San José (wymowa: /ˌsæn hoʊˈzeɪ/) (w języku hiszpańskim oznacza Św. Józef) – miasto w USA, w stanie Kalifornia, zlokalizowane na południowym krańcu Zatoki San Francisco, w obrębie Doliny Krzemowej.

Stolica hrabstwa Santa Clara. Kiedyś małe miasto rolnicze. Pomiędzy latami 60., a 90. XX wieku stało się miejscem powstawania nowych dzielnic mieszkaniowych, dzięki czemu teraz jest największym miastem w północnej Kalifornii. Jest to jedno z głównych miast Obszaru Zatoki San Francisco czyli tzn. "Bay Area", przy czym jest jego największym miastem pod względem zaludnienia, obszaru oraz rozwoju przemysłowego.

San José założone zostało 29 listopada 1777 roku jako El Pueblo de San José de Guadalupe. Stając się pierwszym miastem hiszpańskiej kolonii Kalifornia. 11 lipca 1846 zostało zdobyte przez kapitana Thomasa Fallona, a trzy dni później, po akcesji Kalifornii do Stanów Zjednoczonych, nad miastem zawisła amerykańska flaga. W 1850 San José zostało pierwszym miastem inkorporowanym do Stanu Kalifornia, stając się przejściowo jego stolicą do 1851. W czasie II wojny światowej miasto doświadczyło zwiększonego popytu na mieszkania dla żołnierzy i innych weteranów wracających z frontu. Dalszy wzrost populacji w latach powojennych oraz zwiększenie obszaru miasta spowodowało, iż obecnie zlokalizowane są tutaj firmy należące do gigantów technopoli.

Historia

Przed kolonizacją regionu przez Europejczyków był on zamieszkiwany przez grupy rdzennej ludności przynależącej do kilku szczepów Indian Ohlone. Pierwsi Europejczycy, których obecność można odnotować w tym rejonie, byli franciszkańskimi misjonarzami z ojcem Junípero Serra na czele. Począwszy od 1769 roku założyli oni szereg misji na obecnych terenach stanu Kalifornia. 29 listopada 1777 roku wicekról Nowej Hiszpanii Antonio María de Bucareli y Ursúa wydał rozkaz założenia rolnej osady na terenach obecnego San José, która zaopatrywałaby w żywność pobliskie forty wojskowe. Miasteczko zostało założone przez hiszpańskiego oficera José Joaquína Morage i ochrzczone Pueblo de San José de Guadelupe, było ono pierwszą niewojskową miejscowością w Górnej Kalifornii (Alta California).

W roku 1797 osada została przeniesiona z obszaru, który obecnie zajmuje skrzyżowanie ulic Taylor Street oraz Guadelupe Parkway, na tereny obecnego centrum miasta. W 1825 San José znalazło się w granicach nowo utworzonego Meksyku, który właśnie uniezależnił się od Korony Hiszpańskiej. Później San José zostało zajęte przez Stany Zjednoczone, kiedy te w roku 1846 anektowały całą Kalifornię. Niedługo później miasto zostało drugim, po Sacramento, zarejestrowanym miastem w Kalifornii z własnym samorządem, a jego pierwszym merem został Josiah Belden. Miasto było pierwszą stolicą stanu oraz w 1850 i 1851 było gospodarzem pierwszych dwu sesji legislatury stanowej. Obecnie skwer znany jako Circle of Palms Plaza (czyli Plac Koła Palm) w śródmieściu San José upamiętnia rolę miasta jako pierwszej stolicy stanu.

Podczas trzęsienia ziemi w roku 1906 miasto nie ucierpiało tak poważnie jak pobliskie San Francisco, poniosło jednak pewne straty. Powyżej 100 osób zginęło w szpitalu Agnews po tym, jak zawalił się dach i ściany budynku. Podczas II wojny światowej, wielu Japończyków zamieszkujących San José zostało internowanych i przymusowo umieszczonych w specjalnych obozach. W 1943 antymeksykańskie zamieszki miały także miejsce w San Jose.

