Se-ma-for - Polski Serwis Naukowy

Studio filmowe Se-Ma-For – polska wytwórnia filmowa, której początki sięgają roku 1947 w Łodzi, zajmuje się głównie produkcją animowanych filmów lalkowych i rysunkowych dla dzieci i dla dorosłych.

Przez ponad 60 lat w Se-ma-forze powstało ponad 1400 filmów (w tym około 800 lalkowych), które zdobyły na całym świecie ponad 300 nagród i wyróżnień na czele z nagrodą Oscara za film Tango Zbigniewa Rybczyńskiego w roku 1983 i za Piotrusia i wilka Suzie Templeton 25 lat później.

Oprócz wielu reżyserów i animatorów, w różnych okresach istnienia Studia współpracowali z nim polscy artyści i twórcy różnych dziedzin sztuki: kompozytorzy – Krzysztof Penderecki, Krzysztof Komeda, Michał Urbaniak, Piotr Hertel, Janusz Hajdun, Marek Wilczyński, Jerzy Matuszkiewicz, Piotr Marczewski, Waldemar Kazanecki, Zofia Stanczewa, Andrzej Rokicki, Adam Walaciński, Jan Kanty Pawluśkiewicz, Wojciech Lemański; scenarzyści Sławomir Grabowski, Antoni Bańkowski, Adam Ochocki, Czesław Janczarski, Marek Nejman, Maria Kossakowska, ; scenografowie: Zbigniew Rychlicki, Adam Kilian, Karol Baraniecki, Edward Lutczyn, Eryk Lipiński...

Maurycy i Hawranek – serial animowany produkcji polskiej, emitowany w Wieczorynce w TVP1 i Dobranocce w TV Polonia. Zawiera 13 odcinków. Jest to serial lalkowy, oparty na książce Zbigniewa Żakiewicza Dwaj dzielni z Plimplańskiego lasu.
Mordziaki – serial animowany produkcji polskiej z 1993-2000. Produkcja Studio Filmowe Semafor i Se-ma-for Produkcja Filmowa na zamówienie Telewizji Polskiej.

Oprócz animacji w studio powstają inne gatunki – np. poetycki film dokumentalny Z głębokości wołam... zrealizowany na podstawie pamiętników dzieci z łódzkiego getta czy trzy filmy dokumentalne o światowym pionierze animacji lalkowej Władysławie Starewiczu.

Historia

Początki – 1947 -1960

Początki Se-ma-fora sięgają roku 1947, kiedy to w prywatnym mieszkaniu w Łodzi przy ul. Radwańskiej plastyk Zenon Wasilewski przy pomocy przyjaciół – entuzjastów animacji zrealizował pierwszy lalkowy film animowany Za króla Krakusa. Premiera miała miejsce na jesieni 1947 r. W ten sposób powstało Studio Filmów Kukiełkowych "Filmu Polskiego".

Marek Skrobecki (ur. 18 września 1951 w Kaliszu) – polski reżyser filmów animowanych, głównie realizowanych klasycznymi technikami lalkowymi, związany ze studiem filmowym Se-ma-for w Łodzi.
Studio Filmów Animowanych w Krakowie. Jedno z czterech polskich, państwowych studiów produkujących filmy animowane. Powstało w Krakowie w roku 1966 jako filia warszawskiego Studia Miniatur Filmowych. Założycielem był profesor Akademii Sztuk Plastycznych w Krakowie, prowadzący tam Pracownię Rysunku Filmowego Kazimierz Urbański.

Kolejnym etapem rozwoju Studia było utworzenie Oddziału Kukiełkowego w ramach łódzkiej Wytwórni Filmów Fabularnych. Jego siedzibą była najpierw piwnica pod halą zdjęciową a później hala pofabryczna. W styczniu 1950 r. został uruchomiony w WFF Oddział Filmów Rysunkowych.

W 1956 r. Oddział Filmów Kukiełkowych został przekształcony w samodzielne Studio Filmów Lalkowych z siedzibą w Tuszynie k. Łodzi.

