Samuraj - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy japońskiego wojownika. Zapoznaj się również z: „Samuraj” – francuski film kryminalny.

Zapis słowa samurai znakiem kanji

Samuraj (jap. 侍, samurai, wojownik; rzeczownik pochodzący od archaicznego czasownika saburau, który z czasem przeszedł zmianę fonetyczną w samurau, znaczącego służyć panu) – pierwotnie świta służąca najwyższym dostojnikom japońskim, także gwardia cesarska (gosho-zamurai).

Yari (jap. 槍, yari) - używana przez japońskich wojowników włócznia o długości od 1,5 do ok. 3–4 m, a nawet ponad 5 m. Zakończona krótkim (30–40 cm) prostym ostrzem o trzech krawędziach lub charakterystycznym "krzyżowym" ostrzem (z zamontowanymi w poprzek ostrza skrzydełkami zapobiegającymi zbyt głębokiemu wbiciu się yari w cel).
Płatnerz – średniowieczny rzemieślnik wykonujący zbroje płytowe dla ludzi i koni, oraz elementy towarzyszące zbroi, jak np. przyłbice, rękawice, szyszaki, a także kolczugi. Wobec zaniku jazdy pancernej od XVI wieku płatnerzami zaczęto nazywać rzemieślników wyrabiających metalową broń białą, np. mieczników, szpadników.

Samuraje jako grupa społeczna pojawili się na przełomie VII i VIII wieku n.e. Przyczyn genezy można się dopatrywać w zmianach w systemie politycznym ówczesnej Japonii. Od czasu powstania w 702 r. kodeksu uznającego władzę cesarza nad krajem i oddającego mu ziemie (należące wówczas do poszczególnych rodów) pod władanie, rozpoczął się okres tworzenia struktur feudalnych o nazwie shōen, zarządzanych przez gubernatorów. Z czasem władza cesarska przestała mieć na nie wpływ. Wtedy też zaczęły powstawać oddziały zbrojne podporządkowane właścicielom, mające w razie potrzeby służyć obronie majątków.

Język japoński (日本語 nihongo lub nippongo) – język używany przez ok. 130 mln mieszkańców Japonii oraz japońskich emigrantów na wszystkich kontynentach.
Wakizashi (?) - krótki japoński miecz jednosieczny (broń biała). Posiada głownię o długości 30-45 cm, w większości posiadającą wzdłużną, wzmacniającą krawędź zwaną shinogi. Przy pochwie wakizashi noszono krótki nożyk, szpikulec kogai i pałeczki wari-kogai. Rękojeść wakizashi nosi nazwę tsuka, a charakterystyczny wzór na niej to uchi-himo (uchi = atak, himo = sznurek, linka).

Symbolem pozycji samurajów były dwa miecze: długi katana i krótki wakizashi, razem stanowiące komplet zwany daishō. Ich noszenie było prawem i obowiązkiem japońskich wojowników. Daishō nie były tylko bronią. Mówiono o nich, że stanowią duszę samuraja, toteż samuraje byli silnie związani ze swoimi mieczami i otaczali je głęboką czcią.

Hakama (jap. 袴, Hakama?) - spodnie, element tradycyjnego stroju japońskiego. Pierwotnie noszona była jedynie przez mężczyzn, lecz w czasach dzisiejszych zakładają ją również kobiety. Stosowana jest w niektórych japońskich sztukach walki, na przykład w aikido i w kendo. Hakama w aikido symbolizuje wyższego ucznia lub mistrza. W niektórych innych sztukach walki można nosić hakamę od początku. W japońskim aikido hakamę dostaje się przy pierwszym danie, w Polsce - członkowie AAI-Polska od 2 kyū, Polskiej Unii Aikido od 1 kyū, pod warunkiem posiadania uprawnień instruktorskich, członkowie Polskiej Federacji Aikido zależnie od ustaleń danego dojo, najczęściej od 2 kyū, kobiety od 3 kyū.
Głownia (brzeszczot, klinga) – jedna z dwu podstawowych części każdej broni białej typu siecznego (drugą częścią jest rękojeść). Głownia jest zasadniczą (główną – stąd etymologia), roboczą częścią broni tego typu, a służy głównie do cięcia oraz ewentualnie do kłucia. Stanowi przeważającą większość długości i masy całego narzędzia. Jest to wydłużona płaska część, prosta lub lekko zakrzywiona, najczęściej metalowa, której jedna lub obie krawędzie są ostre. Również koniec głowni jest ostry. Przy określaniu obszarów całego narzędzia mówi się, że głownia biegnie od rękojeści w dół. Głownia jest tylko częścią większego elementu, którego początek wnika w rękojeść, lub może stanowić jednocześnie także zasadniczą część rękojeści. Często między głownią a rękojeścią znajduje się jelec.

Rzeźba samuraja z epoki Edo - Date Masamune

Szkoły walki

Istniało bardzo wiele szkół walki. Wprawny samuraj potrafił zabić przeciwnika już za pierwszym ciosem, ponoć nawet jednym cięciem przeciąć go na pół, wzdłuż od czubka głowy. Owe śmiercionośne umiejętności wynikały ze sposobu walki, który polegał przede wszystkim na rozpoznaniu szkoły w jakiej kształcił się oponent, a co za tym idzie używanej przezeń techniki, dzięki czemu samuraj mógł błyskawicznie zastosować opracowaną metodę kontrataku. Ze względu na charakter tej walki, nastawionej na zadanie śmierci niemal jednym ruchem miecza, bywało, że kończyła się ona zgonem dla obu stron.

Daishō (jap. 大小, Daishō) – japońska nazwa kompletu mieczy – krótkiego (wakizashi lub tantō) i długiego (katana lub tachi) – noszonego przez samurajów w epoce Edo. Późniejsze miecze japońskie nie stanowią już w sensie prawnym (i kolekcjonerskim) kompletów daishō.
Katana (?) – tradycyjny ?) tej broni ma kształt bogato zdobionej tarczki (gardy). ?) wykonana jest z wydrążonego drewna lub miedzi, z oplotem jedwabnym i elementami dekoracyjnymi. Z formalnego punktu widzenia jest to rodzaj szabli.

Samuraj kształcony był nie tylko w posługiwaniu się mieczem, ale także łukiem (kyūjutsu), jak również innymi rodzajami broni, jak np.: włócznia zwana yari, broń drzewcowa o nazwie naginata czy wachlarz bojowy tessen.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)