Santa Fe - Nowy Meksyk - Polski Serwis Naukowy

Santa Fe, Nowy Meksyk. Kościół San Miguel 1610 r.

Santa Fe, Nowy Meksyk. Doroczny Targ Indiański oraz współczesna zabudowa inspirowana kulturą Indian Pueblo. Lato 2004

Santa Fé – miasto w USA, stolica stanu Nowy Meksyk na południu Stanów Zjednoczonych.

Indianie – najliczniejsza i najbardziej zróżnicowana z trzech – obok Inuitów (Eskimosów) i Aleutów – grup ludności tubylczej (rdzennej, autochtonicznej) zamieszkujących oba kontynenty amerykańskie, obejmująca – zarówno dawniej, jak i dziś – setki ludów, plemion i grup o bardzo różnym charakterze i stopniu rozwoju. W tradycyjnej antropologii zaliczani są do rasy żółtej.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Historia

Początki miasta sięgają XVII wieku. Miejsce to zostaje oznaczone na mapach przez hiszpańskich odkrywców około roku 1607 r. W 1609 r. powstała tu hiszpańska misja katolicka. Miasto znajdowało się pod władaniem hiszpańskim do 1821, kiedy to stało się częścią niepodległego Meksyku. Po wybuchu wojny amerykańsko-meksykańskiej w 1846 zajęte przez wojska USA i ostatecznie włączone do Stanów Zjednoczonych w wyniku traktatu pokojowego w Guadalupe Hidalgo (1848).

Bandelier National Monument to amerykański pomnik narodowy, znajdujący się w stanie Nowy Meksyk. Na jego obszarze znajdują się ruiny kamiennych osad wybudowanych przez Indian.

Kościół katolicki – największa na świecie chrześcijańska wspólnota wyznaniowa, głosząca zasady wiary i życia określane mianem katolicyzmu, rządzona przez biskupa i patriarchę Rzymu (jako papieża uważanego drogą sukcesji apostolskiej za następcę Świętego Piotra) oraz biskupów pozostających z nim we wspólnocie. Kościół katolicki stanowi jedną z trzech głównych gałęzi chrześcijaństwa, obok Cerkwi prawosławnej i Kościołów protestanckich.

Santa Fe jest silnie związane z kulturą Indian Pueblo. Najbardziej znanym zabytkiem jest wzniesiony z cegły adobe, o murach o grubości ponad jednego metra, Pałac Gubernatorów (ang. Palace of the Governors), uchodzący za najstarszy obiekt administracji cywilnej na terenie całych Stanów Zjednoczonych. Razem z kościołem misji San Miguel datowany jest na 1610. Decyzją władz lokalnych w centrum miasta budynki muszą nawiązywać do architektury z początków miasta oraz kultury Indian Pueblo. W kaplicy Loretto spiralne, 33. stopniowe schody wiodące na chór, zbudowane w 1873 przez nieznanego cieślę bez centralnego wspornika. Co roku odbywa się tu coroczny Indiański Targ ang. Indian Market – targ oryginalnego rękodzieła indiańskiego.

Kaplica (łac. cappa zdrobniale capella kapliczka) – niewielka chrześcijańska budowla sakralna, wolno stojąca lub połączona z większym obiektem architektonicznym; wydzielone pomieszczenie z ołtarzem lub boczna część kościoła tworząca odrębną całość, w której znajduje się ołtarz.

Instytut Santa Fe (SFI) - placówka naukowo badawcza w Santa Fe, w Nowym Meksyku, USA, stworzona w 1984 r. celem badania systemów złożonych. Założyciele: George Cowan, David Pines, Stirling Colgate, Murray Gell-Mann, Nick Metropolis, Herb Anderson, Peter A. Carruthers oraz Richard Slansky. Wszyscy poza D. Pinesem oraz M. Gell-Mannem byli naukowcami Los Alamos National Laboratory.

W niedużej odległości leży miasteczko – ośrodek naukowy Los Alamos oraz pomnik narodowy Bandelier National Monument.

Geografia

Miasto leży na wysokości około 2100 m n.p.m. na rozległym płaskowyżu.

Demografia

1.9% mieszkańców deklaruje pochodzenie polskie.

Santa Fe w kulturze popularnej

W 1990 roku Jon Bon Jovi wydał piosenkę "Santa Fe" na swoim solowym albumie "Blaze Of Glory" do filmu "Młode Strzelby 2". Ballada zawiera bardzo znane słowa: "no man is an island" – "żaden człowiek nie jest wyspą", będące cytatem z Medytacji XVII angielskiego poety Johna Donne'a (nawiązuje do nich również m.in. Ernest Hemingway w powieści "Komu bije dzwon").

Cegła suszona (określana często w rozmaitych językach w tym w angielskim i w polskim terminem adobe, pochodzącym z języka hiszpańskiego) – podstawowy, obok drewna i kamienia, materiał budowlany używany w rejonach świata o gorącym klimacie. Cegła ta jest suszona na słońcu, ale nie jest dodatkowo wypalana.

Meksyk (Meksykańskie Stany Zjednoczone, hiszp. – México, Estados Unidos Mexicanos, Méjico, nah. Mēxihco) – kraj w Ameryce Północnej. Sąsiaduje ze: Stanami Zjednoczonymi (na północy); Oceanem Spokojnym (na zachodzie i południu); Zatoką Meksykańską i Morzem Karaibskim (na wschodzie); Gwatemalą i Belize (na południu i południowym wschodzie).

Zobacz też

Podział terytorialny Stanów Zjednoczonych

Instytut Santa Fe

Linki zewnętrzne

Santa Fe (Nowy Meksyk) w bazie city-data.com (ang.)

U.S. Census Bureau (ang.)

CenStats Databases (ang.)

Santa Fe Convention & Visitors Bureau official tourism website (ang.)

Santa Fee (New Mexico) na Wikitravel (ang.)

Los Alamos, miasto w USA, w północnej części stanu Nowy Meksyk, w Górach Skalistych, na wyżynie Pajarito, na wysokości 2225 m n.p.m. w odległości 56 km od Santa Fe oraz 149 km od Albuquerque

Nowy Meksyk (ang. New Mexico, hisz. Nuevo México) – stan na południowym zachodzie USA. Od zachodu graniczy z Arizoną, od północy z Kolorado od wschodu z Oklahomą i Teksasem.