80. ceremonia wręczenia Oscarów (The 80th Academy Awards Ceremony) − odbyła się 24 lutego 2008. Po raz siódmy ceremonia miała miejsce w Kodak Theatre w Hollywood w Kalifornii, a po raz 33. transmisję telewizyjną w USA przeprowadziła ABC (umowa do 2014). W Polsce ceremonię pokazał na żywo Canal+. Nominacje zostały ogłoszone 22 stycznia 2008, o godzinie 5:38 rano czasu pacyficznego. Ceremonię po raz drugi poprowadził Jon Stewart.
Zaczarowany ołówek – animowany serial rysunkowy zrealizowany w Studio Małych Form Filmowych Se-ma-for w latach 1964-1977 o przygodach chłopca imieniem Piotrek i pieska, którym w rozwiązywaniu najróżniejszych problemów pomaga zaczarowany ołówek. Wszystko, co nim narysują – materializuje się.

Główni twórcy którzy debiutowali w tym okresie to Zenon Wasilewski, Włodzimierz Haupe, Halina Bielińska, Edward Sturlis, Jerzy Kotowski, Lidia Hornicka, Janina Hartwig.

W 1959 roku zrealizowali swoje pierwsze filmy Tadeusz Wilkosz (późniejszy twórca Colargola i Pik-Poka), Lucjan Dembiński (późniejszy główny realizator serialu z Misiem Uszatkiem) i Wacław Kondek.

Studio Małych Form Filmowych – 1960 – 1990

W 1960 roku ówczesny dyrektor Ryszard Brudzyński wprowadził w życie szerokie plany realizacji w studio filmów krótkometrażowych, nie tylko animowanych. Proponował pracę młodym absolwentom łódzkiej Szkoły Filmowej, którzy mieli szansę na debiut. Zmieniono nazwę wytwórni na Studio Małych Form Filmowych Se-ma-for i rozpoczęły pracę łódzkie oddziały przy ulicy Pabianickiej i Bednarskiej. W tym samym roku powstają pierwsze filmy wycinankowe i rysunkowe.

Eryk Lipiński (ur. 12 lipca 1908 w Krakowie, zm. 27 września 1991) – polski karykaturzysta, satyryk, dziennikarz, grafik, autor plakatów i ilustracji książkowych, tekstów kabaretowych i felietonów, książek o karykaturze i satyrze, także scenograf. Założyciel tygodnika satyrycznego Szpilki i Muzeum Karykatury.
Muminki w pogoni za kometą (fin. Muumi ja punainen pyrstötähti , ang. Moomins and the Comet Chase) – film animowany produkcji fińskiej, ekranizacja słynnej powieści pod tym samym tytułem autorstwa Tove Jansson.

W latach 60-tych debiutowali między innymi w animacji: Zofia Ołdak, Daniel Szczechura, Kazimierz Urbański, Alina Kotowska, Andrzej Piliczewski, Ryszard Brudzyński, Katarzyna Latałło, Zbigniew Czernelecki, Stefan Schabenbeck, Henryk Ryszka, Ludwik Kronic, Stanisław Lenartowicz

Debiuty w innych gatunkach (filmy aktorskie, eksperymentalne i dokumentalne): Roman Polański (film Ssaki), Jadwiga Kędzierzawska, Janusz Nasfeter, Janusz Morgenstern, Janusz Majewski, Andrzej Kondratiuk, Jerzy Antczak, Stefan Matyjaszkiewicz, Jerzy Passendorfer, Marek Nowicki, Andrzej Brzozowski, Janusz Kubik, Jan Laskowski, Wadim Berestowski, Władysław Ślesicki, Wojciech Marczewski.

Film animowany – rodzaj filmu, który jest tworzony techniką zdjęć poklatkowych, rejestrujących na pojedynczych klatkach filmu kolejne fazy ruchu. Najczęściej są to fazy rysowane, stąd też film animowany określany jest zazwyczaj mianem filmu rysunkowego lub kreskówki.
Krzysztof Krauze (ur. 2 kwietnia 1953 w Warszawie) - polski reżyser i scenarzysta filmowy. Twórca filmów dokumentalnych i fabularnych. Wielokrotnie nagradzany na polskich i zagranicznych festiwalach.

