Serapeum - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 31°10′55″N 29°53′49″E / 31.18194, 29.89694

Ten artykuł dotyczy Serapeum w Aleksandrii. Zapoznaj się również z: Serapeum w Sakkarze.

Serapejon (gr. Serapejon, łac. Serapeum) świątynia Serapisa. Najważniejsza z świątyń o tej nazwie znajdowała się w Aleksandrii w Egipcie. W czasie panowania dynastii Ptolemeuszy, znajdował się tam ośrodek myśli filozoficznej oraz ogromna biblioteka, skupiająca około 70.000 rękopisów. W 391 roku, Serapeum zostało zburzone na rozkaz cesarza Teodozjusza, w ramach wprowadzania w życie Dekretów teodozjańskich.

Adam Ziółkowski (ur. 1951) - polski historyk starożytnego Rzymu, profesor Uniwersytetu Warszawskiego oraz Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu, tłumacz, autor podręczników szkolnych i akademickich. Rozprawa habilitacyjna: The Temples of Mid-Republican Rome and Their Historical and Topographical Context (broniona na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego w 1993 roku).

Ptolemeusze (albo Lagidzi) - dynastia pochodzenia macedońskiego panująca w starożytnym Egipcie w latach 304- 30 p.n.e., w południowej Syrii, Libanie i Palestynie w latach 301 - 200 p.n.e., na Cyprze do 58 p.n.e. i w latach 48 - 30 p.n.e. oraz w Cyrenajce do 96 p.n.e.. Przejściowo do państwa Ptolemeuszy należały także południowe i południowo-zachodnie wybrzeża Azji Mniejszej i wyspy Morza Egejskiego. Nazwa dynastii pochodzi od imienia założyciela i kolejnych królów dynastii, zaś nazwa alternatywna, Lagidzi, od ojca Ptolomeusza I - Lagosa.

Następujący starożytni historycy chrześcijaństwa: Sozomenos, Rufin z Akwilei i Sokrates Scholastyk opisują, że w reakcji na decyzję cesarską o zburzeniu Serapejonu wyznawcy kultu pogańskiego zaczęli okupować świątynię oraz urządzać w Aleksandrii rzezie chrześcijan.

Neoplatoński filozof Eunapiusz (347-po 414 r.) ukazywał zburzenie Serapionu jako dokonane przez chrześcijan bez żadnego godnego pochwały powodu, oskarżając ich o ograbienie świątyni.

Serapis, Sarapis - Serapis (łac. lub gr. Sarapis) – synkretyczny bóg grecko-egipski łączące cechy kilku bogów: świętego byka Apisa-Ozyrysa, Zeusa, Asklepiosa, Plutona i Dionizosa. Kult Serapisa powstał w IV-III wieku p.n.e. w Egipcie, rządzonym przez Ptolemeuszy. Serapis był naczelnym bóstwem dynastii Ptolemeuszy. Jego najbardziej znana świątynia to Serapejon w Aleksandrii. Ptolemeusz I Soter podjął działania mające na celu zintegrowanie religii egipskiej z wierzeniami greckiej rodziny panującej. Ptolemeusz starał się znaleźć bóstwo które mogłoby być czczone zarówno przez Egipcjan, jaki i Greków. Grecy nie darzyli wielkim szacunkiem egipskich bóstw zoomorficznych, więc to przedstawienie antropomorficzne zostało wybrane jako ekwiwalent popularnego egipskiego bóstwa Apisa. Bóstwo zostało nazwane Aser-hapi (i.e. Ozyrys-Apis). Wkrótce przyjęła się forma imienia bóstwa Serapis. Miało ono reprezentować Ozyrysa. Serapis był panem świata podziemnego, patronem przyrody i sprawcą cudownych uzdrowień, wybawicielem i bogiem sztuki lekarskiej, zapewniał też życie wieczne.

Rufin z Akwilei (łac. Tyrannius Rufinus; ur. około 345 w Concordia koło Akwilei, zm. 410 na Sycylii) – rzymski kapłan, mnich, pisarz chrześcijański, historyk Kościoła starożytnego, teolog i tłumacz.

Przypisy

Sokrates Scholastyk: Historia Kościoła, ks. V,17. S. J. Kazikowski (przekład), E. Wipszycka (wstęp), A. Ziółkowski (komentarz). Wyd. 2. Warszawa: IW "PAX", 1986, s. 505nn. ISBN 83-211-0519-X. ; por. R. Turcan, Cults of the Roman Empire, Blackwell, 1996.
Żywoty sofistów, VI,2.

Teodozjusz I Wielki, Flavius Theodosius, Theodosius I (ur. 11 stycznia 347, zm. 17 stycznia 395) – ostatni cesarz całego imperium rzymskiego. Z pierwszą żoną, Aelią Flacyllą, miał synów Arkadiusza i Honoriusza oraz córkę Pulcherię. Po śmierci żony w 386 r. Teodozjusz ożenił się z Gallą – siostrą Walentyniana II, z którą miał córkę Gallę Placydię.

Dekrety teodozjańskie – seria dekretów antypogańskich wydanych przez cesarza bizantyjskiego Teodozjusza I Wielkiego w latach 391–392. Miały wprowadzić w życie wcześniejszy edykt tesaloński z 380 roku. Cesarz ogłosił w nim chrześcijaństwo religią państwową imperium rzymskiego, nie podał jednak szczegółowych konsekwencji dla życia publicznego. Dekrety były więc uzupełnieniem edyktu, np. pierwszy z nich Nemo se hostiis polluat (łac.) – Niech nikt się nie brudzi ofiarami, wydany 24 lutego 391 roku zabraniał składania ofiar pogańskich. Jedną z konsekwencji dekretów było zburzenie Serapejonu w Aleksandrii.