Sejm niemy - Polski Serwis Naukowy

Sejm niemy – jednodniowa sesja Sejmu I Rzeczypospolitej, która miała miejsce 1 lutego 1717 w Warszawie, za panowania króla Augusta II Mocnego. Sejm ten został nazwany "niemym" z powodu niedopuszczenia posłów do głosu, w obawie przed zerwaniem obrad. Miał charakter sejmu pacyfikacyjnego kończącego czas walki króla ze szlachtą. Zapoczątkował on okres zależności Rzeczypospolitej od Rosji.

Lekka jazda - inaczej jazda tatarsko-wołoska lub ściślej jazda tatarska i wołoska. W dawnym wojsku polskim autoramentu narodowego używano jej do akcji wywiadowczych, rozpoznawczych, do osłaniania głównych sił wojska zarówno w marszu jak i w postoju a także do przeprowadzania zagonów. Podstawowe uzbrojenie składało się z szabli, łuku refleksyjnego, rohatyny i pistoletów. Czasami mieli tarcze typu kałkan.

Grzegorz Fiodorowicz Dołgoruki (ros. Григорий Федорович Долгорукий) (ur. 1656 – zm. 1723) – rosyjski generał, dyplomata, książę, poseł rosyjski w I Rzeczypospolitej w latach 1701-1706, 1709-1712 i 1715-1721, senator, tajny radca dworu. Jego synem był Sergiej Dołgoruki, również dyplomata rosyjski.

August II Mocny dążył do ściślejszego powiązania Polski i Saksonii, w której był dziedzicznym elektorem. Polska była wówczas pod ogromnym wpływem Rosji, a August II dążył do zmniejszenia jej ingerencji w sprawy Rzeczypospolitej. Po wprowadzeniu wojsk saskich na tereny Polski, część szlachty (wspierana przez Rosję) zareagowała zawiązaniem konfederacji tarnogrodzkiej, czego skutkiem była wojna domowa.

Autorament – rodzaj zaciągu w wojskach I Rzeczypospolitej, który powstał w ramach reform wojska przez króla Władysława IV w latach 30. XVII wieku. Ustalono podział na autorament narodowy i cudzoziemski. Wojska te stanowiły trzon armii, uzupełniany pospolitym ruszeniem.

Rzeczpospolita Obojga Narodów (, właściwie Królestwo Polskie i Wielkie Księstwo Litewskie, od XVII wieku częściej znane jako Rzeczpospolita Polska) – państwo federacyjne złożone z Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego istniejące w latach 1569-1795 na mocy unii lubelskiej. Rozciągało się na większości terytorium dzisiejszej Polski, Litwy, Białorusi i Ukrainy, a częściowo także Łotwy, Estonii, Rosji, Mołdawii i Słowacji. W 1618 osiągnęło maksymalny zasięg terytorialny wynoszący ok. 990 tys. km². Liczba ludności wynosiła od 6,5 mln w 1569 do 14 mln w 1772. Panującym ustrojem była demokracja szlachecka, a głową państwa król elekcyjny.

Król, wraz ze szlachtą, w celu rozwiązania konfliktu, zwrócił się do cara Rosji, Piotra I. Skutkiem tego było wkroczenie wojsk rosyjskich na teren Wielkiego Księstwa Litewskiego oraz układ między królem a szlachtą zawarty 3 listopada 1716 roku przy mediacji posła rosyjskiego Grzegorza Dołgorukiego, zatwierdzony później na jednodniowym sejmie, zwanym później niemym. Z powodu obaw przed jego zerwaniem nikomu oprócz przewodniczącego obradom marszałka Stanisława Ledóchowskiego oraz odczytujących nowe uchwały posłów nie wolno było się odzywać.

Sejm walny – nazwa parlamentu w dawnej Polsce. Było to zgromadzenie decydujące o polityce całej Rzeczypospolitej, istniejące w okresie od XV do XVIII wieku. W tym czasie znacząco zmieniał się jego skład i charakter.

August II Mocny (niem. August II der Starke ur. 12 maja 1670 w Dreźnie (wg kalendarza juliańskiego), zm. 1 lutego 1733 w Warszawie) – król Polski i wielki książę litewski w latach 1697-1706 i 1709-1733, elektor Saksonii 1694-1733 jako Fryderyk August I (Friedrich August I.). Pierwszy władca dynastii saskiej Wettynów. Jego przydomek jest zazwyczaj wiązany z jego nieprzeciętną siłą.

W efekcie zajść związanych z sejmem niemym Rosja zyskała wpływ na politykę Rzeczypospolitej.

Postanowienia sejmu niemego

zmniejszenie władzy hetmanów

wprowadzenie podatków na zawodową armię

ograniczenie władzy senatu

zabroniono królowi Augustowi II Mocnemu opuszczania terytorium Polski na dłuższy czas

wojska saskie z wyjątkiem gwardii królewskiej liczącej 1200 żołnierzy miały opuścić ziemie polskie

ministrom saskim odebrano prawo decydowania w sprawach polskich, a ministrom polskim w sprawach saskich

obydwa państwa tj. Polskę i Saksonię miała łączyć tylko unia personalna

na liczebność wojska przeznaczono 24 tys. porcji żołdu (18 tys. koronnego i 6 tys. litewskiego)

pozostawienie podziału wojska na autorament narodowy (husaria, pancerni, jazda lekka) i cudzoziemski (dragonia, piechota, artyleria)

ustalenie liczby chorągwi autoramentu narodowego na 93 (16 husarskich i 77 pancernych)

rozwiązanie formacji rajtarów

wprowadzenie karabinów skałkowych z bagnetami, a zatem rozwiązanie formacji pikinierów

Przypisy

Bogdan Jagiełło ,,Pod rządami Sasów WSiP Warszawa 1979
Mariusz Machynia, Czesław Srzednicki, Wojsko koronne. Sztaby i kawaleria, Kraków 2002, s. 48.

Zobacz też

Polska w czasach saskich

Linki zewnętrzne

Sejm Niemy – Muzeum Historii Polski

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Elektorzy Rzeszy, elektorzy Świętego Cesarstwa Rzymskiego, (łac. electores - wyborcy; niem. Kurfürsten - od staroniemieckiego słowa kuri - wybór) - książęta Rzeszy uprawnieni do udziału w elekcji króla rzymskiego (niemieckiego) i cesarza rzymsko-niemieckiego.