Scipione del Ferro - Polski Serwis Naukowy

Scipione del Ferro (ur. 6 lutego 1465 w Bolonii, zm. 5 listopada 1526 w Bolonii) – włoski matematyk.

Biografia

Rodzicami Scipione del Ferro byli Floriano i Filippa Ferro. Jego ojciec pracował w papierni co było wówczas dobrym zajęciem. O wykształceniu Scipione niewiele wiadomo, ale przypuszcza się że studiował na Uniwersytecie Bolońskim. W 1496 został on zatrudniony na tym uniwersytecie jako nauczyciel arytmetyki i geometrii i pracował tam aż do śmierci.

Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.

Arytmetyka (z greckiego αριθμός = liczba) - najstarsza część matematyki. W powszechnym użyciu słowo to odnosi się do zasad opisujących podstawowe działania na liczbach (elementarna arytmetyka).

Dzieło

Żadne prace del Ferro nie zachowały się do późniejszych czasów, głównie dlatego że nie publikował on swych osiągnięć. Najważniejsze odkrycia zapisywał w notatniku który po śmierci matematyka przeszedł w posiadanie jego zięcia Hannibala Nave. Nave był również matematykiem i po śmierci teścia w 1526 przejął jego posadę na Uniwersytecie Bolońskim. W 1543, Nave pokazał notatnik teścia odwiedzającym go Cardanowi i Ferrari.

Lodovico Ferrari (ur. 2 lutego 1522 w Bolonii, zm. 5 października 1565 tamże) – matematyk włoski, odkrywca metody rozwiązywania równań czwartego stopnia.

Uniwersytet Boloński – jeden z największych uniwersytetów we Włoszech. Najstarszy uniwersytet w zachodnim świecie (rok założenia: 1088). Otrzymał przywileje w 1158 z rąk cesarza Fryderyka I Barbarossy; w XIX wieku komitet historyków pod kierownictwem Giosuè Carducci badając jego genealogię przesunął datę utworzenia do 1088. Uniwersytet Boloński jest historycznie słynny z nauczania prawa kanonicznego i cywilnego.

Najważniejszym osiągnięciem Scipione del Ferro było opracowanie algebraicznej metody rozwiązywania równań sześciennych. Matematycy w tym czasie wiedzieli już, że rozwiązanie ogólnego równania trzeciego stopnia może być zredukowane do rozwiązania jednego z następujących dwóch typów równań:

Geometria (gr. γεωμετρία; geo – ziemia, metria – miara) – dziedzina matematyki badająca dla wybranych przekształceń ich niezmienniki, od najprostszych, takich jak odległość, pole powierzchni, miara kąta, przez bardziej zaawansowane, jak krzywizna, punkt stały, czy wymiar. W zależności od rodzaju przekształceń mówi się o różnych rodzajach geometrii.

$x^3 + mx = n$ oraz $x^3 = mx + n$ (gdzie $m,n>0$ ).

Należy tu przypomnieć, że w Europie XVI wieku nie używano jeszcze liczb ujemnych, więc powyższe dwa równania traktowano jak dwa różne równania.

Scipione del Ferro podał metodę rozwiązania jednego z tych typów, a prawdopodobnie też i drugiego.

Niezależnie (ale i później) równania te były rozwiązane przez Niccolo Tartaglia, który opisał swoją metodę Cardanowi pod obietnicą, że ten nigdy jej nie opublikuje. Kiedy Cardano odkrył, że del Ferro był pierwszym matematykiem który rozwiązał równania trzeciego stopnia, to uznał że obietnica dana Tartaglii nie obowiązuje go więcej i opublikował metodę w swoim dziele Ars Magna w 1545. W tej książce Cardano zawarł też wyrazy uznania i podziwu dla wyników del Ferro.

Linki zewnętrzne

John J. O'Connor; Edmund F. Robertson: Scipione del Ferro w MacTutor History of Mathematics archive (ang.)