Sankcje USA wobec Japonii 1941 - Polski Serwis Naukowy

Sankcje USA wobec Japonii 1941

Stany Zjednoczone miały trzy punkty sporne z Japonią:

wzrost potęgi i znaczenia Japonii zagrażał amerykańskim interesom w rejonie Pacyfiku;

brutalna wojna chińsko-japońska budziła sprzeciw zarówno administracji USA (Doktryna Stimsona), jak i społeczeństwa amerykańskiego (Latające Tygrysy);

od rozpoczęcia wojny Niemiec z ZSRR, Japonia jako sojusznik Niemiec była zagrożeniem dla ostatniej siły zdolnej powstrzymać Hitlera w Europie, podczas gdy prezydent F.D. Roosevelt zdecydowany był pokonać Hitlera. Memorandum McColluma [1] zawiera scenariusz wciągnięcia Japonii do wojny.

Trudno określić, który z tych czynników i w jakim stopniu decydował o gwałtownym zaostrzeniu polityki amerykańskiej wobec Japonii, którego wyrazem były stopniowo narastające sankcje gospodarcze.

Franklin Delano Roosevelt ([ˈfræŋklɪn ˈdɛlənoʊ ˈroʊzəˌvɛlt], ur. 30 stycznia 1882 w Hyde Park, w stanie Nowy Jork, zm. 12 kwietnia 1945 w Warm Springs w stanie Georgia) – amerykański polityk, 32. prezydent Stanów Zjednoczonych. Czterokrotnie wybierany, z ramienia Partii Demokratycznej, w latach 1933-1945. Jedyny w historii prezydent USA pełniący urząd dłużej niż dwie kadencje, co doprowadziło do wejścia w życie w 1951 r. XXII Poprawki do Konstytucji, ograniczającej liczbę kadencji do dwóch (wcześniej był to tylko konwenans konstytucyjny oparty na decyzji pierwszego prezydenta USA George’a Washingtona, który zrezygnował z ubiegania się o trzecią kadencję, twierdząc że byłaby ona niedemokratyczna).

Sankcja (funktor normotwórczy) - jest to społeczna reakcja na określone działanie jednostki w postaci kary lub nagrody w danej zbiorowości w zależności od tego, czy jednostka ta działa zgodnie lub niezgodnie z ustalonymi w tej zbiorowości regułami. Karane są działania, które są niezgodne z imperatywami, a nagradzane te, które są zgodne z preferencjami.

Należy jednak zauważyć, że wojna chińsko-japońska trwała właściwie od XIX w., przybierając na sile od roku 1937. Administracja amerykańska była właściwie bierna wobec problemu. Nawet symboliczne wsparcie w postaci Latających Tygrysów rozpoczęło działalność po wybuchu wojny amerykańsko-japońskiej. Jednocześnie amerykańskie sankcje, od nacisku dyplomatycznego, przeszły gwałtownie do fazy ultimatum. Początkowo polegały one na zamrożeniu aktywów japońskich, embargo na złom stalowy i benzynę lotniczą. Były dokuczliwe, ale nie były zagrożeniem dla Japonii.

W dniu 26 listopada 1941 sekretarz stanu (odpowiednik ministra spraw zagranicznych) Stanów Zjednoczonych Cordell Hull przekazał ambasadorowi Cesarstwa Japonii notę dyplomatyczną. Nota ta była de facto ultimatum i była ostatnim elementem sankcji Stanów Zjednoczonych wobec Japonii.

Joint Base Pearl Harbor-Hickam (JBPHH) – amerykańska morsko-lotnicza baza wojskowa, powstała w wyniku przemianowania z dotychczasowej bazy morskiej Naval Station Pearl Harbor na Hawajach i jej połączenia 31 stycznia 2010 roku z bazą lotniczą Hickam Air Force Base. Jako jednostka organizacyjna marynarki wojennej Stanów Zjednoczonych, baza nieprzerwanie funkcjonuje od 1899 roku do dnia dzisiejszego. 7 grudnia 1941 roku, baza ta stała się celem skombinowanego ataku zespołu uderzeniowego floty Cesarstwa Japonii, co postawiło Stany Zjednoczone wobec konieczności otwartego przystąpienia do II wojny światowej i rozpoczęło zasadniczą część wojny na Pacyfiku. Współcześnie, baza stanowi największą terytorialnie i o największym znaczeniu strategicznym instalację United States Navy na Pacyfiku poza terytorium kontynentalnych Stanów Zjednoczonych, mieszczącą siedziby siedmiu dowództw US Navy, w tym dowództwa amerykańskiej Floty Pacyfiku. 26 maja 1939 roku, rozkazem numer 8143, cały rejon Pearl Harbor został ustanowiony "Obronnym Obszarem Morskim" (Defensive Sea Area).

Ogłoszenie całkowitego embarga na materiały pędne było postawieniem Japonii w sytuacji bez wyjścia, gdyż brak możliwości importu ropy naftowej oznaczał - po wyczerpaniu rezerw - natychmiastową śmierć gospodarki japońskiej. Postawione wraz z embargiem niemożliwe do spełnienia żądania polityczne ultimatum Hulla oznaczały dla Japonii wojnę, gdyż nie mogąc spełnić żądań amerykańskich, Japonia musiała natychmiast pozyskać źródło ropy naftowej w Indiach Holenderskich. Ponieważ było pewne, że Amerykanie nie pozwolą na przejęcie tego terytorium, Japończycy zaplanowali uderzenie wyprzedzające na Pearl Harbor, które miało zneutralizować amerykańską Flotę Pacyfiku i pozwolić na swobodne zajęcie terenów Indii Holenderskich.

Doktryna Stimsona (znana też jako doktryna Hoovera-Stimsona) - dramatyczne, jednostronne oświadczenie wydane 7 stycznia 1932 przez Sekretarza Stanu USA Henry Lewisa Stimsona, dotyczące "incydentu mukdeńskiego".

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Uzależnienie Japonii od dostaw surowców

Japonia była krajem nie posiadającym żadnych zasobów naturalnych na swoim macierzystym terytorium. Z tego wynikała potrzeba ekspansji na terytorium Chin i Indochin.

Ropa naftowa

Pozostałe surowce

Kalendarium sankcji

12 września 1940 japońska delegacja handlowa przybywa do Indii Holenderskich aby nakłonić do zwiększenia eksportu ropy naftowej do poziomu 3.75 mln. t (50% wydobycia) [5]

26 września 1940 embargo amerykańskie na złom stalowy[6]

21 lipca 1941 bazy Japońskie w Indochinach Francuskich

25 lica 1941 zamrożenie aktywów japońskich przez USA, poparte przez Wlk. Brytanię (26 lipca) i Holandię (27 lipca)

28 lipca 1941 wstrzymanie handlu z Japonią przez Indie Holenderskie

??? częściowe embargo handlowe na benzynę lotniczą

całkowite embargo na materiały pędne 1 sierpnia 1941

złamanie umów handlowych i przyłączenie się Indii Holenderskich do embargo

Skutki

Sankcje amerykańskie były jedną z przyczyn przyśpieszonego ataku Japonii na Stany Zjednoczone w grudniu 1941 roku.