przez Parysa, księcia trojańskiego, syna króla Priama. Menelaos wezwał na pomoc swojego brata Agamemnona, króla Argos i Myken oraz wszystkie księstwa achajskie. Na leżącą w północnej Anatolii i dotąd niezdobytą Troję, na 1185 okrętach ruszyli wojownicy achajscy.

Nigdy nie opisywano dokładnie misteriów tego kultu, gdyż autorzy starożytni lękali się gniewu Kabirów. Ustalono jednak, że były dwa stopnie wtajemniczenia. W przeciwieństwie do misteriów eleuzyjskich tutaj w obu ceremoniach mógł uczestniczyć każdy, również kobiety i niewolnicy.
Pierwszy stopień wtajemniczenia (myèsis) mógł polegać na rytualnym odtwarzaniu cyklu życia, śmierci i odradzania się. Kończyło się to radosną ucztą.
Drugi stopień wtajemniczenia (épopteia) łączył się z nietypowym wymaganiem osiągnięcia określonego poziomu moralnego. Polegał m.in. na oczyszczającej spowiedzi, po czym następowało rozgrzeszenie i chrzest krwią byka.

Język grecki albo greka — język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi.

Propyleje (gr. propylajon - przedsionek, łac. propylaeum) – monumentala budowla, budynek bramy na planie prostokąta z kolumnami, przez którą prowadzi droga do temenosu – świętego miejsca. Zapewne najsłynniejsze propyleje znajdują się przy wejściu na Akropol ateński. Ich budowę rozpoczęto w 437 roku p.n.e.[1][2] i przerwano po pięciu latach. Wzniósł je Mnesikles w porządku doryckim, z marmuru. Część główna budynku miała dwie bramy (większą i mniejszą), poprzeczną ścianę z pięcioma przejściami oraz dwa skrzydła. Fasady budynku głównego miały po sześć kolumn. Do wejścia prowadziły schody. Część zachodnia podzielona była na trzy nawy dwoma rzędami kolumn w porządku jońskim. Część północna, tzw. Pinakoteka ozdobiona była obrazami Polignota, Aglaofona i Timajnetosa. Mimo że budowla była niedokończona, stała się wzorcem dla podobnych konstrukcji w całym świecie greckim.

Skład Sanktuarium

Ptolemaion (nr 20 na planie) – propyleje Ptolemeusza II, ofiarowane Wielkim Bogom

Anaktoron (nr 16 na planie) – sala, w której odbywał się pierwszy stopień wtajemniczenia; w południowo-wschodnim narożu było miejsce do składania ofiar; obecny kształt budowli pochodzi z czasów rzymskich

Arsinoeion (nr 15 na planie) – największa starożytna rotunda w Grecji (20 m średnicy), dekorowana rozetami i głowami byków

Temenos (nr 14 na planie) – czworokątna budowla bez dachu, gdzie prawdopodobnie ucztowano

Hieron (nr 13 na planie) – wielki budynek, w którym odbywał się drugi stopień inicjacji; pochodzi on w większości z IV w. p.n.e. i w czasach rzymskich był dokładnie remontowany

Teatr (nr 10 na planie)

Fontanna Nike (nr 9 na planie) – znana z misternie wyrzeźbionego w marmurze posągu Nike

Samotraki, widziana z greckiej części Tracji. Widoczne są wysokie góry Fengari, gdy równie rozległa, niżej położona część wyspy pozostaje skryta poza horyzontem

jedna z licznych kopii sławnej Nike z Samotraki.

Epoka brązu – jedna z epok prehistorii, następująca po epoce kamienia, a poprzedzająca epokę żelaza. Epoka ta ma zróżnicowane ramy czasowe, zależne od terenu występowania. Najwcześniej, na Kaukazie i w obszarze Morza Egejskiego, w III tysiącleciu p.n.e., wykształciły się ośrodki, w których opanowano umiejętność obróbki metali. W Egipcie i na Bliskim Wschodzie (Dżemdet Nasr), za początek epoki brązu przyjmuje się umownie rok 3400 p.n.e., w Europie Południowej 2800 p.n.e., w Polsce 2200 p.n.e. Koniec epoki brązu przypada na lata 1000 – 700 p.n.e., kiedy to na Bliskim Wschodzie zaczęły tworzyć się pierwsze państwa i pojawiło się niewolnictwo, a na większości obszarów Europy rozpoczął się stopniowy rozkład wspólnoty pierwotnej.

Kadmilos zwany także Cadmilus - w mitologii greckiej jeden z synów Hefajstosa i nimfy Kabeiro lub Kadmilosa, syna Hefajstosa i Kabeiro. Z pozostałym rodzeństwem - Aksiokersosem, Aksiokersą i Aksierosem był wraz z Dioskurami, również opiekunem żeglarzy.

Bibliografia

Mark Ellingham: Grecja. Praktyczny przewodnik. Bielsko-Biała: Wydawnictwo Pascal, 1993.

Linki zewnętrzne

http://www.samothraki.gr/