W związku z rozpoczęciem działań wojennych gospodarka miasta zaczęła przestawiać się z rolniczej na przemysłową. Departament Wojny zlecił firmie Food Machinery Corporation produkcję tysiąca gąsienicowych pojazdów amfibijnych typu LVT, które były budowane w fabryce firmy niedaleko San José. Po wojnie firma zmieniła nazwę na United Defense (obecnie BAE Systems), a jej filia w Santa Clara pozostawała dostawcą sprzętu wojskowego produkując między innymi: M113 Armored Personnel Carrier i Bradley Fighting Vehicle. W 1943 IBM otworzył tu swoją centralę na zachodnie wybrzeże USA, a w 1952 centrum badawczo-rozwojowe. Dzięki wynalezieniu przez IBM pierwszego komercyjnego komputera (IBM 305 RAMAC) oraz dysku twardego przemysł technologiczny zaczął się szybko rozwijać.

W latach 50. i 60. ubiegłego stulecia menadżer miasta Dutch Hamann prowadził bardzo aktywną kampanię rozwoju miasta. W tym czasie San José przyłączyło sąsiadujące tereny takie jak Alviso czy Cambrian Park, które dostarczyły tereny pod budowę przedmieść. Wskutek niezwykle szybkiego rozwoju i urbanizacji miasta w latach 70. pojawiła się reakcja antywzrostowa, orędownikiem której byli merowie Norman Mineta i Janet Gray Hayes. Mimo wyznaczenia granic rozwoju miejskiego, ustanowienia opłat dla deweloperów, oraz nadania praw miejskich sąsiadującym miejscowościom Campbell i Cupertino rozwój miasta nie został zahamowany. Czołowa pozycja San José w Dolinie Krzemowej spowodowała jeszcze większy wzrost gospodarczo-przemysłowy, a co za tym idzie większy wzrost liczby ludności. Te czynniki spowodowały, że wzrost cen nieruchomości w San José był największy w całych Stanach Zjednoczonych i wynosił 936 procent w latach 1976-2001. Starania rady miejskiej, aby podnieść gęstość zaludnienia były kontynuowane przez lata 90. Od lat osiemdziesiątych 60 procent budownictwa mieszkaniowego w San José to budownictwo wielorodzinne, nie zaś tradycyjne jednorodzinne domki, a od początku XXI stulecia ten odsetek wzrósł do 75 procent co ukazuje tendencje rozwojowe w kierunku tzw. "Smart Growth".

Geografia

Według danych United States Census Bureau, miasto zajmuje całkowitą powierzchnię 461,5 kilometrów kwadratowych, z czego 8,6 km² (1,86%) stanowią wody. W okolicach San José znajduje się uskok San Andreas, który stanowi główne źródło aktywności sejsmicznej w Kalifornii. Najpoważniejszym trzęsieniem ziemi jakie miało miejsce w tym rejonie było trzęsienie ziemi w 1906 roku, które poważnie uszkodziło lub zniszczyło wiele budynków w San José. Mniejsze ale również poważne trzęsienia ziemi odnotowano w latach: 1839, 1851, 1858, 1864, 1865, 1868 i 1891. Trzęsienie ziemi z epicentrum w Daly City z roku 1957 spowodowało pewne zniszczenia jak również trzęsienie ziemi Loma Prieta, które miało miejsce w 1989. Oprócz uskoku San Andreas niedaleko miasta znajdują się także uskoki: Monte Vista, South Hayward, Northern Calaveras i Central Calaveras.

Przez miasto płynie rzeka Guadalupe, która wypływa z Gór Santa Cruz (które oddzielają Dolinę Krzemową od wybrzeża Pacyfiku) i swoje ujście ma w Zatoce San Francisco w dzielnicy Alviso. Wzdłuż południowej części rzeki znajduje się dzielnica Almaden Valley, która początkowo została wyznaczona jako miejsce kopalni rtęci.

