Septymiusz Sewer - Polski Serwis Naukowy

Lucjusz Septymiusz Sewer, Lucius Septimius Severus (ur. 11 kwietnia 145/146 w Leptis Magna, zm. 4 lutego 211 w Eboracum (obecnie York) – ekwita, prawnik, cesarz rzymski w latach 193-211.

Kariera polityczna

Od 173 senator, konsul pomocniczy, następnie namiestnik Panonii. Pochodził z Leptis Magna w Afryce, prawdopodobnie z rodziny o rodowodzie punickim. Jego ojcem był Publius Septimius Geta, a matką Fulvia Pia. W 173 roku ożenił się po raz pierwszy. Po śmierci żony, latem 187 roku ożenił się z Julią Domną córką Bassjanusa – arcykapłanem boga Baala w Emesie, która urodziła mu dwóch synów: Karakallę i Getę.

Wologazes V, Vologases V — król Partów w latach 191–208. Pochodzący z dynastii armeńskiej Wologazes V pokonał powstanie Osroesa II i został następcą Wologazesa IV.

Ekwici (łac. equites, l.poj. eques) – średnio zamożna rzymska klasa społeczna, w skład której wchodzili kupcy, przedsiębiorcy, bankierzy, których majątki wynosiły minimum 400 000 sestercji (III w. p.n.e.). Symbolami przynależności do stanu ekwickiego było posiadanie konia, noszenie stroju wojskowego zwanego trabea, złotego pierścienia oraz wąskiego purpurowego szlaku uzdobiącego tunikę (szeroki nosili senatorowie).

Cesarz

Po śmierci Pertynaksa w 193 roku wybrany przez żołnierzy cesarzem. W wyniku wojny domowej pokonał konkurentów do tronu: Didiusza Juliusza, Pescenniusza Nigra, Klodiusza Albinusa. W latach 197-199 pokonał króla Partów Wologazesa V i utworzył na zdobytych terenach nową prowincję Mezopotamię, której zarząd powierzył prefektowi i wikariuszom mianowanym spośród ekwitów. Podczas tej wojny z Partami miał stłumić powstanie żydowskie w Palestynie. Założyciel dynastii Sewerów. Synowie Karakalla i Geta otrzymali za jego życia tytuł cezarów a następnie augustów.

Julia Domna (ur. 150/160, zm. 217) – syryjka, urodziła się w Emessie w Syrii w latach 60. (50) II wieku n.e. Jej ojcem był najwyższy kapłan boga słońca Elagabala – Julius Bassianus, a siostrą - Julia Maesa.

Imperium (od łac. imperium) – określenie wielkiego państwa władającego ogromnym terytorium, najczęściej powstałego drogą podbojów. Za pierwsze imperium jest uważane imperium akadyjskie. Imperium to państwo rozległe terytorialnie i silne politycznie.

Po pokonaniu Pescenniusza Nigra zrównał z ziemią wspierające uzurpatora miasto Bizancjum (Byzantion), czyli późniejszy Konstantynopol. Po kilku latach zdecydował jednak o jego odbudowie i to właśnie Septymiuszowi Sewerowi przypisuje się rozpoczęcie budowy, na gruzach miasta greckiego, typowo rzymskiej metropolii. Po stu latach jego projekt kontynuował Konstantyn Wielki.

Konstantyn I Wielki łac. Gaius Flavius Valerius Constantinus (ur. 27 lutego 272 w Niszu w dzisiejszej Serbii – zm. 22 maja 337) – cesarz rzymski od 306 roku, święty Kościoła prawosławnego.

Panonia (łac. Pannonia) – w starożytności prowincja rzymska położona między Sawą a Dunajem; dzisiejsze tereny zachodnich Węgier, wschodniej Austrii, Chorwacji, Słowenii oraz Serbii i Czarnogóry.

