Frente Sandinista de Liberación Nacional (FSLN), Sandinistowski Front Wyzwolenia Narodowego (sandiniści) – lewicowa partia polityczna w Nikaragui, wywodząca się z ugrupowania partyzanckiego, które zdobyło władzę w wyniku powstania narodowego w 1979 roku, zwanego rewolucją nikaraguańską lub sandinistowską. FSLN łączył w swojej doktrynie idee wyzwolenia narodowego i społecznego, marksizm i teologię wyzwolenia, sprawując władzę w latach 1979-1990.

W 2006 roku partia sandinistów FSLN wygrała wybory, a dotychczasowa rządząca Partia Liberalno-Konstytucyjna (Liberal Constitutional Party) przeszła do opozycji. Przywódca FSLN Daniel Ortega został prezydentem Nikaragui.

Opozycja wobec Somozy (1961-1979)

FSLN został utworzony 23 lipca 1961 r. przez Carlosa Fonseca Amadora, Tomása Borge Martíneza i Silvio Mayorga. Powodem powstania FSLN nawiązującego do idei „narodowego ruchu wyzwolenia” były coraz bardziej brutalne i skorumpowane rządy klanu Somozów. Niewątpliwie duży wpływ wywarła zwiększająca się w tym okresie aktywność lewicowej partyzantki w całej Ameryce Łacińskiej.

FSLN przyjęło swoją nazwę od bohatera narodowego Nikaragui Augusto Césara Sandina, który w latach 1927-1933 prowadził walkę partyzancką przeciwko amerykańskiej okupacji Nikaragui. Po zamordowaniu Sandino w zasadzce w 1934 roku, USA przywróciły kontrolę nad Nikaraguą. Stany Zjednoczone utworzyły formację wojskowo-policyjną, Gwardię Narodową, liczącą 3000 osób a na jej czele postawiono Anastasio Somozę Garcíę. Ciesząc się pełnym poparciem Waszyngtonu, Somoza Garcia w 1936 r. przeprowadził zamach stanu i przejął władzę, ustanawiając długoletnią dyktaturę. Po jego śmierci w wyniku zamachu krajem będą rządzić kolejno jego dwaj synowie: Luis Somoza Debayle i Anastasio Somoza Debayle. Obydwaj także będą dowódcami Gwardii Narodowej (pełniącej również funkcję tajnej policji politycznej i szwadronów śmierci)

Sandiniści jeszcze w latach 60. próbowali, dzięki pomocy Fidela Castro zorganizować partyzantkę masową, lecz nie udało się im uzyskać szerszego poparcia ludności zarówno na wsi jak i w miastach. Dopiero w latach 70. przy stale rosnącej korupcji, pogłębiającej się nędzy oraz terrorze znaczna część obywateli Nikaragui zaczęła popierać FSLN. Punktem zapalnym stało się trzęsienie ziemi w stolicy tego kraju – Managui, w wyniku którego uległo zniszczeniu 90% miasta, zginęło około 6 tys. osób, a 25 tys. pozostało bez dachu nad głową. Rząd Somozy zdefraudował prawie całą pomoc międzynarodową przeznaczoną na odbudowę. Fakt ten doprowadził do tego, iż wielu dotychczasowych popleczników reżimu oraz znaczna część prawicy stanęło po stronie FSLN.

Frakcje FSLN w latach 70.

FSLN pod koniec lat 60. i na początku 70. podzielił się na trzy frakcje zwane niekiedy tendencjami. Były to:

10 stycznia 1978 r. został zamordowany znany przeciwnik dyktatury Somozy i wydawca opozycyjnej gazety „La Prensa” Pedro Chamorro. Wydarzenie to doprowadziło do powszechnych wystąpień przeciwko reżimowi w całym kraju, rozpoczynając się masowymi strajkami, a kończąc powstaniem we wrześniu 1978. FSLN prowadził wówczas walki zarówno na wsi, jak i w miastach (w wielu miejscach Gwardia Narodowa poddawała się bez walki). Stare czołgi z II wojny światowej (M4 Sherman) na wyposażeniu Gwardii Narodowej przyniosły sukces w zgnieceniu rebelii (m.in. podczas ciężkich walk w mieście Estela).

W czerwcu 1979 r. doszło do ponownych walk. Tym razem FSLN, który utworzył tymczasowy emigracyjny rząd w Kostaryce, wezwał naród do powszechnego powstania. Partyzanci sandinistowscy w sile około 5000 starli się z 10 000 Gwardią Narodową. W lipcu 1979 główne walki przeniosły się do Managui, gdzie Somoza rozkazał bombardować napalmem dzielnice zamieszkane przez biedotę, uważając je za bastion wpływów sandinistów. USA przestały popierać Somozę po tym, jak żołnierze Gwardii Narodowej zastrzelili amerykańskiego dziennikarza, próbując obarczyć winą za jego śmierć partyzantów FSLN. Pomimo utrzymującej się przewagi w uzbrojeniu Somoza, nie widząc szans na stłumienie powstania, wraz z rodziną i najbliższymi współpracownikami 17 lipca 1979 r. uciekł helikopterem z kraju. Najpierw udał się przez Gwatemalę na Florydę, a następnie gościny udzielił mu dyktator Paragwaju. Nazajutrz po ucieczce dyktatora do centrum stolicy wkroczyli entuzjastycznie witani przez tłumy jako wyzwoliciele partyzanci FSLN.

Reformy FSLN

Sandiniści przejęli kraj w strasznym stanie, z 1,5-miliardowym długiem, 600 tys. bezdomnych oraz katastrofalną sytuacją gospodarczą. Wojna z dyktaturą Somozy pociągnęła za sobą śmierć około 50 tysięcy ludzi, głównie cywili. W celu jak najszybszej poprawy sytuacji został utworzony Rząd Odbudowy Narodowej składający się z dwóch sandinistów (Daniel Ortega i Moises Hassan), powieściopisarza Sergio Ramireza Mercado, biznesmena Alfonso Robelo i wdowy po wydawcy „La Prensa” Violety Barrios Chamorro. Rząd miał poparcie centrali związkowej Central Sandinista Trabajadores i organizacji kobiecej Asociación Mujeres Nicaragüenses Luisa Amanda Espinoza.

Wprowadzono liczne reformy

Na ogromną uwagę zasługuje fakt bardzo śmiałej i skutecznej akcji walki z analfabetyzmem. W ciągu pół roku, ponad 0,5 mln ludzi zostało nauczonych czytania i pisania. Analfabetyzm spadł z 50% do około 13%, a w dalszym procesie alfabetyzacji społeczeństwa brało udział blisko 100 tys. ochotników.

W Nikaragui rządzonej przez FSLN nastąpił znaczny wzrost identyfikacji obywateli z własnym państwem i przywrócenie godności narodowej, co stanowiło przełom w porównaniu z poprzednią epoką (1936-1979).

czytaj dalej: [2], [3]