Sewenny - Polski Serwis Naukowy

Krajobraz Sewennów

Miasto Sainte-Enimie i Gorges du Tarn

Położenie Sewennów w Masywie Centralnym

Sewenny (fr. Cévennes, oksyt.: Cevenas) – łańcuch górski we Francji, w południowej części Masywu Centralnego. Znajduje się w departamentach Gard, Lozère, Ardèche i Hérault.

Masyw Centralny (fr. Massif Central) – wyżynno-górska kraina w środkowej i południowej Francji, zajmująca powierzchnię około 85 tys. km². Wznosi się średnio 400-700 m n.p.m., a najwyższym szczytem jest położony w północnej części Puy de Sancy (1885 m n.p.m.), będący częścią krawędzi krateru wulkanu Mont Dore. Doliny rzek (m.in. Loary, Allier, Dordogne, Lot i Tarn) rozdzielają go na odrębne płaskowyże i grupy górskie. Najciekawsza z nich to położone w południowej części Sewenny.

Robert Louis Stevenson (ur. 13 listopada 1850 w Edynburgu, zm. 3 grudnia 1894 w Vailima na Samoa) – szkocki powieściopisarz, poeta i reportażysta podróżny, główny reprezentant neoromantyzmu w literaturze angielskiej.

Nazwą tą określa się również część sąsiedniej niziny w okolicach miasta Alès.

Opis

Sewenny znajdują się w południowo-wschodniej części Masywu Centralnego. Rozciągają się z południowego zachodu na północny wschód. Jest to łańcuch niskich i średnich gór w postaci kilku prawie równoległych grzbietów, zbudowanych głównie z granitów, łupków i wapieni, pocięty licznymi głębokimi dolinami rzecznymi. Poszczególne grzbiety mają różny przebieg. Najwyższymi szczytami są kulminacje Pic du Finiels (1699 m n.p.m.) i Le Pic'Cassini (1680 m) w masywie Mont Lozére. Drugim pod względem wysokości grzbietem jest Massif Mont Aigoual (1567 m n.p.m.), który na swej południowej stronie opada stromym, 1100-metrowej wysokości zboczem do doliny rzeki L'Hérault i poprzez który biegnie szlak turystyczny "Cztery tysiące schodów". Pomiędzy Lozére i Aigoul przebiega inny wysoki grzbiet o nazwie Montagne du Bouges, w najwyższym punkcie (Signal de Vantalon) osiągający 1350 m n.p.m. Na południe i południowy zachód od Aigoual istnieją jeszcze dwa wysokie płaskowyże z kulminacjami Montagne du Aulas (1417 m n.p.m.) i Montagne du Lingas z La Luzette (1445 m n.p.m.).

Powstanie kamizardów (franc. la Guerre des camisards) – nazwa nadana powstaniu francuskich wyznawców kalwinizmu z górskiego masywu Sewennów (Cévennes) i wschodniej Langwedocji, którzy w latach 1702-1709 prowadzili powstańczą guerillę przeciwko katolickim wojskom króla Francji.

Morwa (Morus L.) – rodzaj dużych krzewów lub niewielkich drzew liściastych z rodziny morwowatych (Moraceae), obejmujący około 10-16 gatunków żyjących w subtropikalnych do umiarkowanych regionach przede wszystkim Azji, a także Afryki i Ameryki Północnej. Występuje również w niektórych regionach Polski. Gatunkiem typowym jest Morus nigra L..

Panuje tu klimat śródziemnomorski ze znacznymi opadami w okresie jesień – wiosna i częstymi katastrofalnymi suszami w lecie. Charakterystyczne dla Sewennów są krótkotrwałe, gwałtowne burze ze znacznymi opadami deszczu nadciągające od południowego wschodu, niosące z sobą pyły z Sahary i powodujące lokalne powodzie.

Sadownictwo jest dziedziną ogrodnictwa zajmującą się uprawą roślin trwałych (wieloletnich) dających jadalne owoce, czyli roślin sadowniczych. Zgodnie z tą definicją będą to zarówno drzewa i krzewy jak i krzewinki i byliny uprawiane w sadach i na plantacjach.

Alès – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Langwedocja-Roussillon, w departamencie Gard. Miasto jest uważane za "stolicę" Sewennów. Historyczna nazwa miasta to Alais, natomiast jego mieszkańcy są nazywani les Alésiens.

