|
|
|
Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
RSS
Warto przeczytać: W Bieszczadach gady i nietoperze po pierwszych przymrozkach zapadły już w zimowy sen. Miejsc zimowego odpoczynku szukają salamandry plamiste. Nadal aktywne są niedźwiedzie - powiedział rzecznik Lasów Państwowych w Krośnie Edward Marszałek. "Od kilku dni szukające ... Naukowcy wykryli szczątki białka w skórze skamieniałego gada liczącego sobie 50 mln lat. Co najważniejsze, zespół dokonał tego wyczynu bez zniszczenia próbki. Obok wyposażenia paleontologów w narzędzie do badania próbek, które są zbyt cen... Zespół naukowców ze Szwecji odkrył skamielinę gigantycznej, wymarłej jaszczurki morskiej (mozazaura), która datuje się na okres późnej kredy, około 100 do 65 mln lat temu. Wyjątkowość tych badań polega na tym, że naukowcom udało się odnaleźć autentyczne szczątki ... Powszechnie wiadomo, że zwierzęta stosują różne mechanizmy obronne. Jeżozwierz rozkłada kolce, malezyjska mrówka ďż˝wybucha" a leniwiec zwija się w zwartą kulę, przypominając gniazdo na drzewie. Ale jeden z najdziwniejszych mechanizmów obronnych to występująca u jaszczurek tzw. autonomia, cz... Casio powiększyło ofertę keyboardów o 8 modeli. Wszystkie instrumenty z nowej linii zostały unowocześnione i wyposażone w m.in. większy, niż dotychczas, wyświetlacz LCD oraz klawiaturę Piano Style. Urządzenia cechuje elegancki des...
Ostatnio na Forum:
Dyskusje
8
odp.
4
odp. Reklama:
SfenodontyCzy wiesz że...? Era mezozoiczna, mezozoik – era która rozpoczęła się od wielkiego wymierania pod koniec permu, a skończyła zagładą wielkich gadów, pod koniec kredy (patrz tabelka), znanego jako wymieranie kredowe. Era mezozoiczna trwała dwa razy krócej niż paleozoiczna, bo tylko 170 milionów lat. Dzieli się ją na trzy okresy: trias, jurę i kredę. Lepidozaury (Lepidosauria) – klad diapsydów obejmujący ponad 7000 współczesnych gatunków należących do dwóch głównych grup – sfenodontów i łuskonośnych. Są one rozprzestrzenione na całym świecie i żyją w bardzo zróżnicowanych ekosystemach. Struna grzbietowa (chorda dorsalis) - pierwotna forma wewnętrznego szkieletu osiowego niektórych zwierząt (strunowce). Ma postać walcowatego, sprężystego pręta zbudowanego z komórek tkanki łącznej. U form wyższych ewolucyjnie zastępowana jest przez kręgosłup. Nad struną grzbietową ciągnie się cewkowaty układ nerwowy. Sfenodonty, gady ryjogłowe (Sphenodontia) – rząd gadów z nadrzędu lepidozaurów, o prymitywnej budowie, w większości wymarłych (rozkwit przeżyły w erze mezozoicznej). Są grupą siostrzaną łuskonośnych (jaszczurek, amfisben i węży). MorfologiaZachowały niektóre cechy wczesnych gadów: resztki struny grzbietowej, żebra skórne, rozmieszczenie zębów. Wymarłe gatunki miały niecały metr długości. Odżywiały się głównie owadami i mięczakami. Niektóre (rodzina Pleurosauridae) prowadziły ziemno-wodny tryb życia. Jaszczurki (Lacertilia, dawniej Sauria) – grupa gadów łuskonośnych obejmująca czworonożne lub beznogie zwierzęta lądowe o wydłużonym ciele, oczach posiadających powieki, mocnych szczękach i diapsydalnej czaszce. Występują na wszystkich kontynentach poza Antarktydą oraz na wielu wyspach oceanicznych. Są najliczniejszą grupą gadów obejmującą ponad 4000 gatunków.
