Sengoku - okres - Polski Serwis Naukowy

Sengoku (jap. 戦国時代, sengoku-jidai) – okres w historii Japonii przypadający na lata 1493 (1467) - 1573. Za początek tego okresu uznaje się zamach stanu Meiō z 1493 roku lub początek wojny Ōnin przypadający na 1467 rok. Okres zamyka obalenie Muromachi bakufu przez Nobunagę Odę w 1573 roku. Okres ten bywa przyporządkowywany jako część okresu Muromachi lub też część okresu Azuchi Momoyama. W okresie tym konsekwentnie malały wpływy siogunatu, co doprowadziło do walk o wpływy pomiędzy poszczególnymi daimyō.

Hideyoshi Toyotomi (jap. 豊臣秀吉, Toyotomi Hideyoshi?, 2 lutego 1536 lub 17 marca 1537 – 18 września 1598) — japoński przywódca polityczny i militarny z okresu Azuchi Momoyama. Jeden z najważniejszych ludzi w historii tego kraju. Po raz pierwszy w historii doprowadził do jego całkowitego zjednoczenia.

Historia Japonii rozpoczęła się od kształtowania się państwa w okresie Kofun, kiedy powstała w Yamato (obecna prefektura Nara) federacja plemienna stopniowo rozszerzająca kontrolę nad innymi rodami. W ciągu V i VI w. wykształcił się centralny ośrodek władzy – dwór cesarski, ustabilizowała się dynastia cesarska, kontynuowana w linii męskiej (kobiety z rodu cesarskiego też mogły obejmować tron) do dziś. W połowie VI w. kręgi dworskie zapoznały się z buddyzmem. Jednocześnie z nowymi ideami przybyli z kontynentu do Japonii wykształceni mnisi, rzemieślnicy, a wraz z nimi nowe techniki i technologie. Początkowo wpływ buddyzmu był ograniczony, doprowadził jednak do ostrych konfliktów wśród starszyzny rodowej. W 587, w wyniku walki zbrojnej, zwyciężyło stronnictwo popierające buddyzm z rodem Soga na czele. Ród ten, m.in. dzięki sukcesom gospodarczym oraz mariażom swoich kobiet z władcami, zdominował scenę polityczną.

Etymologia

Nazwa ery nawiązuje do nazwy okresu w historii Chin zwanego po japońsku shunjū-sengoku-jidai (jap. 春秋戦国時代, shunjū-sengoku-jidai), na który składają się okres Wiosen i Jesieni i okres Walczących Królestw. Podobnie jak w Chinach tamtego okresu, w Japonii w okresie Sengoku doszło do decentralizacji władzy i poszczególne prowincje toczyły boje o supremację.

Siogunat (?, dosł.: „rządy spod namiotu”) – nazwa okresu historycznego oraz systemu zarządzania krajem przez dziedzicznych dowódców wojskowych (siogunów) w dawnej Japonii.

Daimyō (jap. 大名, daimyō?) – panowie feudalni w średniowiecznej Japonii, po rozpoczęciu tzw. ery feudalnej (784 r.), potężni i wpływowi władcy ziemscy. Daimyō zarządzali nieraz całymi wioskami i miastami, a do dyspozycji mieli własne oddziały samurajów.

Zarówno Kaneyoshi Ichijō w swoim "Shōdanchiyō" (jap. 樵談治要, "Shōdanchiyō"), jak i Hisamichi Konoe w swoim dzienniku wspominają ten okres jako "era walczących prowincji" (jap. 戦国の世, sengoku-no yo), co wskazuje na fakt, iż kuge żyjący w tamtych czasach używali tej nazwy do określenia ery, w której żyli. Wskazuje to bezpośrednio na okres Walczących Królestw w historii Chin, który zwany jest po japońsku Sengoku (jap. 戦国時代, sengoku-jidai). Termin sengoku w odniesieniu do historii Japonii wykorzystywany jest od epoki Meiji.

Język japoński (日本語 nihongo lub nippongo) – język używany przez ok. 130 mln mieszkańców Japonii oraz japońskich emigrantów na wszystkich kontynentach.

Okres Walczących Królestw - trwał w Chinach między początkiem V w. p.n.e., a 221 r. p.n.e. Okres Walczących Królestw trwał nieco dłużej, niż Dynastia Zhou, która upadła w 256 r. p.n.e. Władcy nie mieli już jednak władzy nad całym krajem. Nazwa okresu wywodzi się od Kroniki Walczących Królestw (战国策).

Zarys

Istnieją dwa różne poglądy określające początek okresu Sengoku. Początkowo silnym poparciem cieszyła się teoria, według której okres ten rozpoczyna się w 1467 roku wraz z wybuchem wojny Ōnin, lecz po jej zakończeniu władza nadal pozostawała w rękach siogunatu. Wpływy siogunatu zaczęły słabnąć około 1490 roku. Dziś większą popularnością cieszy się druga z teorii, która przypisuje początek okresu Sengoku na rok 1493, w którym to doszło do zamachu stanu Meiō.

Nobunaga Oda (jap. 織田信長, Oda Nobunaga?, ur. 23 czerwca 1534 w Nagoi, zm. 21 czerwca 1582 w Kioto) - japoński przywódca, jedna z najważniejszych postaci okresu Azuchi Momoyama (inaczej: sengoku jidai - epoka kraju w stanie wojny), a także w całej historii kraju. W momencie śmierci kontrolował 33 z 66 historycznych prowincji Japonii.

Kuge (?) – przeciwieństwo buke (wojownika), czyli arystokracja i dworzanie. W czasach szogunatu, mimo pozornie wysokiej pozycji społecznej, byli izolowani, a tym samym pozbawieni realnej władzy politycznej.

Odnośnie daty zakończenia okresu także istnieją podzielone opinie. Według powszechnego poglądu przyjmuje się zakończenie okresu na rok 1573, w którym to Nobunaga Oda wygnał shōguna Yoshiaki Ashikaga z Kioto. Jest to rok zakończenia okresu Muromachi i rozpoczęcia okresu Azuchi Momoyama (odnośnie rozpoczęcia okresu Azuchi Momoyama także istnieją rozbieżne opinie). Według innych opinii okres Sengoku kończy się w roku 1576, kiedy to Nobunaga wyruszył do Azuchi, lub w roku 1590, w którym to Hideyoshi Toyotomi podporządkował sobie późny ród Hōjō, zjednoczył wszystkie prowincje i nastąpił koniec walk o dominację.

Epoka Meiji (jap. 明治時代, Meiji jidai?, "epoka światłych rządów") - nazwa okresu panowania cesarza Mutsuhito, od 8.9.1868 do 30.7.1912. (Uwaga: nazwy okresów panowania cesarzy obierane są w momencie objęcia przez nich tronu; po śmierci monarchy nazwa ery staje się jego imieniem). W znaczeniu dokonanych przemian politycznych, gospodarczych i społecznych, epokę tę nazywa się restauracją Meiji (jap. 明治維新, Meiji-ishin?).

Azuchi Momoyama (jap. 安土桃山時代, Azuchi Momoyama jidai?) – okres w historii Japonii przypadający na lata 1568-1603. Nazwa pochodzi od rezydencji dwóch ludzi, którzy rozpoczęli, pierwszy w historii, proces jednoczenia całego kraju - Nobunagi Ody i Hideyoshiego Toyotomi.