Najniższy punkt w San José (4 m poniżej poziomu morza) znajduje się przy Zatoce San Francisco w dzielnicy Alviso, najwyższym punktem w mieście jest Szczyt Kopernika, na górze Mount Hamilton, którego wysokość bezwzględna wynosi 1333 metry n.p.m. Na tym szczycie znajduje się również Obserwatorium Lick. W związku z zanieczyszczeniem świetlnym stwarzanym przez San José, co utrudniało obserwacje uczonym pracującym w obserwatorium, władze miasta podjęły kroki, aby zredukować poziom światła wytwarzanego nocą, w tym celu wymieniono latarnie uliczne na sodowe. Planetoida 6216 San Jose została ochrzczona nazwą miasta w dowód uznania dla San José.

San José znajduje się w bardzo dogodnym geograficznie miejscu, jest stąd bardzo blisko do wybrzeża morskiego, ale również niedaleko do gór, jak i do centrum kulturalnego, którym jest San Francisco. Trzeba także odnotować, że system autostrad umożliwia szybkie przemieszczanie się pomiędzy tymi miejscami.

Krajobraz Miasta

Panorama centrum San José

Widok na miasto z lotu ptaka.

Miasto jest podzielone na wiele rejonów które mieszkańcy nazywają potocznie tak zwanymi “neighborhoods” czyli, w luźnym tłumaczeniu - sąsiedztwami. Pojęcie dzielnic jest tam raczej nieznane, a więc i miasto nie jest podzielone administracyjnie na dzielnice. Jednak dla ułatwienia lektury „sąsiedztwa” będą tu nazywane jako dzielnice.

Wiele dzielnic San Jose było wcześniej samodzielnymi miasteczkami i innymi legalnymi podmiotami ale z biegiem czasu zostały one wchłonięte przez miasto. Niektóre małe wspólnoty, które tworzą część aglomeracji, takie jak Campbell, Cupertino, Los Gatos, czy Milpitas, mimo że posiadają prawa miejskie są powszechnie uważane za część San Jose. Miasto jest zwykle dzielone przez mieszkańców na 5 głównych rejonów: śródmieście, zachodnie San Jose, północne San Jose, wschodnie San Jose i południowe San Jose. Warto zauważyć ze nie ma ścisle określonych granic tych rejonów ponieważ są to nazwy potoczne nie rejony administracyjne. Ponadto każdy z tych rejonów zawiera wiele mniejszych dzielnic takich jak: Japantown czy Willow Glen w śródmieściu, Cambrian Park i Winchester w zachodnim San Jose, Evergreen i Alum Rock we wschodnim San Jose, oraz Almaden Valley czy Santa Teresa w południowym San Jose.

Klimat

Palmy w dzielnicy Willow Glen.

San José leży w strefie klimatu śródziemnomorskiego, z łagodnymi i wilgotnymi zimami, oraz gorącymi i suchymi latami. Miasto jest z trzech stron otoczone masywami górskimi, co chroni je przed dużymi opadami deszczu, ale powoduje jednak że klimat jest tam bardzo suchy i można by go nazwać półpustynnym, ze średnimi opadami poniżej 39 cm rocznie.

Temperatura maksymalna stycznia jest równa 16,6 °C, a minimalna wynosi 6,1 °C. Normalna temperatura maksymalna w lipcu to 29 °C podczas gdy minimum to 13,8 °C. Najwyższą temperaturę odnotowaną w San José zmierzono w lipcu 2006 i było to 44,4 °C. Najniższą temperaturę w mieście zanotowano w grudniu 1990 roku, a wynosiła ona -8,3 °C. Zróżnicowanie temperatury pomiędzy dniem a nocą może wynosić od 17 °C do 22 °C. Wysokie temperatury są zwykle połączone z niską wilgotnością powietrza.

Ze względu na niewielkie opady deszczu pogoda w mieście jest słoneczna, a średnio jest w San José 300 słonecznych dni w ciągu roku. Deszcz pada przeważnie w zimowe i wiosenne miesiące od października do kwietnia. Podczas suchej pory roku, która trwa od czerwca do września opady deszczu prawie nie występują. Rzadko zdarzają się opady śniegu (ostatni raz wydarzyło się to w 1976), jednak góry otaczające miasto mają co roku pokrywę śnieżną, zwłaszcza szczyt góry Mount Hamilton, a rzadziej niższe pasmo Gór Santa Cruz.