Ten artykuł dotyczy dziewiętnasto- i dwudziestowiecznego indyjskiego hinduistycznego świętego i islamskiego fakira. Zapoznaj się również z: inni przywódcy religijni noszący ten tytuł.

Shirdi Sai Baba znany też jako Sai Baba z Shirdi (ur. 27/28 września 1838(?), zm. 15 października 1918 w Shirdi) – indyjski mistrz i nauczyciel duchowy, jogin, muzułmański fakir uważany przez swych wyznawców, należących do religii hinduistycznej za satguru, a także Awatara samego Boga Śiwy oraz Dattatrei, również za następne wcielenie Kabira. W opinii części muzułmanów (do których należą głównie sufi indyjscy) był świętym, który w nauczaniu łączył tradycję hinduistyczną i muzułmańską.

Biografia

Wczesne życie

Miejsce oraz data urodzenia Sai Baby są nieznane. Można wyłącznie przypuszczać, na podstawie tego co mówiły o nim osoby, które z nim przebywały, że urodził się 28 września 1838 roku, we wsi Pathri. Nie wiadomo również kim byli jego rodzice, ani jak miał na imię. Powiedział jednak kiedyś swojemu bliskiemu przyjacielowi i wyznawcy – Mlahasapatiemu, że urodził się we wsi Pathri, a jego rodzice oddali go "Fakirowi" (nie wiadomo kogo Sai Baba miał na myśli). Według spekulacji V. B. N. Khera Sai Baba pochodził ze wsi Pathri, urodził się w rodzinie bramińskiej i rodzice nadali mu imię Haribhau. W wieku czterech lat Sai Baba dostał się pod opiekę guru Venkusa, gdzie pozostał przez około 12 lat. Według niektórych Sai Babę jako młodego chłopca wychowywał suficki fakir, a według innych hinduistyczny guru. Są też osoby, które łączą obydwie teorie (że na początku wychowywał go fakir, a później guru).

Pierwszy pobyt w Shirdi

W 1854 roku młody Sai Baba przybył do miejscowości Shirdi, w stanie Maharashtra, jako szesnastoletni fakir. Prowadził tam ascetyczne życie – wykopał sobie jamę pod drzewem nim, gdzie praktykował medytację, siedząc w asanie. Wówczas wzbudził zainteresowanie oraz podziw niektórych mieszkańców Shirdi. Mówili, że było tak z powodu jego nieustraszoności, spokoju oraz odporności na ciężkie warunki.

Lata 1854-1858

Po niecałych dwóch miesiącach Sai Baba opuścił Shirdi na cztery lata. Nie ma żadnych źródeł historycznych, mówiących co się z nim wówczas działo. Istnieją poszlaki oparte na tym co mówił różnym osobom, które do niego przyjeżdżały, że podróżował wtedy po Indiach, podjął pracę jako hafciarz, walczył w powstaniu Sipajów, a także spotykał się z wieloma świętymi i fakirami.

Drugi pobyt w Shirdi

Shirdi Sai Baba przy ogniu

W 1858 roku Sai Baba wrócił do Shirdi razem z procesją ślubną Amina Bhai Patila. Gdy wszedł do świątyni dewy Khandoby w Shirdi, obecny tam kapłan Mlahaspathy powitał go słowami Ya Sai (witaj święty człowieku). Imię Sai przylgnęło do niego i jakiś czas później zaczął być znany jako Sai Baba.

Pozostał w Shirdi aż do swej śmierci w 1918 roku. Tam prowadził niezwykle skromne i surowe życie. Mieszkał w zniszczonym meczecie. Z początku spełniał funkcję hakima (muzułmańskiego lekarza) i opiekował się chorymi. Jedzenie zdobywał żebrząc. W meczecie podtrzymywał święty hinduski ogień – Dhuni. Miał zwyczaj rozdawania swym gościom Udhi (świętego popiołu hinduistycznego branego z Dhuni) tuż przed ich odjazdem z Shirdi. Wierzono, że ów popiół ma moce ochronne i lecznicze. Sai Baba nauczał oraz (według tego co mówiły osoby przebywające z nim) dokonywał cudów. Brał udział w obrzędach religijnych. Miał również zwyczaj przygotowywania swoim wyznawcom jedzenia, które rozdawał jako prasadam. Jego rozrywką było tańczenie oraz śpiewanie pieśni religijnych (najbardziej lubił pieśni Kabira).

W 1910 roku sława Sai Baby rozpowszechniła się na całe Indie i jego kult zaczął się rozwijać. Wówczas wiele osób zaczęło do niego przyjeżdżać.

Śmierć

Shirdi Sai Baba powziął Mahasamadhi 15 października 1918 roku. Umarł na kolanach jednego ze swoich wyznawców, praktycznie bez żadnej własności. Na własne życzenie został pochowany w "Buty Wadzie". Później wybudowano tam mandir znany jako Samadhi Mandir.

