Samuel Goldflam (hebr. שמואל גולדפלם, ur. 15 lutego (3 lutego ss) 1852 w Warszawie, zm. 26 sierpnia 1932 w Otwocku) – polski lekarz neurolog. Opisał miastenię (znaną też jako choroba Erba-Goldflama) i chromanie przestankowe, z jego nazwiskiem związany jest objaw Goldflama. Działacz społeczny, kolekcjoner i mecenas sztuki. Właściciel bezpłatnej polikliniki dla ubogich chorych działającej w Warszawie od 1883 do 1922. Współzałożyciel i dyrektor od 1908 do 1926 Zakładu dla Nerwowo i Psychicznie Chorych Żydów "Zofiówka" w Otwocku. Członek wielu towarzystw naukowych i dobroczynnych. Autor około stu publikacji.

Życiorys

Samuel Goldflam urodził się w Warszawie, jako syn warszawskiego kupca Wolfa Goldflama (1829–1916). Wolf Goldflam był subiektem handlu i prowadził skład „Nouveautés” przy placu Za Żelazną Bramą.

W 1869 roku ukończył warszawskie gimnazjum. Od 1870 do 1875 studiował na wydziale lekarskim Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego. W 1875 uzyskał dyplom lekarza i zaczął pracę w klinice chorób wewnętrznych w Szpitalu Św. Ducha u Viléma Dušana Lambla. Od 1876 do 1883 pracował jako asystent I Katedry i Kliniki Terapeutycznej Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego. Był ulubionym asystentem profesora, cenionym także przez studentów, ponieważ chętnie objaśniał mało zrozumiałe komentarze profesora (Lambl bardzo słabo mówił po rosyjsku, po polsku prawie wcale). Na obchodach Lambl zwykle kończył wizytę u pacjenta poleceniem „Gospodin Goldflam, zapiszytie jemu czto nibud” („Panie Goldflam, zapisz pan mu cokolwiek”). W 1878 został etatowym ordynatorem. W tym czasie przyjmował też pacjentów w bezpłatnej poliklinice przy ul. Długiej.

W 1882 wyjechał za granicę, gdzie uczył się u Carla Westphala w Berlinie i Jean-Martina Charcota w Paryżu. Po powrocie wrócił na swoje dawne stanowisko w klinice Lambla.

W Warszawie otworzył bezpłatną poliklinikę chorób wewnętrznych i neurologicznych dla niezamożnych chorych w swoim mieszkaniu przy ul. Granicznej 10. W trzech pokojach, z pomocą kilku młodych wolontariuszy, prowadził ją na własny koszt przez prawie cztery dekady (od 1883 do 1922). Uczniami i współpracownikami Goldflama w jego poliklinice byli Salomon Bernstein (współwłaściciel kliniki od 1906), Zygmunt Bychowski, Henryk Higier, Samuel Meyerson, Feliks Winawer, Aleksander Tumpowski, Maurycy Urstein, Zygmunt Srebrny, Natalia Lichtenbaum-Szpilfogiel, Maksymilian Biro, Jakub Lipsztat, Maksymilian Flaum i inni.

Od 1922 do 1932 był wolontariuszem na oddziale neurologicznym Szpitala na Czystem.

Z Edwardem Flatauem doprowadził do utworzenia Naukowego Instytutu Patologicznego przy Szpitalu na Czystem w Warszawie. Był organizatorem Warszawskiego Towarzystwa Lekarskiego, jednym z założycieli Warszawskiego Towarzystwa Neurologicznego i pierwszym jego prezesem (1921-1923), członkiem czynnym Towarzystwa Naukowego Warszawskiego (1908), członkiem honorowym Lubelskiego Towarzystwa Lekarskiego (1905), członkiem honorowym Polskiego Towarzystwa Medycyny Społecznej, współtwórcą „Warszawskiego Czasopisma Lekarskiego”. Członek komitetu redakcyjnego i gremium wydawniczego „Neurologii Polskiej” od początku wydawania w 1910 do 1917. VI tom „Neurologii Polskiej” (1922) był poświęcony Goldflamowi, z okazji jego 70. urodzin.

Utrzymywał kontakt z Babińskim w Paryżu. We wrześniu 1907 brał udział w pierwszym spotkaniu Gesellschaft Deutscher Nervenärzte w Dreźnie. Należał do Association française pour l'avancement des sciences.

Przyjacielem, wieloletnim współpracownikiem, a także pacjentem był Edward Flatau, który uważał Goldflama za nestora polskiej neurologii. Goldflam był w komitecie wydawniczym Księgi Jubileuszowej Edwarda Flataua, cztery lata później wygłosił przemówienie na jego pogrzebie.

Grób Samuela Goldflama na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej w Warszawie

Nie założył rodziny i żył samotnie.

Działalność społeczna

Goldflam prowadził szeroką działalność społeczną. Jego współpracownikami na tym polu byli m.in. Janusz Korczak i Gerszon Lewin. Poza wieloletnią pracą społeczną w prowadzonej przez siebie poliklinice, doprowadził do ponownego otwarcia Szpitala dla Dzieci im. Bersonów i Baumanów w Warszawie. Utworzył szpital dla psychicznie chorych „Zofiówka” w 1908 roku i był jego dyrektorem do 1926 roku. „Zofiówka” była największym szpitalem w Otwocku w tamtym czasie (ok. 300 łóżek).

Był prezesem i współzałożycielem Towarzystwa Przyjaciół Dzieci (1916, razem z Anną Braude i Maurycym Mayzlem), współzałożycielem Towarzystwa Szerzenia Oświaty „Daath”, Warszawskiego Biura Informacyjnego dla Emigrantów Żydów, honorowym przewodniczącym Towarzystwa Ochrony Zdrowia Ludności Żydowskiej, współzałożycielem Towarzystwa Opieki nad Chorymi Nerwowo i Umysłowo Ubogimi Żydami, członkiem Towarzystwa Przeciw Nędzy Wyjątkowej „Bajs-Lechem”, członkiem Towarzystwa Niesienia Pomocy Żydom Ofiarom Wojny, prezesem Komitetu Warszawskiego i członkiem Centralnego Komitetu Stowarzyszenia Pomocy Studentom Żydom w Polsce „Auxilium Academicum Judaicum”, pierwszym honorowym członkiem Zrzeszenia Lekarzy Rzeczypospolitej Polskiej.