Sangha

Tajska świątynia buddyjska w tradycji Theravada (konkretnie viharn - najświętsze miejsce w świątyni gdzie gromadzi się sangha). Londyn (Wielka Brytania)

Sangha (skt. saṃgha संघ; chiń. 僧伽 sengjia; kor. sŭngga, jap. sōgya, wiet. tăng-già) — dosł. "zgromadzenie" – nazwa wspólnoty buddyjskich mnichów. Jako trzecia część Trzech Klejnotów (pali. Tiratana) oraz Trzech Schronień (pali Tisarana) nawiązuje do Wspólnoty Świętych (pali Ariyasangha) tzn. Czterech Szlachetnych (pali Ariyapugga).

Buddyzm (inna nazwa to: sanskr. Buddha Dharma; pāli. Buddha Dhamma – "Nauka Przebudzonego") – system filozoficzno-etyczny uznawany przez wielu ludzi za religię, rzadziej za psychologię. Założycielem i twórcą jego podstawowych założeń był żyjący od około 560 do 480 roku p.n.e. Siddhārtha Gautama (pāli. Siddhattha Gotama), syn księcia z rodu Śākyów, władcy jednego z państw-miast w północnych Indiach. Jako religia buddyzm zalicza się do religii dharmicznych oraz do religii nieteistycznych.

Język japoński (日本語 nihongo lub nippongo) – język używany przez ok. 130 mln mieszkańców Japonii oraz japońskich emigrantów na wszystkich kontynentach.

Często nazwy "sangha" używa się też w odniesieniu do wspólnoty świeckich, praktykujących buddyzm, jednak pierwsze znaczenie jest znaczeniem podstawowym

Historia Sanghi

Właściwie za początek Sanghi można uznać moment wygłoszenia przez Buddę Kazania o Wprawieniu w Ruch Koła Dharmy w Sarnath, gdyż po skończonym kazaniu pięciu ascetów zostało jego pierwszymi uczniami. Sam Budda wyświęcił ich na mnichów (pali bhikkhu). Stanowili oni zatem zaczątek świętej wspólnoty. Jednak za właściwy moment można uznać Poczwórne Zgromadzenie, które odbyło się po pierwszej porze deszczowej po Oświeceniu Buddy w miesiącu magha. W tym to czasie (była to pełnia Księżyca) Budda wybrał się z Parku Gazeli w Sarnath do miasta Rajagahagda. Tam przed jego oblicze przybyło 1250 Arahantów, jego uczniów, mnichów których własnoręcznie wyświęcił. Wszyscy przybyli bez wcześniejszego wspólnego uzgadniania w to samo miejsce ze swych odosobnień na porę deszczową. Wszyscy przybyli oddali hołd Nauczycielowi i wspólnie założyli klasztor Veruvana w Gaju Bambusowym wraz z głównymi uczniami Buddhy Czcigodnym Sariputtą i Czcigodnym Moggalaną. Tak więc rozproszone zgromadzenie zjednoczyło się. Od tamtego czasu minęło ponad 2500 lat. Sangha istnieje nadal, a w swej historii przeżywała wiele wzniosłych i tragicznych momentów. Często tradycje wyświęceń zanikały lecz zawsze z pomocą spieszyli bhikkhu z innych krajów o silnej tradycji wyświęceń (np. Sri Lanka). Sangha to także misje bhikkhu, którzy nieśli Dharmę do innych krajów. Historia Sanghi wciąż trwa...

Oświecenie (albo samourzeczywistnienie, bodhi skr. बोधि, poch. od rdzenia budh "wiedzieć", w stronie biernej "być przebudzonym") - stan umysłu (lub raczej cały szereg stanów), jaki według większości religii i filozofii Wschodu (buddyzm, zen, joga, wedanta, dżinizm, w pewnym sensie taoizm) czasami – lub na trwałe – przytrafia się albo po długotrwałej praktyce medytacyjnej, albo z nagła, bez żadnego przygotowania (spór gradualizmu z subityzmem).

Vinaya Pitaka (pāḷi: Vinaya Piṭaka; pol.: kosz dyscypliny) jest tekstem buddyjskim, jednym z trzech "koszy" (pāḷi: piṭaka), które tworzą Tipitakę (pāḷi: Tipiṭaka; skr.: Tripiṭaka त्रिपिटक; pol.: trzy kosze). Jej głównym tematem są reguły monastyczne dla mnichów i mniszek.

