Selma Lagerlöf - Polski Serwis Naukowy

Selma Ottilia Lovisa Lagerlöf (ur. 20 listopada 1858 w Mårbacka, zm. 16 marca 1940 tamże) – szwedzka pisarka, laureatka Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1909.

Międzynarodową sławę zyskała dzięki książce dla dzieci Cudowna podróż (szw. Nils Holgerssons underbara resa genom Sverige) oraz Nagrodzie Nobla w dziedzinie literatury "za obecny w jej pismach wzniosły idealizm, żywą wyobraźnię oraz duchowe postrzeganie"; była pierwszą nagrodzoną kobietą.

Cudowna podróż (szw. Nils Holgerssons underbara resa genom Sverige) - powieść autorstwa Selmy Lagerlöf napisana w dwóch częściach w l. 1906-1907. Pierwsze polskie wydanie powieści miało miejsce już w 1910 r., tłumaczyła Janina Mortkowiczowa .

Finlandia, Republika Finlandii (fiń. Suomi, Suomen Tasavalta; szw. Finland, Republiken Finland) – państwo w Europie Północnej, powstałe po odłączeniu od Rosji w 1918. Członek Unii Europejskiej. Graniczy od zachodu ze Szwecją i z Bałtykiem, od północy z Norwegią i od wschodu z Rosją.

Inne ważne utwory to Gösta Berling (szw. Gösta Berlings saga), Jerozolima (szw. Jerusalem) i Pierścień generała (szw. Löwensköldska ringen). Większość jej historii dzieje się w krainie Värmland, z tym, że podróż po Europie kontynentalnej zainspirowała na przykład Antikrists mirakler, dziejące się na Sycylii. Ostatnio powstała znana na arenie międzynarodowej adaptacja filmowa utworu Jerozolima.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.

Biografia

Selma Lagerlöf urodziła się w pałacu Mårbacka w Värmland w 1858. Na jej dzieciństwo kładł się cień problemów zdrowotnych z biodrami. Po ukończeniu szkoły zaczęła pracę jako nauczycielka w Landskronie i pracowała w tym zawodzie do około 1895. W tym czasie popularność zdobyła jej pierwsza książka Gösta Berling. Od 1897 utrzymywała się wyłącznie z pisarstwa, odnosząc ogromne sukcesy na tej niwie choćby wspomnianą już książką Cudowna podróż. Za swe pisarskie osiągnięcia dostała w 1909 Nagrodę Nobla. W 1914 Selma Lagerlöf została sama członkiem ciała przyznającego Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury – Akademii Szwedzkiej. Na początku II wojny światowej wysłała swój medal noblowski rządowi Finlandii, aby pomóc mu w zdobyciu pieniędzy na walkę z wojskami radzieckimi. Rząd fiński był tak poruszony gestem, że zdobył pieniądze innymi metodami i zwrócił jej medal.

Język szwedzki (szw. svenska) – język północnogermański wschodni (wschodnioskandynawski), używany głównie w Szwecji i częściach Finlandii, przez ok. 9 mln ludzi. W Finlandii język szwedzki jest, obok fińskiego, językiem urzędowym, z uwagi na 5% szwedzkojęzycznych obywateli Finlandii zamieszkałych głównie na wybrzeżach tego kraju. Szwedzki jest dość dobrze zrozumiały dla Norwegów i w mniejszym stopniu także dla Duńczyków. Język standardowy w Szwecji, tzw. rikssvenska (szwedzki państwowy) oparty jest na dialektach regionu sztokholmskiego.

Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.

Była bliską przyjaciółką Sophie Elkan. Zachowana korespondencja między nimi nie pozostawia wątpliwości, że ich związek miał charakter homoseksualny.

Selma Lagerlöf mieszkała w Sunne, gdzie znajdują się obecnie dwa hotele z jej nazwiskiem. W jej domu znajduje się muzeum.

Portret Selmy Lagerlöf od roku 1991 znajduje się na szwedzkim banknocie 20-koronowym.

Akademia Szwedzka (szw. Svenska Akademien, także De Aderton) – to niezależna organizacja, której celem jest promowanie literatury szwedzkojęzycznej i języka szwedzkiego. Akademia co roku nominuje laureata Literackiej Nagrody Nobla.

Homoseksualizm (z . Jest jedną z orientacji seksualnych obok heteroseksualizmu, czyli popędu do płci przeciwnej oraz biseksualizmu, czyli popędu ukierunkowanego na obie płci. W seksuologii, szczególnie w starszej literaturze, spotykane jest użycie słowa homoseksualizm także w odniesieniu do seksu homoseksualnego.

Twórczość

Gösta Berling, 1905 (szw. Gösta Berlings saga, 1891),

Związki niewidzialne, 1905 (szw. Osynliga länkar, 1894)

Antikrists mirakler, 1897

En herrgårdssägen, 1899

Jerozolima, 1908 (szw. Jerusalem, 1901-02)

Herr Arnes penningar, 1904

Legendy Chrystusowe, 1905 (szw. Kristuslegender, 1904)

Cudowna podróż, 1910 (szw. Nils Holgerssons underbara resa genom Sverige, 1906-07)

Ojczyzna Liljekrony, 1924 (szw. Liljecronas hem, 1911)

Körkarlen, 1912

Kejsarn av Portugallien, 1914

Troll och människor, 1915-21

Bannlyst, 1918

Mårbacka, 1922

Pierścień generała, 1931 (szw. Löwensköldska ringen, 1925)

Charlota Loewensköld, 1927 (szw. Charlotte Löwensköld, 1925)

Anna Swärd, 1929 (szw. Anna Svärd, 1928)

Ett barns memoarer, 1930

Dagbok för Selma Ottilia Lovisa Lagerlöf, 1932

Höst, 1933

Från skilda tider, 1943-45

Przypisy

Kerstin Munck: Lagerlöf, Selma (1858-1940). W: glbtq: An Encyclopedia of Gay, Lesbian, Bisexual, Transgender, and Queer Culture [on-line]. New England Publishing Associates, 2002. [dostęp 2011-01-04].

Linki zewnętrzne

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z Selmy Lagerlöf

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Selma Lagerlöf

Selma Ottilia Lovisa Lagerlöf na Nobelprize.org (ang.)

Selma Lagerlöf w NNDB (ang.)

Värmland to jeden z 21 szwedzkich regionów terytorialnych (szw. län). Graniczy z regionami Dalarna, Örebro, Västra Götaland a także z terytorium Norwegii (okręgi Østfold, Akershus oraz Hedmark).

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, Związek Radziecki, skrót ZSRR (ros. Советский Союз, Союз Советских Социалистических Республик, СССР, trb. Sowietskij Sojuz, Sojuz Sowietskich Socyalisticzeskich Riespublik, SSSR trl. Sovetskij Soûz, Soûz Sovetskih Socialističeskih Respublik, SSSR) – historyczne państwo socjalistyczne w Europie północnej i wschodniej oraz Azji północnej i środkowej.