Od 1970 istnieje tu park narodowy, jeden z największych we Francji. Chroni on 2250 gatunków roślin i bogatą faunę, m.in. sępy, jelenie, kozice i bobry.

Historia

Nazwa pochodzenia celtyckiego Cebenna oznacza "grzbiet", w języku łacińskim zmieniona została na Cevenna.

Sewenny są znane jako miejsce powstania kamizardów (1702–1709), którego krwawe stłumienie wyludniło i spustoszyło region (skutki widoczne są do dzisiaj).

Nizina - wielka forma ukształtowania terenu, obszar leżący na wysokości od 0 do 300 m n.p.m.. Stanowią 1/3 procentowej powierzchni wszystkich kontynentów. Rozległe obszary nizinne noszą nazwę niżu. Na mapie hipsometrycznej oznaczone są jasno-zielonym kolorem.

Departament (fr. département) – jednostka podziału administracyjnego Francji, którego odpowiednikiem mógłby być powiat w Polsce, aczkolwiek rola departamentu w systemie administracyjnym jest o wiele bardziej znacząca. Na czele administracji departamentu stoi prefekt, reprezentant władzy centralnej, oraz rada generalna (conseil général) wybierana w głosowaniu powszechnym i bezpośrednim. Departamenty dzielą się na mniejsze okręgi arrondissement, na czele których stoją podprefekci. W latach 70. departamenty zostały połączone w większe zgrupowania – regiony – które obejmują od 2 do 8 departamentów.

W latach 1764 –1767 były nawiedzone przez "Bestię z Gévaudan" – przypuszczalnie ogromnego wilka, który zabił około 100 osób, a co najmniej 30 zranił.

Pasmo zostało rozsławione przez pioniera turystyki Roberta Louisa Stevensona, który zwiedził region w 1878.

W latach 1940–1945 miał tu bazy i kryjówki francuski ruch oporu.

Kozica, kozica północna (Rupicapra rupicapra) – ssak z rodziny krętorogich (Bovidae), zamieszkujący wysokie góry, takie jak Alpy, Kaukaz, Taurus, Bałkany, Karpaty Wschodnie oraz Tatry. Jeden z dwóch gatunków z rodzaju Rupicapra – drugi to kozica pirenejska, zamieszkujący Pireneje, Apeniny i Góry Kantabryjskie.

Łupek – dość niejednoznaczne pojęcie opisujące grupę skał, wykazujących dobrą łupkowatość (złupkowacenie). Najczęściej określenie to dotyczy skał metamorficznych (łupek metamorficzny lub też łupek krystaliczny), lecz jest także powszechnie stosowane do skał osadowych o podobnym wyglądzie (łupek osadowy). Jest to skała o zróżnicowanym składzie i o charakterystycznej teksturze łupkowej. Tekstura łupków osadowych jest spowodowana pierwotnym uwarstwieniem sedymentacyjnym lub wtórnym złupkowaceniem.

Obecnie jest to jeden z najbardziej popularnych we Francji regionów turystycznych.

Gospodarka

Nieliczna i żyjąca w rozproszonych, małych osadach ludność utrzymuje się głównie z turystyki (przede wszystkim tzw. turystyki ekologicznej), w mniejszym stopniu z hodowli kóz i owiec, a także z sadownictwa (kasztan jadalny i morwa). Istnieją niewielkie zakłady przemysłu drzewnego i tkalnie jedwabiu.

Język Québec oraz Ontario, Nouveau-Brunswick, – ok. 8 mln osób. Ok. 201 milionów używa francuskiego na całym świecie jako języka głównego (oszacowanie z r. 2009 wg Organisation mondiale de la Francophonie) a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, gdzie francuski jest jednym z języków urzędowych bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, gdzie jest jedynym językiem urzędowym i używa go 96 milionów ludzi.

Jedwab – włókno pochodzenia zwierzęcego (białkowe) uzyskiwane z kokonu jedwabnika morwowego lub jedwabnika dębowego. Światowa produkcja jedwabiu na poziomie ok. 50 000 ton rocznie jest bardzo niewielka i stanowi zaledwie 0,2% całej produkcji włókien.

Zobacz

Robert Louis Stevenson: Travels with a Donkey in the Cévennes (1879)