W latach 60-tych rozpoczęto realizację seriali: lalkowy Miś Colargol, rysunkowy Zaczarowany ołówek czy aktorski, dla dorosłych Klub Profesora Tutki. Seriale dla dzieci powstawały także w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiatych: lalkowe Miś Uszatek, Trzy misie, Pingwin Pik-Pok, Muminki rysunkowe Kot Filemon i Przygód kilka wróbla Ćwirka, plastelinowe Plastelinki i aktorskie np. Przyjaciel wesołego diabła. Debiuty z lat siedemdziesiątych to przede wszystkim reżyserzy poszczególnych odcinków seriali: Marian Kiełbaszczak, Dariusz Zawilski, Teresa Puchowska-Sturlis, Krystyna Kulczycka, Eugeniusz Ignaciuk, Janusz Galewicz, Jadwiga Kudrzycka, Ryszard Szymczak, Jerzy Stępień, Wacław Fedak, Danuta Adamska - Strus, Eugeniusz Strus, Ireneusz Czesny.

W krainie czarnoksiężnika Oza – serial animowany produkcji polskiej, zrealizowany na podstawie cyklu opowiadań L. Franka Bauma. Serial był emitowany po raz pierwszy w latach 1983-1989.
Janusz Połom (ur. 16 października 1950 w Toruniu) - polski operator filmowy, reżyser, fotografik, poeta, wykładowca na polskich i zagranicznych uczelniach oraz były dziekan w łódzkiej Szkole Filmowej.

Na początku lat siedemdziesiątych pojawili się w Se-ma-forze młodzi eksperymentatorzy: Józef Robakowski, Zbigniew Rybczyński, Ryszard Waśko, Władysław Wasilewski, Janusz Połom, Hieronim Neumann, Jerzy Kopczyński, Stanisław Śliskowski. Największe sukcesy festiwalowe odnosiły filmy Zbigniewa Rybczyńskiego Nowa książka i Tango – pierwszy Oscar dla studia. Debiutowali w studio przyszli fabularzyści i dokumentaliści: Krzysztof Nowak, Filip Bajon, Krzysztof Krauze, Leopold Rene Nowak.

Łódź – miasto wojewódzkie w środkowej Polsce, położone na Wzniesieniach Łódzkich, na dziale wodnym I rzędu Wisły i Odry. Przejściowa siedziba władz państwowych w 1945 roku. Siedziba władz województwa łódzkiego oraz powiatu łódzkiego wschodniego.
Janusz Nasfeter (ur. 15 sierpnia 1920, zm. 1 kwietnia 1998) - polski reżyser i scenarzysta filmowy, często poruszający tematykę nieszczęśliwego dzieciństwa i trudnego dorastania. Napisał też książkę Najpiękniejszy dzień z 1962 roku zawierającą 3 opowiadania na podstawie swoich filmów Małe dramaty i Mój stary. Został pochowany na cmentarzu służewieckim w Warszawie.

Lata osiemdziesiąte to kolejny napływ twórców: Zbigniew Kotecki, Józef Piwkowski, Grzegorz Rogala, Andrzej Barański, Piotr Dumała, Jerzy Łukaszewicz, Andrzej Warchał, Marek Skrobecki, Krzysztof Rynkiewicz i animatorzy lalkowi Wojciech Gierłowski, Krzysztof Brzozowski i Adam Wyrwas.

Studio Filmowe Semafor – 1990 – 1999

W roku 1990 ówczesny dyrektor Jacek Gwizdała doprowadził do zmiany nazwy studia na "Studio Filmowe Semafor". Wytwórnia miała odtąd realizować także duże filmy pełnometrażowe. Niestety plany te się nie udały. W polskiej animacji nastąpił zastój produkcyjny spowodowany wycofaniem się Telewizji Polskiej z realizacji seriali dla dzieci. Powstały też konkurencyjne studia prywatne.

