Senat Belgii - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy izby wyższej parlamentu Belgii. Zapoznaj się również z: inne znaczenia tego terminu.

Senat Belgii (nid. Senaat, fr. le Sénat, niem. der Senat) - izba wyższa parlamentu federalnego Belgii. Składa się z 71 członków powoływanych na czteroletnią kadencję. Dodatkowo trzy osoby mają prawo zasiadania w nim z urzędu.

Bikameralizm – element ustroju politycznego, polegający na istnieniu w parlamencie danego państwa dwóch izb: niższej i wyższej, które zazwyczaj różnią się między sobą sposobem wyboru członków, ich liczbą i kompetencjami.

Belgia, Królestwo Belgii (Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) – państwo federacyjne w zachodniej Europie w południowych Niderlandach. Belgia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO.

Senatorowie wyłaniani się trzema metodami: poprzez wybory bezpośrednie, wybory pośrednie oraz drogą kooptacji. W wyborach bezpośrednich wybieranych jest 40 senatorów. Wyborcy podzieleni są na dwa kolegia: niderlandzkojęzyczne (flamandzkie) i francuskojęzyczne (walońskie). Wyborcy zamieszkali w regionie stołecznym mogą wybrać, do którego kolegium chcą przynależeć. Pozostali są automatycznie przypisywani do kolegiów, zgodnie z przynależnością regionalną ich miejsca zamieszkania. Kolegium flamandzkie wybiera 25 senatorów, a kolegium walońskie piętnastu. Stosuje się przy tym ordynację proporcjonalną i metodę d'Hondta. Głosować mogą obywatele Belgii posiadający pełnię praw publicznych i ukończone 18 lat. Głosowanie jest obowiązkowe, a nieusprawiedliwiona absencja wyborcza podlega karze grzywny lub nawet skreślenia z rejestru wyborców.

Język Québec oraz Ontario, Nouveau-Brunswick, – ok. 8 mln osób. Ok. 201 milionów używa francuskiego na całym świecie jako języka głównego (oszacowanie z r. 2009 wg Organisation mondiale de la Francophonie) a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, gdzie francuski jest jednym z języków urzędowych bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, gdzie jest jedynym językiem urzędowym i używa go 96 milionów ludzi.

Język niderlandzki, język holenderski (Nederlands, Nederlandse taal) - język indoeuropejski z grupy języków germańskich zaliczany do języków dolnoniemieckich. Językiem niderlandzkim posługuje się ok. 27 milionów ludzi. Dla 23 milionów jest językiem ojczystym (pierwszym) i/lub językiem kultury i literatury, a dla kolejnych 4 milionów drugim językiem. Większość użytkowników tego języka mieszka na zachodzie Europy. Niderlandzki jest oficjalnym językiem urzędowym w Holandii i Belgii (Flandria), a poza Europą w Surinamie, na Antylach Holenderskich i Arubie. Niderlandzki jest blisko spokrewniony z językiem niemieckim i wykazuje podobieństwo do angielskiego. Języki o mniejszym zasięgu, które są blisko spokrewnione z niderlandzkim to afrikaans (język kreolski do 1925 uważany za lokalną odmianę niderlandzkiego) i fryzyjski (w mniejszym stopniu, gdyż nie należy do języków dolnofrankijskich).

Z wyborów pośrednich pochodzi 21 senatorów, których wybierają spośród swojego grona parlamenty trzech belgijskich wspólnot językowych. Dziesięć mandatów zajmują osoby wskazane przez Parlament Flamandzki, tyle samo miejsc obsadza Parlament Wspólnoty Francuskiej, a jedno miejsce zarezerwowano dla osoby wybranej przez Parlament Wspólnoty Niemieckojęzycznej.

Region Flamandzki (nid. Vlaams Gewest) – jeden z trzech regionów federalnych Belgii, położony w północnej części kraju i zamieszkany głównie przez ludność niderlandzkojęzyczną. Siedzibą parlamentu i rządu Regionu Flamandzkiego jest Bruksela (leżąca poza obszarem regionu – w osobnym stołecznym regionie federalnym). Na określenie regionu flamandzkiego używa się też wieloznacznego terminu Flandria.

Region Waloński (fr.: Région Wallonne) – francuskojęzyczny region w południowej części Belgii, stanowiący jeden z trzech regionów federalnych tego kraju. Jego stolicą jest Namur.

61 tak wybranych senatorów dzieli się na dwie grupy według kryterium językowego (przedstawiciel Belgów niemieckojęzycznych nie jest tu uwzględniany) i wybierają 10 osób, które zostają dokooptowane do składu Senatu. Sześciu senatorów wskazuje grupa niderlandzkojęzyczna, a czterech francuskojęzyczna. Z urzędu miejsce w Senacie posiadają dzieci króla Belgów, o ile ukończyły już 18 lat. Kryterium to spełnia obecnie cała trójka potomków króla Alberta. Senatorowie z urzędu mają takie sama prawa jak senatorowie wybierani i kooptowani, jednak zwyczajowo nie biorą udziału w pracach izby, a w szczególności nie głosują w niej.
Grzywna to kara kryminalna o charakterze majątkowym orzekana za przestępstwa, przestępstwa skarbowe, wykroczenia lub wykroczenia skarbowe. Po raz pierwszy w polskim kodeksie karnym zaliczono ją do kar zasadniczych w 1932 roku. Zgodnie z hierarchią kar z art. 32 kk jest najłagodniejszą karą przewidzianą przez polski kodeks karny. Jej główną zaletą jest charakter wolnościowy .

Język niemiecki – język z grupy zachodniej rodziny języków germańskich. W rzeczywistości stanowi on grupę kilku języków zachodniogermańskich, które często są określane jako języki niemieckie; standardowy język niemiecki (Standard Hochdeutsch) oparty jest na Biblii Marcina Lutra, która z kolei opiera się na języku mówionym w Górnej Saksonii i Turyngii.

Bierne prawo wyborcze do Senatu posiadają obywatele Belgii w wieku co najmniej 21 lat, zamieszkujący na stałe na terytorium tego kraju. Kandydować nie mogą członkowie pozostałych belgijskich parlamentów wszystkich szczebli (z wyjątkiem członków parlamentów wspólnot językowych, jeśli zostaną wybrani przez te parlamenty) oraz członkowie rządu federalnego.
Zasada bezpośredniości wyborów polega na tym, że wyborcy w drodze głosowania sami – bez żadnego pośrednictwa – przesądzają w sposób ostateczny i decydujący o składzie wybieranego organu. Wybory bezpośrednie określane są mianem wyborów jednostopniowych, w odróżnieniu od wyborów pośrednich, gdy głosowanie jest dwu- bądź wielostopniowe. Kwestią dyskusyjną jest zgodność ordynacji proporcjonalnych z zasadą bezpośredniości.

Region Stołeczny Brukseli (fr. Région Bruxelles-Capitale, niderl. Brussels Hoofdstedelijk Gewest) - jeden z trzech regionów Belgii, obejmujący 19 wysoce zurbanizowanych gmin - miasto Bruksela oraz jego zespół miejski. Według stanu na dzień 1 stycznia 2006 zamieszkiwało go 1 018 029 osób na powierzchni 161,382 km², co dało gęstość zaludnienia 6287 mieszkańców na km².

Źródła

IPU PARLINE database: BELGIUM (Sénat - Senaat - Senat), Electoral system. [dostęp 2009-12-19].

The composition of the Senate. [dostęp 2009-12-19].

Linki zewnętrzne

Strona oficjalna