Serbia - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy państwa Republika Serbii. Zapoznaj się również z: inne znaczenia tego słowa.

Serbia, Republika Serbii (serb. Република Србија) – państwo w południowej Europie, powstałe 5 czerwca 2006 roku po rozpadzie federacji Serbii i Czarnogóry. Stolicą jest Belgrad. Serbia graniczy z Węgrami na północy, Rumunią i Bułgarią na wschodzie, Macedonią i Albanią na południu oraz z Czarnogórą, Chorwacją i Bośnią i Hercegowiną na zachodzie. De facto na południu Serbia graniczy z Kosowem, którego jednostronnie ogłoszoną niepodległość uznała część państw świata. Obecnie Serbia czyni starania by zostać oficjalnie uznana państwem kandydującym do Unii Europejskiej i docelowo stać się w niedalekiej przyszłości jej członkiem.

Buniewcy – południowosłowiańska grupa etniczna, pochodząca z regionu Gór Dynarskich (Dalmacja i wschodnia Hercegowina), w dzisiejszych czasach zamieszkująca głównie Baczkę, region położony w północnej Serbii (część Wojwodiny) i południową część Węgier (powiat Bats-Kiskun, dokładnie województwo Baja). Społeczność ta stanowi część współczesnej historii i w odniesieniu do grupy etnicznej utożsamia się głównie z Chorwatami lub całkiem odrębną grupą etniczną Buniewców. Buniewcy zamieszkują także współczesną Likę, zachodnią Hercegowinę, jak również Dalmację (rejon Gór Dynarskich), skąd w rzeczywistości pochodzą, ale nie są zarejestrowani jako grupa etniczna. Buniewcy wyznają religie rzymskokatolicką.
Królestwo Bośni – powstałe w końcu XIV wieku państwo w wyniku oderwania się dzisiejszej Bośni i Hercegowiny od Królestwa Węgier. Niedługo po jego powstaniu wyodrębniła się Hercegowina. W 1463 cały ówczesny teren państwa został podbity przez imperium osmańskie.

Ustrój polityczny

Osobny artykuł: Ustrój polityczny Serbii.

Po obaleniu Slobodana Miloševicia 5 października 2000 kraj był rządzony przez Demokratyczną Opozycję Serbii. Konflikty nasiliły się wewnątrz koalicji rządzącej dopóki Demokratyczna Partia Serbii (DSS) nie opuściła rządu, pozostawiając Partii Demokratycznej (DS) całkowitą kontrolę. Niemniej w roku 2004 DSS uzyskała wystarczające poparcie, aby utworzyć nowy rząd Serbii razem z G17 Plus i koalicją SPO-NS, poparty przez Socjalistyczną Partię Serbii. Premierem Serbii jest Mirko Cvetković, bezpartyjny.

Wielka Brytania (), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania, Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Guernsey, Jersey i Wyspa Man, posiadają odrębny status dependencji Korony brytyjskiej i nie wchodzą w skład Zjednoczonego Królestwa.
Unia Europejska (oficjalny skrót w Polsce: UE) – powstały . W określeniu europejskości Unii naczelną rolę odgrywają czynniki historyczne i kulturowe oraz wspólna tożsamość i identyfikacja z wartościami demokratycznymi.

Obecnym prezydentem Serbii jest Boris Tadić, przewodniczący DS. Został wybrany, zdobywając 53% głosów w drugiej turze wyborów prezydenckich, które odbyły się 27 czerwca 2004, poprzedzone wieloma nieudanymi wyborami od 2002 roku.

4 lutego 2003 parlament Federalnej Republiki Jugosławii zgodził się na rozluźnienie związków między Serbią a Czarnogórą wewnątrz związku państw – Federacji Serbii i Czarnogóry, która ostatecznie rozpadła się w 2006.

Geografia

Osobny artykuł: geografia Serbii.

2/3 terytorium Serbii leży na Bałkanach (historycznie i geograficznie największy region Europy Południowej, w Kotlinie Panońskiej). Graniczy z ośmioma państwami. Kraj nie posiada dostępu do morza, jednak dzięki Dunajowi możliwa jest żegluga do innych państw Europy Środkowej i Wschodniej oraz do Morza Czarnego.

