Giorgio Napolitano – zrezygnował z mandatu senatora dożywotniego w związku z wyborem na urząd Prezydenta Republiki

Senatorowie dożywotni we Włoszech (wł. Senatore a vita) są członkami Senatu, wyższej izby Parlamentu Włoch.

Instytucję senatorów dożywotnich wprowadziła uchwalona przez konstytuantę Konstytucja Włoch z 27 grudnia 1947. Przepis art. 59 tego aktu prawnego przewidział dwa rodzaje senatorów dożywotnich – z urzędu i z mianowania. Z mocy prawa staje się nim każdy były Prezydent Republiki (art. 59 zdanie pierwsze). Ponadto Prezydent Republiki może powierzyć godność senatora dożywotniego pięciu obywatelom w uznaniu ich zasług dla kraju w sferze społecznej, naukowej, artystycznej lub literackiej (art. 59 zdanie drugie). Przepis art. 59 nie był zmieniany od czasu uchwalenia Konstytucji Włoch, natomiast wątpliwości budziła wykładnia zdania drugiego odnoszącego się do senatorów dożywotnich z mianowania w zakresie interpretacji liczby senatorów. Luigi Einaudi łącznie mianował ośmiu senatorów, jednak każdorazowo liczba senatorów z mianowania nie przekraczała pięciu. Kolejni Prezydenci Republiki nominowali senatorów w taki sposób, że łączna liczba senatorów z mianowania aktualnie zasiadających w Senacie nie przekraczała pięciu. Trend ten zmienił się w czasach Sandra Pertiniego i jego następców – Prezydenci Republiki nominowali do pięciu senatorów dożywotnich każdy, niezależnie od liczby urzędujących senatorów powołanych przez poprzedników.

Spośród Prezydentów Republiki z prerogatywy mianowania senatora dożywotniego nie skorzystali Enrico De Nicola i Oscar Luigi Scalfaro.

Wszyscy byli prezydenci Włoch sprawowali mandat senatora do czasu swojej śmierci. Francesco Cossiga, 27 listopada 2006 zadeklarował rezygnację z tej funkcji, którą jednak w głosowaniu z 31 stycznia 2007 Senat odrzucił większością 178 głosów "przeciw" przy 100 głosach "za". W przypadku senatorów mianowanych jeden raz doszło do rezygnacji z nominacji – dyrygent Arturo Toscanini ogłosił tę decyzję już dzień po jej otrzymaniu. Dwie osoby zaprzestały wykonywania mandatu w związku z wyborem przez specjalne kolegium na urząd Prezydenta Republiki. Z tego powodu z godności senatora dożywotniego zrezygnowali Giovanni Leone (prezydent w latach 1971–1978) i Giorgio Napolitano (prezydent od 2006). Pierwszy z nich po zakończeniu urzędowania powrócił do Senatu jako senator dożywotni z mocy prawa.

Według stanu obecnego (2012) mandaty senatorów dożywotnich w XVI kadencji Senatu wykonują Giulio Andreotti, Emilio Colombo, Rita Levi-Montalcini, Sergio Pininfarina i Mario Monti, a także były prezydent Carlo Azeglio Ciampi.

Lista senatorów dożywotnich

Byli Prezydenci Republiki

Senatorowie dożywotni z mianowania

Przypisy