Senat - Hiszpania - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy izby wyższej parlamentu Hiszpanii. Zapoznaj się również z: inne instytucje o podobnej nazwie.

Senat (hisz. Senado) - izba wyższa Kortezów, parlamentu hiszpańskiego. Tworzy go 259 senatorów, wybieranych lub nominowanych w tym samym czasie co Kongres Deputowanych na tę samą 4-letnią kadencję.

Premier (z franc. premier - pierwszy, od łac. primus, pierwszy) – w wielu krajach szef rządu. W Polsce oficjalnie nazywany Prezesem Rady Ministrów (w okresie II Rzeczypospolitej w użyciu były również terminy: Prezydent Ministrów oraz Prezes Ministrów). W innych krajach nazywany: Pierwszy Minister (Wielka Brytania - Prime Minister), Kanclerz (Niemcy, Austria - Kanzler), Prezydent Ministrów (Ministerpräsident) – landy niemieckie, Minister Stanu (Statsminister) - kraje skandynawskie.

Hiszpania jest podzielona na 17 wspólnot autonomicznych (hiszp. Comunidades Autónomas), które cieszą się dużą autonomią (głównie w kwestiach szkolnictwa, podatków itd.) Są to:

208 senatorów wybieranych jest w oparciu o ordynację większościową w wielomandatowych okręgach wyborczych. Co do zasady każda prowincja wybiera 4 senatorów, z wyjątkiem prowincji wyspiarskich, które wybierają 1-3. Pomimo, że wybieranych w danej prowincji jest 4 członków Senatu, każdy wyborca ma do dyspozycji tylko 3 głosy, a poszczególne partie mianują po 3 kandydatów. Dzięki temu ograniczeniu zwycięska partia nie zdobywa wszystkich mandatów, lecz zazwyczaj wygrywa w danej prowincji w stosunku 3-1.

Język hiszpański – język należący do rodziny romańskiej języków indoeuropejskich. Współczesne standardy literackie (z Hiszpanii i Ameryki hiszpańskojęzycznej) wywodzą się ze średniowiecznego języka kastylijskiego. Jeszcze dziś język hiszpański bywa nazywany kastylijskim, dla odróżnienia go od innych języków używanych w Hiszpanii (zob. niżej).

Wotum zaufania – jedna z form kontroli Rady Ministrów przez Sejm. Powołany przez Prezydenta (w drodze art.154 ust.1 lub art. 155 ust.1 Konstytucji RP) lub Sejm (art.154 ust.3 Konstytucji RP) Prezes Rady Ministrów musi uzyskać dla swojego rządu wotum zaufania. W warunkach systemu parlamentarno-gabinetowego funkcjonowanie rządu jest uzależnione od uzyskania zaufania parlamentu (w Polsce Sejmu). Dlatego, niezależnie od tego, w którym kroku konstytucyjnym Prezydent powołał rząd, musi on ubiegać się o aprobatę Sejmu.

Pozostałe mandaty nie są obsadzane w drodze wyborów bezpośrednich, ale senatorów nominują parlamenty 17 wspólnot autonomicznych. Parlament każdej wspólnoty może nominować 1 senatora na każdy milion mieszkańców. Po zaokrągleniu (np. Madryt liczy 5,6 miliona mieszkańców, a wyznacza 6 członków Senatu) oznacza to, że obecnie w ten sposób wyznaczanych jest 51 senatorów.

Większość bezwzględna - gdy podczas głosowania liczba głosów za wnioskiem jest większa od sumy głosów przeciw i wstrzymujących się (aby wniosek został przyjęty, liczba osób popierających go musi stanowić więcej niż 50% wszystkich głosów). Większość bezwzględna jest wymagana np. w Sejmie do odrzucenia poprawki Senatu, ogłoszenia referendum ogólnokrajowego, czy uchwalenia tajności obrad.

Kadencja (łac. cadentia – upadek) – określony przez prawo okres pełnienia danej funkcji (urzędu) przez urzędnika lub organ pochodzący z wyboru. Na przykład określona w konstytucji kadencja prezydenta w Polsce trwa 5 lat, a Sejmu i Senatu - 4.

Podobnie jak w Polsce, hiszpański Senat ma w stosunku do izby niższej ograniczone uprawnienia: tylko Kongres Deputowanych zatwierdza rząd udzielając premierowi wotum zaufania, a decyzje Senatu mogą być zmienione, jeśli głosuje za takim rozwiązaniem większość bezwzględna Kongresu.

Zasada bezpośredniości wyborów polega na tym, że wyborcy w drodze głosowania sami – bez żadnego pośrednictwa – przesądzają w sposób ostateczny i decydujący o składzie wybieranego organu. Wybory bezpośrednie określane są mianem wyborów jednostopniowych, w odróżnieniu od wyborów pośrednich, gdy głosowanie jest dwu- bądź wielostopniowe. Kwestią dyskusyjną jest zgodność ordynacji proporcjonalnych z zasadą bezpośredniości.

Kortezy Generalne (hiszp. Las Cortes Generales) - dwuizbowy parlament Królestwa Hiszpanii. Składa się z Kongresu DeputowanychCongreso de los Diputados (hiszp.) i Senatu(hiszp. Senado). Jego siedzibą jest Madryt.

Siedziba Senatu

Na mapach: 40°25′13.6″N 3°42′45.69″W / 40.420444, -3.7126917