Organizacja pożytku publicznego (OPP) − termin wprowadzony w Polsce 1 stycznia 2004 przepisami ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.
Krzysztof Komeda, właśc. Krzysztof Trzciński (ur. 27 kwietnia 1931 r. w Poznaniu, zm. 23 kwietnia 1969 r. w Warszawie) – polski kompozytor i pianista jazzowy, twórca znanych na całym świecie standardów jazzowych i muzyki filmowej. Pionier jazzu nowoczesnego w Polsce. Najczęściej występował z własnym sekstetem (założony w 1956 roku). Napisał muzykę do 65 filmów. Pierwszym filmem zilustrowanym muzycznie przez Komedę była etiuda filmowa Romana Polańskiego Dwaj ludzie z szafą (1958), ostatnim zaś, również film tego reżysera - Dziecko Rosemary (USA, 1968) ze słynną "Kołysanką" jako motywem przewodnim. Z wykształcenia lekarz – laryngolog. Żona Zofia (ślub 1959).

W latach 90 przy realizacji programów telewizyjnych pracował późniejszy reżyser filmów fabularnych Piotr Trzaskalski.

W listopadzie roku 1999 Komitet Kinematografii podjął decyzję o likwidacji państwowego studia Semafor.

Se-ma-for Produkcja Filmowa – od 2000 roku

W grudniu 1999 roku powstała spółka realizatorska założona przez Zbigniewa Żmudzkiego. Za zgodą przewodniczącego Komitetu Kinematografii przyjęła nazwę Se-ma-for Produkcja Filmowa. Zadaniem tego nowego studia było kontynuowanie tradycji państwowego studia a zwłaszcza realizacja filmów autorskich i animacji lalkowych.

Janusz Hajdun (ur. 25 lutego 1935 r. we Lwowie - zm. 12 września 2008 r.) – polski pianista, kompozytor. W 1945 r. jako przesiedleniec przybył do Gdyni, gdzie ukończył szkołę muzyczną I stopnia. Następnie podjął studia w PWSM w Sopocie w klasie fortepianu (ukończone w 1965 r.). W czasie studiów związał się z teatrami "Wybrzeże" i Bim-Bom oraz teatrem rąk "Co to" kierowanym przez Romualda Frejera. W późniejszym okresie współpracował z "Cyrkiem Rodziny Afanasjeff", co zaowocowało m. in. szlagierem "Niech no tylko zakwitną jabłonie" (muzyka: Janusz Hajdun, słowa: Jerzy Afanasjew). Po ukończeniu studiów rozpoczął pracę w redakcji muzycznej Radia Gdańsk i podjął dalsze studia w PWSM w Gdańsku w klasie kompozycji (ukończone w 1974 r.). Był autorem muzyki do przeszło stu filmów (m.in. nagrodzone Oscarem Tango Zbigniewa Rybczyńskiego, Franz Kafka, Zbrodnia i kara, Bursztynowy las) a także utworów wokalno-instrumentalnych, muzyki baletowej, teatralnej, radiowej i telewizyjnej.
Józef Robakowski (ur. 20 lutego 1939 w Poznaniu) – polski artysta współczesny, artysta multimedialny, fotograf, autor filmów, obrazów, instalacji, cyklów fotografii i działań akcyjnych; pedagog, profesor PWSTViT w Łodzi.

Państwowy Se-ma-for znany był przede wszystkim jako pierwsza i jedyna w Polsce wytwórnia filmów lalkowych. W tej technice powstawały nie tylko seriale dla dzieci ale także filmy autorskie. Najsłynniejsze to Schody Stefana Schabenbecka, Worek Tadeusza Wilkosza, Kwartecik Edwarda Sturlisa, D.I.M Marka Skrobeckiego. W spółce Se-ma-for Produkcja Filmowa zrealizowano kilka filmów lalkowych: Ichthys Marka Skrobeckiego, Mokra bajeczka Wojciecha Gierłowskiego, Fantastyczny Sklep z kwiatami Pawła Partyki i Piotruś i wilk Suzie Templeton. Ten ostatni film, wyprodukowany w koprodukcji z brytyjskim studiem BreakThru Films, odnosi wielkie sukcesy na międzynarodowych festiwalach. Zdobył m.in. główną nagrodę i nagrodę publiczności na najważniejszym festiwalu animacji w Annecy we Francji, a także otrzymał Oscara w kategorii Najlepszy Krótkometrażowy Film Animowany.