Hylonomus – rodzaj najstarszego znanego zwierzęcia na pewno należącego do gadów. Pierwotnie zaliczany do rzędu kotylozaurów, uważanych za najstarsze i najbardziej pierwotne gady kopalne; sam Hylonomus miał być przodkiem lub bliskim krewnym wspólnego przodka wszystkich późniejszych owodniowców. Obecnie jednak uważa się, że tradycyjnie definiowane "kotylozaury" były sztuczną, parafiletyczną grupą obejmującą różne daleko spokrewnione grupy czworonogów. Z kolei rodzina Protorothyrididae, do której należał sam Hylonomus jest obecnie uznawana na podstawie analiz kladystycznych za bliskich krewnych diapsydów, tworzących z nimi (i z rodziną Captorhinidae) szerszy klad Eureptilia. Przy takim założeniu Protorothyrididae były bardziej zaawansowane ewolucyjnie, niż sądzono wcześniej; wyewoluowały nie tylko po rozdzieleniu się linii owodniowców prowadzących do synapsydów i do zauropsydów, ale też już po rozdzieleniu się linii zauropsydów prowadzących do anapsydów i do diapsydów. Dawniej łączono z nimi rynchozaury (Rhynchosauria), żyjącą w triasie grupę gadów o charakterystycznie zagiętym w dół przodzie pyska, spokrewnioną bliżej z archozaurami. 1. sfenodonty 2. jaszczurki 3. węże 4. i 5. archozaury EwolucjaSfenodonty i ich grupa siostrzana, łuskonośne, należą do nadrzędu lepidozaurów (Lepidosauria), jedynych współczesnych przedstawicieli kladu Lepidosauromorpha. Zarówno łuskonośne jak i hatteria, jedyny żyjący obecnie przedstawiciel sfenodontów, mają zdolność do odrzucania ogona w razie zagrożenia oraz poprzeczną szczelinę kloakalną. Początek sfenodontów miał miejsce prawdopodobnie w okresie rozejścia się linii ewolucyjnych diapsydów na lepidozauromorfy i archozauromorfy. Podobieństwo hatteriowatych do jaszczurek jest jedynie powierzchowne, gdyż przedstawiciele tej rodziny wykazują kilka cech niewystępujących u innych gadów. Kształt typowy dla jaszczurek występował powszechnie u wczesnych owodniowców – najstarszy znany gad, Hylonomus, również przypominał współczesną jaszczurkę. Autotomia (z greckiego αυτοτομία – samooddzielanie się) – normalna, fizjologiczna reakcja obronna występująca głównie wśród bezkręgowców, polegająca na odruchowym odrzuceniu przez zwierzę części ciała, kiedy jest ono w niebezpieczeństwie, najczęściej podczas ucieczki przed drapieżnikiem lub w reakcji na niekorzystne warunki środowiskowe. Odrzucona przez zwierzę część ciała jest zazwyczaj w większym lub mniejszym stopniu regenerowana.
Hatteriowate, hatterie, tuatary (Sphenodontidae) – rodzina gadów, do której zaliczany jest rodzaj Sphenodon, obejmujący dwa gatunki żyjące współcześnie, oraz liczne rodzaje wymarłe, takie jak Planocephalosaurus, Brachyrhinodon, czy Polysphenodon. Przedstawiciele niektórych rodzajów mezozoicznych hatteriowatych, np. Clevosaurus, występowali na całym świecie Linia ewolucyjna sfenodontów oddzieliła się od łuskonośnych prawdopodobnie około 250 mln lat temu. Przedstawiciele niektórych rodzajów mezozoicznych sfenodontów, takich jak Clevosaurus, występowali na całym świecie. Obecnie sfenodonty reprezentowane są przez jeden lub dwa gatunki z rodzaju Sphenodon, zaliczanego do rodziny Sphenodontidae. Pozostałe wymarły około 60 mln lat temu. Przypisy
Linki zewnętrzneOwodniowce (Amniota) – kręgowce mające zdolność rozwoju zarodkowego na lądzie (gady, ptaki i ssaki). Uzyskały ją dzięki wytworzeniu błon płodowych, które tworzą środowisko dla właściwego rozwoju zarodka. W obowiązującej systematyce grupa ta nie ma rangi żadnego taksonu.
Gady (Reptilia, od łac. repto – czołgać się) – parafiletyczna grupa zmiennocieplnych owodniowców. Współczesne gady są pozostałością po znacznie większej grupie zwierząt, której największy rozkwit przypadł na erę mezozoiczną. Obecnie żyją tylko cztery rzędy gadów, ich pozostałe znane linie ewolucyjne wymarły. Niektóre kopalne gady naczelne, czyli archozaury (takie jak pterozaury i dinozaury), były prawdopodobnie zwierzętami stałocieplnymi.
Czy wiesz że...? beta Grupa siostrzana (ang. sister–group) – w systematyce kladystycznej grupa organizmów powstała z jednej linii ewolucyjnej (grupy macierzystej) po jej rozszczepieniu. Dwie grupy siostrzane wraz ze swym wspólnym przodkiem stanowią grupę monofiletyczną. Gatunki należące do grupy siostrzanej charakteryzują się pewnymi specyficznymi, wspólnymi cechami (synapomorfiami), które nie występują jednak w grupie macierzystej (są ewolucyjnie nowe).
