Sao - cywilizacja - Polski Serwis Naukowy

Sao na mapie Afryki Północnej

Sao albo So – cywilizacja afrykańska rozwijająca się między V a XV wiekiem na terenach dzisiejszego południowo-zachodniego Czadu, północnego Kamerunu i północno-wschodniej Nigerii, w rejonie jeziora Czad i rzeki Szari, na południowym skraju Sahary.

Nil () w środkowej i północno-wschodniej Afryce, przecinająca wszystkie strefy klimatyczne kontynentu. Płynie na obydwu półkulach; źródło znajduje się na 2°16′55.92″S, 29°19′52.32″E, a ujście na 31°N. Licząca prawie 3 mln km² powierzchnia dorzecza, na kontynencie afrykańskim ustępuje jedynie dorzeczu rzeki Kongo.

Nigeria, Federalna Republika Nigerii (Federal Republic of Nigeria) – państwo w Afryce Zachodniej nad Zatoką Gwinejską, najludniejsze na kontynencie afrykańskim. Nazwa państwa pochodzi od rzeki Niger, a pierwszy raz pojawiła sie w artykule gazety The Times z 1897 roku. Sąsiaduje z Beninem, Nigrem, Czadem i Kamerunem.

Niektórzy badacze twierdzą, że lud Sao może mieć związek z Hyksosami wypartymi przez posuwające się w górę doliny Nilu ludy arabskie wywodzącymi się z Bliskiego Wschodu, skąd wyemigrowali po upadku Asyrii w VII w. p.n.e. Inny pogląd wiąże lud Sao z oazą Bilma we wschodnim Nigrze, sześćset kilometrów na północ od Jeziora Czad, jeszcze inny wywodzi go znad samego jeziora Czad.

Miedź (Cu, łac. cuprum) – pierwiastek chemiczny, z grupy metali przejściowych układu okresowego. Nazwa miedzi po łacinie (a za nią także w wielu innych językach, w tym angielskim) pochodzi od Cypru, gdzie w starożytności wydobywano ten metal. Początkowo nazywano go metalem cypryjskim (łac. cyprum aes), a następnie cuprum. Posiada 26 izotopów z przedziału mas 55-80. Trwałe są tylko dwa: 63 i 65.

Afryka – drugi pod względem wielkości kontynent na Ziemi, ma 30,3 mln km² powierzchni, czyli ponad 20,3% ogólnej powierzchni lądowej naszego globu. Przechodzi przez niego południk 0°, obydwa zwrotniki i równik.

Szczyt rozwoju tej cywilizacji przypada na około IX wiek naszej ery. Pozostawiła po sobie wyroby z miedzi, brązu i żelaza. Największe znaleziska archeologiczne po Sao pochodzą z obszarów na południe jeziora Czad. Przypuszczalnie żyjące w basenie tego jeziora współczesne plemiona Buduma, Gamergu, Kanembu, Kotoko, Musgum i Logone-Birni są potomkami ludu Sao.

Brązy – stopy miedzi z cyną lub innymi metalami i ewentualnie innymi pierwiastkami, w których zawartość miedzi zawiera się w granicach 80-90% wagowych. Wyjątkiem są stopy miedzi i cynku, które noszą nazwę mosiądzów. Składy brązów specyfikuje Polska Norma PN-xx/H-87050.

Szari (Chari) – rzeka w środkowej Afryce. Jej źródło znajduje się w Republice Środkowoafrykańskiej, płynie przez terytorium państwa Czad i wpada do jeziora Czad. Szari dostarcza 90% wody zasilającej jezioro.

Bibliografia

DeLancey, Mark W., Mark Dike DeLancey (2000): Historical Dictionary of the Republic of Cameroon (wydanie 3). Lanham, Maryland: The Scarecrow Press.

Fanso, V. G. (1989). Cameroon History for Secondary Schools and Colleges, tom 1: From Prehistoric Times to the Nineteenth Century. Hong Kong: Macmillan Education Ltd.

Hudgens, Jim, Richard Trillo (1999). West Africa: The Rough Guide (wydanie 3). London: Rough Guides Ltd.

Lange, Dierk (2008), Borno Museum Society Newsletter, 72-75, 84-106.

West, Ben (2004). Cameroon: The Bradt Travel Guide. Guilford, Connecticut: The Globe Pequot Press Inc.

Przypisy

teorię taką prezentuje m.in. historyk V.G. Fanso, nie podając jednak dokładniej, na czym ją opiera
pogląd ten reprezentuje Dierk Lange