Sejm piotrkowski - Polski Serwis Naukowy

Nazwa tego hasła odnosi się do więcej niż jednego pojęcia.

Sejmy Korony Królestwa Polskiego i I Rzeczypospolitej odbywające się w Piotrkowie Trybunalskim

Statuty piotrkowskie (konstytucje piotrkowskie) – zespół przepisów prawnych wprowadzony 1 czerwca 1496 (za panowania Jana I Olbrachta), za cenę udziału szlachty w wyprawie na Mołdawię.

Ruch egzekucyjny, (znany także pod hasłem egzekucji praw, egzekucji dóbr, popularyści, zamoyczycy) – ruch polityczny średniej szlachty w XVI w., w Polsce (a później w Rzeczypospolitej Obojga Narodów), którego celem było przeprowadzenie reform w dziedzinie sądownictwa, skarbowości i wojska. Reformy te zmierzały do umocnienia państwa i ograniczenia wpływów magnaterii i duchowieństwa. Ruch czasowo, choć nie zawsze, stawał się ważnym sojusznikiem króla.

1444 r. – sejm (zjazd walny) poświęcony zaangażowaniu Władysława III Warneńczyka w wojnę z Turcją

1458 r. – uchwała poborowa przyjęta przez posłów wielkopolskich, odrzucona przez małopolskich

1474 r. –

1490 r. –

1493 r. – pierwszy sejm walny

1496 r. – sejm, na którym Henryk VI Reuss von Plauen, nowo obrany wielki mistrz zakonu krzyżackiego złożył hołd Kazimierzowi IV Jagiellończykowi; uchwalono przywilej piotrkowski drastycznie ograniczający wychodźstwo chłopów ze wsi

1503/1504 r. – zdecydował, iż król nie może dysponować dobrami koronnymi bez zgody sejmu, zakazał możnowładcom łączenia w jednym ręku dwóch dygnitarstw (incompatibilitas), zniesiono także przywilej mielnicki z 1501 r., oddający pełnię władzy nad państwem w ręce króla i senatu, oraz zobowiązano króla do odzyskania królewszczyzn, które nieprawnie znalazły się w rękach magnatów (por. ruch egzekucyjny)

1509 r. –

1519 r. –

1524 r. – obniżenie cen na przyprawy i trunki

1527/1528 –

1534 r. –

1538 r. – zakaz nabywania dóbr ziemskich przez mieszczan Historia ustroju i prawa w Polsce do 1772/1795

1544 r. – nadanie praw miejskich Pławnie

1548 r. – pod laską Jana Sierakowskiego; miejsce konfliktu między szlachtą a Zygmuntem II Augustem na tle jego małżeństwa z Barbarą Radziwiłłówną

1550 r. –

1552 r. – spór szlachty i duchowieństwa o egzekwowania wyroków sądów duchownych

1555 r. – postulat szlachty protestanckiej dotyczący utworzenia polskiego kościoła narodowego i państwowego, niezależnego od papieża

1558/1559 –

1562/1563 – sejm egzekucyjny: apogeum sukcesów ruch egzekucyjnego, do którego przystąpił Zygmunt II August; uchwalono egzekucję dóbr królewskich, reformę podatkową (zwiększenie podatków płaconych przez szlachtę, zmniejszenie obciążenia chłopa, pośrednie opodatkowanie Kościoła) i zakaz egzekwowania przez starostów wyroków sądów duchownych (praktyczna gwarancja tolerancji religijnej), nakaz lustracji zeznań podatkowych, reforma podatkowo-wojskowa: kwarta → wojsko kwarciane

1565 r. –

Zobacz też

przywilej piotrkowski

Przypisy

Julian Ursyn Niemcewicz: Zbiór pamiętników historycznych o dawnej Polszcze z rękopisów, tom 4. 1839, s. 56. [dostęp 2011-07-29].
Diariusz sejmu w Piotrkowie z 1548 roku. [dostęp 2011-07-26].
Józef Szujski: Dzieje Polski podług ostatnich badań: Jagiellonowie. 1862, s. 264-265. [dostęp 2011-07-29].