Clevosaurus – rodzaj lepidozaura z rodziny hatteriowatych (Sphenodontidae). Obejmuje kilka gatunków sfenodontów występujących od późnego triasu do wczesnej jury niemal na całym świecie. Gatunkiem typowym rodzaju jest Clevosaurus hudsoni, opisany w 1939 roku przez Swintona. Jego szczątki odnaleziono w górnotriasowych osadach w południowo-zachodniej Wielkiej Brytanii. Było to niewielkie zwierzę, osiągające około 25 cm długości i przypominające jaszczurkę. C. hudsoni żywił się owadami, jednak prawdopodobnie mógł zjadać również rośliny. Drugi opisany gatunek, Clevosaurus minor, również żył na terenie dzisiejszej południowo-zachodniej Wielkiej Brytanii, jednak na mniejszym obszarze niż C. hudsoni – był również od niego mniejszy, a jego skamieniałości są przeważnie gorzej zachowane. W 1994 Wu opisał dwa nowe gatunki z dolnej jury Chin, a Dianosaurus petilus przeklasyfikował do rodzaju Clevosaurus. W tym samym roku Hans-Dieter Sues i współpracownicy opisali C. bairdi, pierwszy gatunek Clevosaurus z Ameryki Północnej, co dowiodło, że zasięg występowania sfenodontów z tego rodzaju obejmował niemal całą Pangeę. Jego najbliższym krewnym był prawdopodobnie C. mcgilli. Zniszczoną czaszkę należącą do Clevosaurus sp. odkryto także w Afryce Południowej – brak jednak cech diagnostycznych pozwalających odróżnić go od C. bairdi. W 2005 roku opisany został C. convallis – jest to pierwszy gatunek rodzaju Clevosaurus, którego szczątki odkryto w jurajskich osadach na terenie Wielkiej Brytanii. José Bonaparte i Sues w 2006 nazwali kolejny gatunek Clevosaurus – C. brasiliensis, którego dobrze zachowaną czaszkę odkryto w górnotriasowych osadach formacji Caturrita na terenie stanu Rio Grande do Sul w Brazylii. Jest to pierwsza skamieniałość potwierdzająca występowanie Clevosaurus również na obszarze dzisiejszej Ameryki Południowej. C. brasiliensis osiągał prawdopodobnie około 20 cm długości i najbardziej przypominał C. bairdi i C. mcgilli.
Hatteria, tuatara, łupkoząb (Sphenodon) – rodzaj gada z rodziny hatteriowatych (Sphenodontidae) występującego endemicznie na Nowej Zelandii. Mimo iż wyglądem najbardziej przypomina jaszczurkę, w rzeczywistości reprezentuje odrębną linię ewolucyjną lepidozaurów – sfenodonty. Dwa gatunki hatterii są jedynymi współczesnymi przedstawicielami tej grupy. Ich najbliżsi krewni to łuskonośne (jaszczurki, amfisbeny i węże). Z tego powodu hatteria wzbudza zainteresowanie naukowców badających ewolucję jaszczurek i węży oraz rekonstruujących wygląd i zwyczaje najwcześniejszych diapsydów.
Archozauromorfy (Archosauromorpha) – infragromada gadów z podgromady Diapsida. Definiowana jako klad obejmujący ostatniego wspólnego przodka rodzajów Prolacerta, Trilophosaurus i Hyperodapedon oraz archozaurów i wszystkich jego potomków, jako klad obejmujący rodzaj Protorosaurus i wszystkich przedstawicieli kladu Sauria bliżej spokrewnionych z rodzajem Protorosaurus niż z lepidozaurami, lub jako klad obejmujący współcześnie żyjące archozaury oraz wszystkich wymarłych przedstawicieli kladu Sauria bliżej spokrewnionych z nimi niż ze współcześnie żyjącymi lepidozaurami.
Archozaury, gady naczelne (Archosauria – z gr. archos – władca + sauros – jaszczur) – takson diapsydalnych gadów obejmujący zaawansowane ewolucyjnie rzędy gadów.
Autapomorfia – cecha zaawansowana występująca tylko w jednej grupie filogenetycznej. Termin „autapomorfia” został wprowadzony przez Williego Henniga i zdefiniowany jako „cecha apomorficzna charakterystyczna dla danej grupy monofiletycznej (i obecna tylko w niej)”. Według powszechnie stosowanej definicji przedstawionej przez Arnolda Klugego autapomorfia to „nowość kodowana jako unikalna w zbiorze danych”. W przeciwieństwie do synapomorfii autapomorfie, jako cechy filogenetycznie nieinformatywne, nie służą do testowania hipotez filogenezy.
Węże (Serpentes) – podrząd gadów z rzędu łuskonośnych. Charakteryzują się wydłużonym, beznogim ciałem i aparatem szczękowym umożliwiającym niezwykle szerokie rozwarcie szczęk, a co za tym idzie połykanie ofiar w całości, brakiem błony bębenkowej i ucha środkowego. Liczba kręgów, które mają (podobnie jak warany) dodatkowe powierzchnie stawowe, może sięgać 400. Węże mają tylko jedno (prawe) płuco, wydłużoną wątrobę, nerki ułożone jedna za drugą. Mają dobrze rozwinięty narząd Jacobsona. Węże są grupą monofiletyczną. Rozmnażają się płciowo. Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania
Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne. Nie mogą być traktowane jako porady. |