Sarduri II - Polski Serwis Naukowy

Sarduru II, Siduri II, Seduri II, Sardur II - ostatni król Urartu okresu rozkwitu państwa. Panował w latach 764-735 p.n.e. Porażka armii Urartu pod dowództwem Sarduriego II w bitwie z wojskiem asyryjskim pod dowództwem Tiglatpilesara III była przyczyną utraty potęgi państwa na Bliskim Wschodzie.

Anatolia (tureckie Anadolu) – kraina, należąca do Turcji, na półwyspie Azja Mniejsza (którego jest synonimem), leżąca między Morzem Czarnym a Zatoką Aleksandretty.

Kaukaz Południowy (Zakaukazja, Zakaukazie, Transkaukazja) - nazwa stosowana w odniesieniu do trzech powstałych w wyniku rozpadu Związku Radzieckiego, położonych na południe od głównego pasma Kaukazu tzw. Wielkiego Kaukazu, na pograniczu euro-azjatyckim: Gruzji, Azerbejdżanu i Armenii.

Panowanie Sarduriego II w latach 764-744 p.n.e.

Po objęciu tronu Urartu Sarduri II kontynuował politykę swego ojca, Argisztiego I, skierowaną na poszerzenie granic państwa. Podboje poprzedników Sarduriego II - Menui i Argisztiego I - uczyniły Urartu najpotężniejszym państwem Azji Przedniej. Armia urartyjska została zreformowana na wzór asyryjski. Asyria natomiast, na skutek przejęcia kontroli Urartu nad szlakami handlowymi, prowadzącymi do Azji Mniejszej, znalazła się w stanie kryzysu gospodarczego przez ucięcie dostaw żelaza, broni i koni dla swojej armii.

Urartu, Ararat, Biajnili, Królestwo Wan (urart. – KURbi-a-i-na; orm. – Ուրարտու; tur. – Urartular; pers. – اورارتو) – starożytne państwo na Bliskim Wschodzie, na obszarze Wyżyny Armeńskiej (obecnie terytorium byłego Urartu znajduje się w granicach Armenii, Turcji i Iranu). Najwcześniejsze wzmianki o Urartu jako związku plemion pochodzą z XIII wieku p.n.e.; jako samodzielne państwo wymienione zostało w źródłach pisanych z VIII wieku p.n.e. Upadek królestwa nastąpił w VI wieku p.n.e., przedtem Urartu zajmowało silną pozycję wśród państw Bliskiego Wschodu [1].

Brązy – stopy miedzi z cyną lub innymi metalami i ewentualnie innymi pierwiastkami, w których zawartość miedzi zawiera się w granicach 80-90% wagowych. Wyjątkiem są stopy miedzi i cynku, które noszą nazwę mosiądzów. Składy brązów specyfikuje Polska Norma PN-xx/H-87050.

Sarduri II przedsięwziął liczne wyprawy wojenne na Zakaukazie, gdzie Urartyjczyków prawie nie spotykał opór miejscowej ludności. Z podbitych terytoriów napływały trofea i niewolnicy. Z wykopalisk archeologicznych wiadomo, że broń urartyjska okresu Sarduriego II, posiadała liczne ozdoby. Mimo że Urartyjczycy opanowali sposób obróbki żelaza, część broni wytwarzano nadal z brązu.

p.n.e. - skrót stosowany w języku polskim, rozwijany "przed naszą erą", oznaczający datę przed początkiem ery chrześcijańskiej, który wiązany jest z datą narodzenia Jezusa Chrystusa. Odpowiada on łacińskiemu skrótowi AC, czyli ante Christum lub angielskiemu B.C. lub BC, czyli before Christ (pol. "przed Chrystusem").

Tiglatpilesar III,Tiglatpilezar III,Teglatfalasar III (akad. Tukultī-apil-Ešarra, tłum. "Powiernikiem moim jest syn (świątyni) Eszarra") – król Asyrii w latach 745-727 p.n.e. oraz Babilonii 729 - 727 p.n.e., pod imieniem Pulu. Władzę w państwie objął w wyniku przewrotu pałacowego, który obalił Aszurnirariego V w 745 p.n.e..Jego żoną była królowa Yaba.

W połowie VIII wieku p.n.e. Sarduri II najechał krainę Manę, położoną na pograniczu Urartu z Asyrią. Prawdopodobnie sprowokował tym Asyrię, która zaczęła przygotowania do wojny. Zachowały się źródła pisane, które opisują wyprawę Sarduriego II na Manę:

Panowanie Sarduriego II w latach 744-735 p.n.e.

W 744 roku p.n.e. panowanie w Asyrii objął Tiglatpilesar III. Przeprowadził on reformę armii asyryjskiej i rozpoczął wojnę o przywrócenie szlaków handlowych, prowadzących do Azji Mniejszej. W 735 roku p.n.e. miała miejsce decydująca bitwa na zachodnim wybrzeżu Eufratu. Asyryjczycy pokonali armię urartyjską. Sarduri II uciekł z pola bitwy do swojej stolicy w Tuszpie. Tiglatpilesar III wyruszył w głąb Urartu:

Eufrat (gr. Εὐφράτης Euphrates; także Firat, arab. الفرات, Nahr al-Furat, kurd. Ferat) to obok Tygrysu jedna z dwu największych rzek Mezopotamii. Nazwa "Eufrat" ma korzenie w języku akadyjskim, w którym określano ją mianem Purattu, w perskiej wersji Ufrattu, co oznaczało "dobro", a z kolei z perskiej formy pochodzi nazwa grecka Euphrates.

Nieznane są okoliczności śmierci Sarduriego III. Prawdopodobnie został zabity przez Asyryjczyków podczas oblężenia Tuszpy. Przegrana wojna z Asyrią wywołała w Urartu powstania, skierowane przeciwko władzy centralnej. Urartu utraciło swoją potęgę.

Przypisy

Г. А. Меликишвили, Урартские клинообразные надписи, Москва, 1960.
E. Klauber, Assyrisches Beamtentum nach Briefen aus der Sargonidenzeit, Leipzig 1910.

Bibliografia

Меликишвили Г. А., Урартские клинообразные надписи, Москва 1960.
Пиотровский Б. Б., Ванское царство (Урарту), Москва 1959.