Seneszal - Polski Serwis Naukowy

Seneszal - (fr. sénéchal, łac. senescalus) najwyższy rangą dostojnik świecki w państwie Franków, a później we Francji, od likwidacji urzędu majordoma przez Pepina Krótkiego w 751 roku. Słowo pochodzi z języka pragermańskiego, gdzie oznaczało starszego sługę (sini- = "starszy" + skalk = "sługa").

Cubitus to humorystyczna seria komiksowa o dużym, białym psie potrafiącym mówić i jego panu Semaforze. Autorem cyklu jest belgijski scenarzysta i rysownik Luc Dupanloup (tworzący pod pseudonimem Dupa), twórca pierwszych 39 tomów, ukazujących się w latach 1972-2002. Po śmierci Dupanloupa (w 2000 roku) cykl został przejęty przez Pierre’a Aucaigne (scenariusz) i Michela Rodrigue (rysunki) i obecnie ukazuje się pod tytułem Nowe przygody Cubitusa.

Filip II August (ur. 21 sierpnia 1165 w Gonesse, zm. 14 lipca 1223 w Mantes-la-Jolie) - król Francji w latach 1180 - 1223. Syn Ludwika VII, z dynastii Kapetyngów i jego trzeciej żony, Adeli z Szampanii.

Urzędnik, noszący tytuł seneszala, zastępował króla, w czasie jego nieobecności, we wszystkich sprawach cywilnych, sądowniczych i wojskowych. Ponadto pełnił rolę przełożonego dworu i wszystkich dworskich urzędników, sprawował także kontrolę nad administracją domeny. Na przełomie XI i XII wieku przejął obowiązki, pierwotnie mu podległego, cześnika, od tej pory podlegały mu kwestie gospodarcze. Od tego momentu także zaczęto w tekstach łacińskich nazywać seneszala terminem dapifer, który przedtem służył do określania cześnika.

Zakon rycerski – pierwotnie w Kościele katolickim zakon, w skład którego wchodzili zakonnicy (duchowni) oraz bracia-rycerze, czyli rycerze, którzy nie przyjmując święceń, godzili się żyć jak zakonnicy (składali śluby czystości i ubóstwa). Ich głównym zadaniem była nie tylko modlitwa czy kontemplacja, lecz również walka w obronie wiary i ideałów przyjętych w regule zakonnej. Pierwsze zakony rycerskie powstawały na fali krucjat w XI i XII w. Zakony powstałe w tym okresie w Królestwie Jerozolimskim to:

Cześnik – w średniowiecznej Polsce (XIII wiek) urzędnik królewski dbający o "piwnicę" monarchy, a podczas biesiady podający mu puchary z winem. Od XIV w. urząd ten stał się honorowym (cześnik koronny, cześnik wielki litewski oraz cześnik ziemski) a więc nie pociągającym za sobą żadnych obowiązków. W Rzeczypospolitej Szlacheckiej był niższym urzędem ziemskim (w hierarchii urzędów (1768) w Koronie przed łowczym i za podstolim, na Litwie przed horodniczym i za podczaszym).

W związku z ogromem władzy, jaką zapewniało stanowisko seneszala, Filip II August przestał mianować nowych seneszali dworskich, choć formalnie urząd nigdy nie został skasowany.

Również książęta terytorialni mianowali własnych seneszali, na wzór seneszali królewskich. Wraz z wcieleniem poszczególnych księstw do domeny królewskiej, nie likwidowano urzędów seneszali książęcych, lecz przekształcano ich w dziedzicznych urzędników administracji prowincjonalnej (np. Jean de Joinville, biograf Ludwika Świętego był dziedzicznym seneszalem Szampanii). Królowie tworzyli także nowe seneszalie, które szybko stały się podstawową jednostką zarządu domenalnego, szczególnie na południe od Loary (na północy analogiczną rolę pełniły baliwaty).

Jean Sire de Joinville (ur. 1224, zm. 24 grudnia 1317) – jeden z pierwszych ważniejszych kronikarzy francuskich, brał udział w wyprawie krzyżowej (1248-1254) Ludwika IX. Był przyjacielem i wiernym towarzyszem króla. Napisał: „Histoire de Saint Louis” (1305-1309), wyd. 1874). Towarzyszył królowi w siódmej wyprawie krzyżowej do Egiptu, gdzie walczył pod Mansurą. Dostał się z nim do niewoli u sułtana.

Ludwik IX Święty (ur. 25 kwietnia 1214 w Poissy, zm. 25 sierpnia 1270 w Tunisie) - król Francji od 1226 r., syn Ludwika VIII z dynastii Kapetyngów. Był organizatorem i uczestnikiem VI i VII wyprawy krzyżowej.

W zakonach rycerskich seneszal był zastępcą wielkiego mistrza.

Ponadto imię Sénéchal nosi antagonista tytułowego bohatera komiksu Cubitus. W serialu na jego podstawie nazwany został Blacky.

Zobacz też

Majordomus