Polityka wewnętrzna

Stworzył trzy nowe legiony zwane partyjskimi. Za jego rządów, wbrew ponad dwustuletniej tradycji, pod Rzymem stacjonował legion (II partyjski). Opierał się na ekwitach, ograniczył wpływy senatu do minimum, sam mianował wszystkich urzędników, łącznie z konsulami. Ze względów strategicznych oraz by zapobiec wojnom domowym, przeprowadził podział większych prowincji imperium, jak Syria, na mniejsze jednostki. By zyskać poparcie armii, zezwolił legionistom zawierać małżeństwa, posiadać ziemię i zamieszkiwać w miastach poza obozami – przed ukończeniem służby. Reforma ta nie miała jednak na celu obniżania dyscypliny w armii rzymskiej, lecz było tylko zalegalizowaniem rzeczywistego stanu rzeczy. Rozwiązał starą Gwardię Pretoriańską, oskarżając ją o zabójstwo Pertinaksa i na jej miejsce utworzył nową, której żołnierze werbowali się także spoza Italii. Od wczesnego dzieciństwa miłośnik prawa. Jako cesarz otaczał się prawnikami. Starał się bronić ubogich (humiliores) przed bogatymi (honestiones) i objąć opieką państwa wszystkich mieszkańców Imperium. Rozbudował administrację centralną o dwie nowe kancelarie cesarskie. Wielu afrykańskim miastom nadał statusy municypiów, a także prawo italskie, zwalniając je tym samym z podatków. W 202 wydał rozporządzenie, które zakazywało chrześcijanom i żydom zgromadzeń, co spowodowało nasilenie represji wobec tych grup (męczeństwo św. Ireneusza, św. Perpetuy).

Konsul (łac. consul – l.mn. consules) – w starożytnym Rzymie, w okresie republiki był jednym z dwóch najwyższych rangą urzędników wybieranych przez komicja centurialne na roczną kadencję. Był odpowiedzialny za politykę zagraniczną.

Municipium (łac.) - gmina italska, mająca z Rzymem traktat o przymierzu i zobowiązana do wypełniania zadań wskazanych przez Rzym. Jej mieszkańcy nie posiadali pełni praw obywatelstwa rzymskiego, mieli bowiem ograniczone prawo obywatelstwa rzymskiego. Nie wolno im było głosować ani kandydować na urzędy. Z czasem jednak uzyskali pełnię praw obywatelskich rzymskich. Dziś mianem municypium określa się - ograniczone prawa obywatelskie w okresie średniowiecza i epoki wczesnonowożytnej, szczególnie w miastach na prawie niemieckim.

Zmarł podczas wyprawy do Brytanii, w mieście Eboracum. Władzę po nim przejęli jego synowie: Karakalla i Geta.

Przypisy

Tadeusz Kotula Septymiusz Sewer. Cesarz z Lepcis Magna, Ossolineum, Wrocław 1987, s. 16.
Konstantynopol: Nowy Rzym. Miasto i ludzie w okresie wczesnobizantyjskim, pod red. Mirosława Leszki i Teresy Wolińskiej, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011, ISBN 978-83-01-16521-5, s. 28.
Praca zbiorowa, 2006, Wielka Historia Świata, t.11, Polskie Media Amer.Com, ss. 78-79, ISBN 83-7425-366-5

Bibliografia

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z Septymiusza Sewera

Józef Wolski: Historia powszechna : starożytność. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007, s. 446,447. ISBN 978-83-01-14907-9.

Tadeusz Kotula: Septymiusz Sewer. Cesarz z Lepcis Magna. Wrocław: Ossolineum, 1987. ISBN 83-04-02155-1.

Tadeusz Kotula (ur. 22 grudnia 1923 w Cieszynie, zm. 4 maja 2007 we Wrocławiu) – historyk, twórca polskiej szkoły historii starożytnej, absolwent Uniwersytetu Łódzkiego, wieloletni profesor Uniwersytetu Wrocławskiego oraz Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, doktor honoris causa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Członek Komitetu Nauk o Kulturze Antycznej Polskiej Akademii Nauk, Polskiej Akademii Umiejętności i Association Internationale d’Epigraphie Grecque et Latine z siedzibą w Paryżu.

Publiusz Helwiusz Pertynaks lub Pertinaks (Publius Helvius Pertinax, ur. 1 sierpnia 126, zm. 28 marca 193) - cesarz rzymski w 193, syn Helviusa Successusa (wyzwoleńca z Ligurii - handlarza drewnem). Z żoną Flawią Titianą miał syna o tym samym imieniu - Pertynaks. Jego drugą żoną była Titania.