Dyscyplina

Całość życia mnichów reguluje dyscyplina zawarta w części Kanonu palijskiego zwanej Vinaja Pitaka (Kosz Dyscypliny Zakonnej). Zebraniem i wyliczeniem zasad dyscyplin jest Patimokkha.

Sangha jest zawsze jedna i tworzy całość. Jednak w jej skład wchodzić mogą różne ruchy i szkoły. W różnych krajach buddyjskich mnisi będą nosić różne szaty, ich dyscyplina może się nieco różnić a także nauki jakie głoszą.

Organizacja

Sangha najczęściej jest zorganizowana w klasztory (pali. vihara) lub świątynie (taj. wat). Najwyższą władzą w sandze jest Sangharaja Maha Thera (nazwa palijska obowiązująca w krajach buddyzmu theravada) lub "patriarcha". Jemu podlega Najwyższa Rada Sanghi. Najwyższą władzą w klasztorze jest opat jemu podlegają nauczyciele (pali acariya) i mnisi ( w tym starsi mnisi). Nauczyciele i starsi mnisi mają władzę zwierzchnią nad nowicjuszami.

Język tajski - język z rodziny języków dajskich, oficjalny język Tajlandii, używany jako pierwszy język jedynie w centralnej części Tajlandii (wokół Bangkoku). Na północy, południu oraz w regionie północno-wschodnim mówi się odrębnymi językami tajskimi.

Tipitaka – zbiór nauk buddyjskich, spisany w języku palijskim. Tipitaka nazywana jest kanonem palijskim, składa się z trzech części – koszy (w Polsce spotyka się określenie trójkosz):

Przynależność do Sanghi

Osoba świecka może wstąpić do sanghi w wieku dojrzałym lub jako dziecko. Często praktyką jest wyświęcanie dzieci. Najpierw dostępuje się niższego wyświęcenia (pali pabajja) na nowicjusza/nowicjuszkę (pali samanera/samaneri) a dopiero następnie otrzymuje się wyższe wyświęcenie (pali upasampada) i zostaje się mnichem/mniszką (pali bhikkhu/bhikkhuni). Częstą praktyką jest by dzieci były nowicjuszem przez pewien okres pobytu w klasztorze i dopiero osiągnąwszy pewien wiek zostają wyświęceni na mnichów. Dorośli w jednej ceremonii są wyświęcani najpierw na nowicjusza a następnie na mnicha.

Sanskryt (dewanagari: संस्कृतम् saṃskṛtam; sa.msk.rtaa bhaa.saa, od sa.m+k.r: zestawiać, składać; bhaa.saa: język; "język uporządkowany", w przeciwieństwie do języków naturalnych prakrytów, tzn. ludowych o "nieuporządkowanej" gramatyce) – język literacki starożytnych, średniowiecznych i wczesnonowożytnych Indii. Należy do indoaryjskiej gałęzi indoirańskiej grupy rodziny języków indoeuropejskich. Pomimo powszechnego w Europie przekonania, iż jest językiem martwym, jak łacina, zasadniczo nim nie jest, gdyż nie tylko jest jeszcze stale używany w ceremoniach religijnych hinduizmu, ale także istnieją niewielkie grupy osób deklarujące go jako ich jedyny język ojczysty (wg spisów ludności z 1999 roku – ok. 3000 osób na 900 mln ludności Indii). Czynione są też próby rewitalizacji tego języka poprzez tworzenie sanskryckich neologizmów na określenie współczesnych terminów, np. technicznych (np. telewizja, sanskr. duuradarshana). Jest też uznawany od 1949 roku za jeden z 13 konstytucyjnych języków Republiki Indii (obecnie 23 - 2008 r.). Dlatego właściwsze jest określenie go jako język wegetujący niż jako martwy.

Arhant (pāli.) (sanskr.. arahat; hindi Arihant अरिहन्त; tyb. draciompa; chin 阿羅漢 āluóhàn, luóhàn; kor. arahan 아라한; jap. arakan, rakan; wiet. A la hán). Nazwa pochodzi od pālijskiego araha = godny, stąd – arahanta, arahant.

Mnichem można zostać na całe życie lecz nie jest to wymóg i wolno odejść z klasztoru jeśli się tego pragnie.

Zobacz też

Zobacz hasło sangha w Wikisłowniku

Tipitaka