Selim I Groźny (Okrutny) (ur. 10 października 1470 – zm. 22 września 1520) - sułtan z dynastii Osmanów, panujący w latach 1512 - 1520. Nazywany Yavuz, co znaczy odważny. Syn sułtana Bajazyda II. Ojciec Sulejmana Wspaniałego.

Początkowo gubernator Trapezuntu (1495-1511) i Samandiry (1511-12).

W ostatnim roku panowania swego ojca, którego wkrótce przed śmiercią odsunął od władzy, stoczył walkę o tron ze starszym bratem Ahmedem; po objęciu rządów nakazał zgładzić najbliższych krewnych, potencjalnych pretendentów do tronu.

W 1514 r. pokonał siły perskie szacha Ismaila I w bitwie na równinie Czałdyran (Çaldiran, 23 VIII) i zagarnął większość ziem Kurdystanu i część Armenii. W 1515 r. niektórzy kurdyjscy przywódcy plemienni poddali się protekcji sułtana.

Rozgromił wojska Mameluków w bitwach pod Mardż Dabik (24 VIII 1516 r.) koło Aleppo i pod Ar-Rajdanijją (22 I 1517 r.), dzięki czemu przyłączył do imperium Syrię, Palestynę, Jordanię, Egipt i Al-Hidżaz. Zawładnął w ten sposób Mekką i Medyną, a także świętym miastem Jerozolimą i dawnymi stolicami kalifatów: Damaszkiem (niegdyś stolica Umajjadów) i Kairem (przed wiekami siedziba Fatymidów).

Po podbiciu Egiptu sprowadził do Stambułu kalifa Al - Mutawakkila III (1508 - 1517 r.), ostatniego potomka Abbasydów żyjącego dotąd pod kuratelą Mameluków.

W 1519 r., dzięki Hajreddinowi Barbarossie, zwierzchnictwo sułtana uznała Algieria.

Tuż przed śmiercią planował wyprawę na Rodos. Na jego rozkaz powstał nowy kodeks prawny Kanunname. Pisał poezje pod pseudonimem "Selimi".

Selim I był jednym z głównych budowniczych potęgi i prestiżu państwa osmańskiego i jego pozycji w świecie islamu. Podboje sułtana na długo ukształtowały mapę polityczną Bliskiego Wschodu. Częściowo ich skutki widoczne są do dziś (Kurdystan).

Bibliografia