Sati - ceremonia - Polski Serwis Naukowy

Sati na rysunku Frederica Shoberla z lat 20. XIX wieku.

Sati ( sanskryt: सती प्रथा ) – hinduistyczny zwyczaj, polegający na rytualnym spaleniu wdowy na stosie pogrzebowym wraz ze zwłokami męża.

Etymologia

Nazwa pochodzi od bogini Sati, żony boga Śiwy, która jako pierwsza dokonała samospalenia. W sanskrycie słowo sati oznacza dobra kobieta.

Klasyfikacja

Zwyczaj sati miał dwie odmiany, zależnie od terminu spalenia żony zmarłego:

Sanskryt (dewanagari: संस्कृतम् saṃskṛtam; sa.msk.rtaa bhaa.saa, od sa.m+k.r: zestawiać, składać; bhaa.saa: język; "język uporządkowany", w przeciwieństwie do języków naturalnych prakrytów, tzn. ludowych o "nieuporządkowanej" gramatyce) – język literacki starożytnych, średniowiecznych i wczesnonowożytnych Indii. Należy do indoaryjskiej gałęzi indoirańskiej grupy rodziny języków indoeuropejskich. Pomimo powszechnego w Europie przekonania, iż jest językiem martwym, jak łacina, zasadniczo nim nie jest, gdyż nie tylko jest jeszcze stale używany w ceremoniach religijnych hinduizmu, ale także istnieją niewielkie grupy osób deklarujące go jako ich jedyny język ojczysty (wg spisów ludności z 1999 roku – ok. 3000 osób na 900 mln ludności Indii). Czynione są też próby rewitalizacji tego języka poprzez tworzenie sanskryckich neologizmów na określenie współczesnych terminów, np. technicznych (np. telewizja, sanskr. duuradarshana). Jest też uznawany od 1949 roku za jeden z 13 konstytucyjnych języków Republiki Indii (obecnie 23 - 2008 r.). Dlatego właściwsze jest określenie go jako język wegetujący niż jako martwy.

Zwyczaj – termin ten w mowie potocznej używany jest często zamiennie ze słowem obyczaj, jednak w niektórych naukach (np. w socjologii) terminom tym nadaje się różne znaczenie.

sahamarana - wspólna ceremonia
anumarana - późniejsze samospalenie żony.

Historia

Wierzono, że małżeństwo łączy ludzi na zawsze. Hinduskie żony często walczyły o prawo takiej śmierci, jak o przywilej. Unikały tym samym życia w ubóstwie na krawędzi społeczeństwa, na co skazana byłaby żyjąca wdowa. Decydując się na samospalenie, kobieta stawała się postacią na wzór świętych: wieś stać się może miejscem pielgrzymek, najczęściej powstaje dla celów kultowych świątynia dedykowana spalonej wdowie. Zgodnie z założeniem ceremonia mogła być wykonywana wyłącznie za zgodą żony, jednak w historii zdarzały się nadużycia: presja społeczności lub rodziny. Anglicy zakazali tej praktyki w 1829 roku, jednak jeszcze współcześnie zdarzają się przypadki sati. Dziś w Indiach za samo popieranie sati można zostać skazanym na 7 lat więzienia.

Uma, Satī (san. सती); także: Dakṣayaṇi (Dakszajani) - w tradycji hinduistycznej jedna z form Dewi (Parwati), żona Śiwy. Córka Dakszy i Prasuti znana jako Pani Gór.

Śiwa ( i przedstawiany jest najczęściej jako Nataradźa – mistrz tańca, ale także jako jogin i asceta, jako dobroczyńca, głowa rodziny oraz jako niszczyciel.

Recepcja w czasach współczesnych

Zajście tego rodzaju odnotowano w sierpniu 2002 roku. Mająca 65 lat Kuttu Bai spłonęła na stosie pogrzebowym swego małżonka w jednej z wiosek w środkowych Indiach. Według świadków kobieta usiadła spokojnie na stosie, a wieśniacy wydając pochwalne okrzyki patrzyli jak płonie.

Prajopawesa ( w sanskrycie: Decyzja o śmierci przez zagłodzenie , ang. Prayopavesa ) - forma samobójstwa w hinduizmie, polegająca na dobrowolnym zagłodzeniu się na śmierć. Stosowana jest także jako forma eutanazji w przypadku śmiertelnej choroby lub znacznego kalectwa , . Podobna praktyka istnieje wśród wyznawców dźinizmu i nazywana jest przez nich santhara.

Linki zewnętrzne

Relacja Williama Careya i opisy z gazety Samachar Darpan

Zobacz też

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
Sati

Prajopawesa - dobrowolne zagłodzenie się

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Sati

Przypisy

Obrzęd kremacji. W: Hanna Wałkówska: Kult zmarłych w Indiach starożytnych. Studia z etnografii Indii. Wyd. 1. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1973, s. 44, seria: Prace Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego, Seria A , Nr 156.
Śmierć i ponowne narodziny. W: Herbert Ellinger: Hinduizm. Grzegorz Sowiński (tł.). Wyd. 1. Kraków: Wydawnictwo Znak, 1997, s. 78, seria: Krótko i węzłowato. ISBN 83-7006-407-8.
BBC - Outrage over India ritual burning