Septimia Zenobia - Polski Serwis Naukowy

Zenobia

Zenobia (Septimia Zenobia lub Xenobia) – żona króla Palmyry Septimiusa Odenathusa. Po jego śmierci w 267 r. rządziła w imieniu swojego małoletniego syna Waballata.

Chciała utrzymać dla swojego syna rolę, jaką na rzymskim Wschodzie sprawował jej zamordowany mąż – Odenat. Być może dzięki poparciu armii rzymskiej w Syrii i Palestynie udało się jej utrzymać kontrolę nad tymi terenami, a w 270 r. dowodzący jej wojskami Zabdas najechał rzymskie prowincj Arabię i Egipt, gdzie stacjonowały legiony wierne rzymskiej władzy centralnej. Szczególnie dramatyczny przebieg miała wojna w Egipcie bronionym przez Tenagino Probusa. W 271 r. wojska Zenobii najechały Azję Mniejszą, której część przeszła pod jej kontrolę.

Egipt (arab. مصر Miṣr; dialekt egipski: Máṣr (/masˤɾ/); łac. Aegyptus, gr. Αίγυπτος Aígyptos), nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu (arab. جمهوريّة مصر العربيّة Dżumhurijjat Misr Al-Arabijja) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce z półwyspem Synaj w zachodniej Azji. Egipt otoczony jest przez Morze Śródziemne na północy i Morze Czerwone na wschodzie; graniczy z Izraelem i Strefą Gazy na północnym wschodzie, Sudanem na południu i Libią na zachodzie.

Lucjusz Domicjusz Aurelian, Lucius Domitius Aurelianus (ur. 9 września 214 w Mezji lub Sirmium, zm. 275 w okolicach Byzantion, obecnie Stambuł) - cesarz rzymski w latach 270-275. Był jednym z wybitniejszych władców drugiej połowy III wieku. Po długich latach wewnętrznych zamieszek, niepokojów i nieustannych rebelii, twardą ręką zaczął wyprowadzać cesarstwo z kryzysu.

Początkowo Zenobia szukała porozumienia z Aurelianem; na monetach i dokumentach papirusowych ogłoszono, że Waballat jest współwładcą Aureliana. W chwili gdy Aurelian rozpoczął kontrofensywę przeciwko niej, ogłoszono jej syna cesarzem - augustem.

Po pokonaniu jej armii, Rzymianie zajęli Palmyrę (272 r.). Mimo próby ucieczki, dostała się do niewoli; przetransportowana do Rzymu brała udział w triumfie Aureliusza zakuta w złote kajdany. Resztę życia spędziła w ofiarowanej przez cesarza willi. Niektórzy historycy uważają, że została żoną rzymskiego senatora.

Triumf (z łac. triumphus) – w antycznym Rzymie najwyższe wyróżnienie jakie otrzymywał wódz za swe zwycięstwa na polu walki. Początkowo miał charakter religijny, związany z oczyszczeniem żołnierzy biorących udział w walce. Z czasem ewoluował w kierunku okazałego widowiska mającego na celu uczczenie zwycięskiego wodza i jego żołnierzy. Rozróżniano dwa rodzaje triumfów: triumphus curulis (tzw. wielki triumf), podczas którego triumfator jechał na rydwanie i ovatio, gdy wódz jechał konno.

Starożytna Syria zajmowała obszar między Morzem Śródziemnym, a rzeką Eufrat oraz między Azją Mniejszą (konkretnie górami Taurus) i Palestyną. Takie ramy terytorialnie przyjmuje się najczęściej w literaturze, z punktu widzenia geograficznego dla tego regionu. Nie są one tożsame z obecnymi granicami państwa syryjskiego.

Bibliografia

W. Ball, Rome in the East, London- N. York 2000

T. Kotula, Aurelien et Zenobbia, Wrocław 1997

M. Sartre, D`Alexandre a Zenobia. Histoire du Levant antiquite IVe siecle av J.C i IIIe siecle ap. J.-C., Paris 2001

E. Schneider, Septimia Zenobia Sebaste, Roma 2003

J. Starcky, M. Gawlikowski, Palmyre, Paris 1986

R. Suski, Konsolidacja Cesarstwa Rzymskiego za panowania Aureliana 270-275, Kraków 2008

Philip Matyszak, Wrogowie Rzymu, przeł. Urszula Ruzik−Kulińska, dom wydawniczy Bellona, Warszawa 2007, str. 208−218, ISBN 978−83−11−10678−9

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Septymia Zenobia