Senegal - rzeka - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy rzeki. Zapoznaj się również z: Senegal.

Senegal – rzeka o długości 1080 km (z Bafing 1640 km) w północno-zachodniej Afryce. Formuje się na terytorium Mali przez połączenie mniejszych rzek - Bakoye i Bafing. Najważniejsze dopływy Senegalu to Falémé, Karakoro i Kurkul, a powierzchnia dorzecza wynosi ok. 441 tys. km². W dolnym biegu rzeka tworzy naturalną granicę między Senegalem a Mauretanią. Wpada do Oceanu Atlantyckiego u szczytu półwyspu Langue de Barbarie na południe od miasta Saint Louis.

Ocean Atlantycki (Atlantyk) – drugi pod względem wielkości ocean na Ziemi pokrywający około jednej piątej jej powierzchni. Nazwa wywodzi się z mitologii greckiej i oznacza "Morze Atlasa".

Bagno – obszar o utrzymującym się nadmiernym nawilgoceniu, porośnięty przez roślinność przystosowaną do specyficznych warunków związanych z dużym nawilgoceniem. Bagna bardzo często tworzą się w zagłębieniach terenu we wszystkich strefach klimatycznych świata. Największe przestrzenie zajmują jednak na obszarach pokrytych wieczną zmarzliną (Syberia, północna Kanada) i w strefie równikowej. Poza tym tworzą się w dolinach i deltach dużych rzek, na pojezierzach, na płaskich obszarach bezodpływowych, w nieckach krasowych, w odciętych zatokach morskich i nad brzegami mórz i oceanów. W bagnach w wyniku procesów utleniania związków organicznych tworzy się torf.

Mapa przedstawiająca rzekę Senegal

W dolnym biegu rzeki tworzą się liczne rozlewiska i bagna, stale zasilane wodami rzeki, co sprawia, że tereny te są najdalej na północ wysuniętymi obszarami o stałych zbiornikach wodnych w zachodniej części Afryki subsaharyjskiej. Dzięki temu zatrzymują się tu liczne stada ptaków migrujących z Europy ponad Saharą. Dodatkowo ma tu swoje siedziby wiele miejscowych gatunków ptaków i innych zwierząt. Dla ochrony tych biotopów w dorzeczu Senegalu w krajach Senegal i Mauretania utworzono kilka parków narodowych. Od głównego koryta rzeki odchodzi tu wiele mniejszych potoków, przez co region ten nazywany jest Deltą Senegalu, chociaż samo ujście rzeki do Oceanu Atlantyckiego jest lejowe, a potoki łączą przed wybrzeżem z głównym korytem. W 2005 roku deltę Senegalu uznano za rezerwat biosfery UNESCO.

Delta Senegalu (fr. Delta du Fleuve Sénégal) - śródlądowa delta rzeki Senegal i region geograficzny wzdłuż granic Senegalu i Mauretanii, w 2005 roku uznany przez organizację UNESCO za rezerwat biosfery. Rzeka płynie tu przez rozległą Nizinę Senegalu i rozgałęzia się na mniejsze odnogi, tworząc liczne rozlewiska i starorzecza. Odnogi łączą się później z powrotem w jedno koryto i uchodzą do Oceanu Atlantyckiego w okolicach miasta Saint Louis. W obszarze delty Senegalu zlokalizowano wiele obszarów chronionych (m. in. Park Narodowy Oiseaux du Djoudj w Senegalu i Park Narodowy Diawling w Mauretanii oraz liczne rezerwaty). Jest to jeden z najdalej na północ wysuniętych obszarów Afryki Subsaharyjskiej ze stałymi zbiornikami wodnymi, dzięki czemu zatrzymują się tu ptaki wędrowne, migrujące nad Saharą. Wody delty Senegalu zasilają też pola uprawne umożliwiając miejscowej ludności (głównie Wolofom, Fulanom i Maurom) utrzymywanie się z rolnictwa.

Langue de Barbarie - piaszczysty półwysep w północno-zachodnim Senegalu u afrykańskich wybrzeży Oceanu Atlantyckiego. Półwysep jest długim, wąskim cyplem oddzielającym ocean od rzeki Senegal tuż przed jej ujściem. Północną część półwyspu zajmuje zachodnia dzielnica miasta Saint Louis, natomiast południowa część od 1976 roku objęta jest ochroną w ramach Parku Narodowego Langue de Barbarie (fr. Parc National de la Langue de Barbarie).

W czasach kolonialnych, na początku ekspansji Francji w Afryce Zachodniej nad brzegami Senegalu zbudowano szereg fortów mających chronić kolonizatorów przed podjazdami wrogich wojsk z afrykańskich królestw w dorzeczu Nigru. Do najważniejszych fortów zaliczały się Dagana, Podor, Matam, Bakel i Kayes. Z czasem wokół fortów wyrosły najpierw niewielkie osady, potem miasta. Łączność z Saint Louis - głównym portem i stolicą kolonialnego Senegalu - zapewniały im łodzie często kursujące wzdłuż rzeki.

Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.

Biotop (gr. bíos życie, tópos miejsce) – środowisko życia biocenozy, środowiskowa część ekosystemu. Pierwotnie biotopem określano tylko abiotyczne elementy siedliska. Obecnie często rozumiany jest jako siedlisko nieożywione zmienione przez biocenozę. Biotop razem z biocenozą tworzy ekosystem.

Obecnie większość transportu odbywa się wzdłuż biegnących brzegiem Senegalu dróg samochodowych, a śródlądowa żegluga - chociaż wciąż istnieje - odbywa się już z mniejszą intensywnością. Jednak rzeka - tak dawniej, jak i dziś - wykorzystywana jest do nawadniania pól uprawnych (w Mauretanii jedyne grunty orne znajdują się w bezpośrednim sąsiedztwie rzeki). Na granicy senegalsko-mauretańskiej znajduje się też kilka punktów przeprawy pasażerskiej, z których najważniejszy zlokalizowany jest w Rosso - kursuje tu prom. Na pomniejszych przejściach granicznych na drugą stronę przeprawić się można za pomocą pirogi. Na przejściu granicznym w Diama-Maka zbudowano most.

Piroga to niewielka, płaskodenna łódź, napędzana wiosłem o jednym piórze (pagajem). Jej budowa umożliwia pływanie po bardzo płytkiej wodzie i łatwe wyciąganie łodzi na brzeg. Nie jest przeznaczona do pływania na otwartych wodach.

Niger – trzecia pod względem długości i powierzchni dorzecza rzeka Afryki (po Nilu i Kongo). Od rzeki nazwę wzięło państwo Niger. Jest najważniejszą rzeką Afryki Zachodniej, jej długość wynosi 4184 km, a powierzchnia dorzecza ok. 2,3 mln km². Płynie na terytorium Gwinei, Mali, Nigru, Beninu i Nigerii.

Zobacz hasło Senegal w Wikisłowniku