Piotr Marczewski (ur. 13 sierpnia 1938 r. w Łodzi) – kompozytor, pianista, dyrygent. Absolwent PWSM w Łodzi w klasie fortepianu, oraz teorii, dyrygentury i kompozycji. Autor muzyki rozrywkowej, teatralnej, telewizyjnej i filmowej. Konsultant muzyczny przy wielu filmach.
Adam Ochocki (ur. 9 lutego 1913 w Łodzi, zm. 11 grudnia 1991 w Łodzi) - polski dziennikarz prasowy, pisarz, satyryk i autor scenariuszy do filmów animowanych.

W nowym Se-ma-forze debiutowali: Paweł Partyka (film Fantastyczny sklep z kwiatami); Balbina Bruszewska (Miasto płynie); Anna Błaszczyk (Caracas i Powrót); Daria Kopiec (Zuzanna); Anna Cywińska (Zgrzyt) .

Od czerwca roku 2008 studio ma nową siedzibę przy ul. Targowej 1/3 na terenie starej elektrociepłowni EC1 – w miejscu gdzie ma w przyszłości powstać nowe centrum Łodzi.

Fundacja Filmowa Se-ma-for

W roku 2008 powstała Fundacja Filmowa Se-ma-for, której zadaniem jest wpieranie twórczości dla dzieci, realizacja filmów autorskich i debiutów oraz prowadzenie Muzeum Bajki, w którym gromadzone są lalki, dekoracje z filmów i sprzęt zdjęciowy. Fundacja posiada status Organizacji Pożytku Publicznego dzięki czemu może uzyskiwać dochody z 1% odpisów podatkowych z przeznaczeniem na cele statutowe. Fundacja jest organizatorem imprezy Se-ma-for Film Festival specjalizującej się w poklatkowej animacji lalkowej. Pierwszy festiwal odbył się we wrześniu 2010 r.

Katarzyna Latałło (z d. Wasiutyńska) (ur. 23 maja 1924 w Warszawie, zm. 11 grudnia 2009 w Warszawie) – reżyserka filmów animowanych, malarka, grafik.
Opowiadania Muminków – serial powstały latach 1977 - 1982 w łódzkim studiu Se-ma-for na podstawie scenariuszy napisanych przez Marię Kossakowską i Lucjana Dębińskiego, opartych na cyklu powieści Tove Jansson. Treścią serii są przygody dziwnych istot zwanych Muminkami oraz ich równie dziwnych przyjaciół. Posiada ciągłość fabularną w ramach poszczególnych części. Seria zrealizowana w technice półpłaskiej lalki, posiada komentarz interpretowany przez Stanisława Kwaśniaka. Opracowanie plastyczne - Bogdan Chudzyński. Muzykę napisał Andrzej Rokicki.

Dyrektorzy

Włodzimerz Haupe (1955-1956)

Aleksander Postołow (1956-1959)

Ryszard Brudzyński (1959-1968)

Janusz Galewicz (1968-1975)

Zbigniew Godlewski (1975-1976)

Wiktor Budzyński (1977-1981)

Bogusław Kuzio (1982-1990)

Jadwiga Wendorff (1990)

Jacek Gwizdała (1990-1992)

Sławomir Grabowski (1993)

Andrzej Strąk (1994 – 1999)

Zbigniew Żmudzki – prezes studia Se-ma-for Produkcja Filmowa (2000 – obecnie)

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.
Włodzimierz Haupe (ur. 17 stycznia 1924 w Gnieźnie - zm. 10 marca 1994 w Warszawie) - polski reżyser i scenarzysta filmowy. Twórca filmów animowanych i fabularnych.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)