Europa Środkowa – region położony pomiędzy różnie definiowanymi Europą Zachodnią i Europą Wschodnią. Europa Północna, Południowa i Południowo-Wschodnia również wpływają na zakres tego pojęcia, w zależności od ujęcia ich granic. Termin zaczął być znów używany po upadku żelaznej kurtyny, dzielącej "Europę Środkową" na dwie części. Pojęcie rozumiane jest różnie w zależności od okresu historycznego.
Slobodan Milošević, Слободан Милошевић wymowa ?/i (ur. 20 sierpnia 1941 w Požarevacu, Serbia, zm. 11 marca 2006 w Hadze) – jugosłowiański i serbski przywódca polityczny, prezydent Serbii w latach 1989–1997 i Jugosławii w latach 1997-2000.

Serbskie terytorium składa się z bogatych, żyznych równin północnej Wojwodiny, wapniowych wzgórz i kotlin na wschodzie, oraz, na południu, z gór i wzgórz. Regiony północne nawadniane są przez Dunaj. Wielka Morawa, jego dopływ, nawadnia bardziej górzyste regiony południowe.

Klimat Serbii jest zróżnicowany. W północnej części dominuje klimat kontynentalny, z zimnymi zimami i gorącymi latami z częstymi opadami deszczu, w południowej natomiast klimat śródziemnomorski, z gorącymi, suchymi latami i jesieniami, a także dość chłodnymi zimami z opadami śniegu.

Josip BrozTito, (ur. 7 maja 1892 w Kumrovcu, Austro-Węgry - 25 maja wg oficjalnego aktu urodzenia - zm. 4 maja 1980 w Lublanie) - przywódca Socjalistycznej Federalnej Republiki Jugosławii od 1945 aż do swojej śmierci. Podczas II wojny światowej Tito zorganizował antyfaszystowski ruch oporu znany jako Partyzanci Jugosławii. Później był założycielskim członkiem Kominformu, ale opierając się sowieckim wpływom stał się jednym z założycieli i promotorów ruchu państw niezaangażowanych. Zmarł 4 maja 1980 w Lublanie, pochowany został w Belgradzie.
Raszka – państwo utworzone w II poł. X wieku we wschodniej części pierwszego państwa serbskiego w dorzeczu Tary, Pivy, Limu, Zachodniej Morawy i Ibaru. Od nazwy rzeki Raszki i położonego nad nią miasta Ras, będącego głównym ośrodkiem państwa otrzymała w XII wieku nazwę Raszki. Jej serbskich mieszkańców zaczęto nazywać Rascianami. Objęcie władzy przez Nemaniczów na przełomie XII i XIII wieku – uniezależnienie państwa od Bizancjum,zjednoczenie ziem serbskich, a potem utworzenie królestwa, spowodowały, że nazwa Raszki została porzucona na rzecz Serbii. Przez Węgry nazwa ta dotarła w XV-XVI wieku do Polski i stąd w literaturze polskiej tego okresu można się spotkać z nazwą Raców na określenie Serbów.

Podział administracyjny

Mapa administracyjna Serbii

Osobny artykuł: podział administracyjny Serbii.

Serbia dzieli się na 29 okręgów (окрузи), z których 5 znajduje się w Kosowie, które jednostronnie ogłosiło niepodległość, poza centralną administracją rządową. Odrębną jednostką administracyjną jest miasto Belgrad. Okręgi są podzielone na gminy (łącznie 108). W skład Serbii wchodzą również dwa regiony autonomiczne: Kosowo (ogłosiło niepodległość 17 lutego 2008 nieuznaną przez serbski rząd) oraz Wojwodina.

Bułgarzy - naród zamieszkujący głównie Bułgarię, w mniejszej liczbie także Macedonię, Grecję, Ukrainę i Mołdawię. Uważa się, iż Bułgarzy są potomkami trzech ludów - Słowian, którzy osiedlili się na Półwyspie Bałkańskim w VI wieku, Protobułgarów, którzy przybyli na Bałkany w VII wieku, a także Traków, lokalnej ludności, zamieszkującej tereny wschodniej części Półwyspu Bałkańskiego od głębokiej starożytności.
E662 – oznaczenie europejskiej trasy łącznikowej (kategorii B), biegnącej przez północną Serbię (Baczkę i północno-wschodnią Chorwację (Slawonię).

Część Serbii, która nie jest częścią ani Kosowa ani Wojwodiny, nazywana jest Serbią Centralną. Nie ma ona własnego samorządu lokalnego i nie jest jednostką administracyjną.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)