Jedna z jego wyznawczyń – Sharada Devi twierdzi, że Sai z Shirdi zapowiedział jej w sekrecie ponowne odrodzenie pod imieniem Sathya (prawda) dokładnie za osiem lat, w stanie Andhra Pradesh, czemu odpowiada fakt narodzin w 1926 Sathya Sai Baby (w stanie Andhra Pradesh), który utrzymywał iż jest ponowną reinkarnacją Shirdi Sai Baby. Sharada Devi stała się później zwolenniczką Sathya Sai Baby, w przekonaniu, że jest on następnym wcieleniem jej mistrza.

Nauki

Shirdi Sai Baba (drugi z lewej), ze swymi wyznawcami, opierający się o ścianę swego meczetu

Sai Baba w swoim nauczaniu skupiał się na jednoczeniu religii hinduistycznej i muzułmańskiej. Brał udział w hinduskich świętach oraz islamskich pielgrzymkach. Odprawiał zarówno muzułmańskie jak i hinduistyczne modły. Czytał, wspólnie z uczniami, Koran oraz święte pisma hinduizmu. Nosił strój sufickiego fakira, czasami odmawiał salat. Innym przykładem sposobu w jakim łączył obydwa wyznania było nazwanie swojego meczetu "Dwarakamai" (jest to nazwa związana z hinduizmem, a dokładniej z Dwaraką – świętym miejscem, gdzie mieszkał Kryszna). Jego ulubionym powiedzeniem było "Allah malik" (Bóg jest królem, Panem). Sprzeciwiał się prześladowaniom oraz wyzyskowi na tle religijnym i kastowym. Jego praktyki jednoczące obydwa wyznania były bardzo postępowe, jako że wówczas w Indiach często dochodziło do sporów na tle wyznaniowym między muzułmanami a hinduistami, na przykład walk, prób wzajemnego nawracania się, izolowania się od innowierców. Podobnie jak Shirdi Sai postępowali też niektórzy inni dziewiętnastowieczni maharasztryjscy mistrzowie duchowi (na przykład Śri Akkalkot Maharadż), a także niektóre osoby żyjące wcześniej – na przykład średniowieczny Kabir (uważany przez wyznawców Shirdi Baby za jego poprzednie wcielenie) czy też sikhowie (choć w znacznie bardziej ograniczony sposób).

Sai Baba był też przeciwnikiem ortodoksji religijnej – zarówno hinduistycznej jak i islamskiej.

Mimo iż, sam prowadził życie ascety, nie podobało mu się jeśli robili to jego wyznawcy i uczniowie. Zalecał im normalne życie rodzinne.

W swoich naukach Shirdi Baba podkreślał jak ważna w życiu człowieka jest praca charytatywna oraz dzielenie się z innymi. Zwykł powiadać: "Jeżeli ktoś prosi Cię o pieniądze, a nie zamierzasz mu ich dać, nie dawaj mu ich, lecz nie szczekaj na niego jak pies". Mówił również: "Shri Hari [Bóg] na pewno się ucieszy jeżeli dacie wodę spragnionemu, chleb głodnemu, ubrania nagiemu, a swoją werandę nieznajomemu, ażeby mógł siedzieć i odpoczywać". Do innych powiedzeń Sai Baby należą: "Dlaczego się boisz, gdy jestem przy Tobie", "On [Bóg] nie ma początku... On nie ma końca...", "Wszystkie rzeczy powstają z niego i w nim się kończą". Shirdi Sai Baba nauczał także o obowiązku bycia gościnnym dla wszystkich istot – zarówno zwierząt jak i ludzi.

Nakłaniał ludzi do modlitwy, wewnętrznego dociekania oraz czytania świętych pism – muzułmanom zalecał czytanie Koranu, a hinduistom pisma takie jak Ramajana, Wisznu Sahasranam, Bhagawadgita (oraz komentarze do niej), Joga Wasiszta. Nakazywał przestrzegać moralności, pomagać innym, traktować ich z miłością oraz rozwijać dwie ważne cechy charakteru: wiarę i cierpliwość. Surowo potępiał ateizm. W swym nauczaniu podkreślał także istotność sumiennego wykonywania własnych obowiązków, jednocześnie nie pozwalając aby umysł był zbyt przywiązany do spraw ziemskich i będąc zadowolonym niezależnie od sytuacji.

Shirdi Baba interpretował również święte pisma religii muzułmańskiej i hinduistycznej. Ze źródeł publikowanych przez osoby, które go osobiście znały (oraz z tego co mówiły) wynika, że znał doskonale teksty religijne obydwu wiar. Święte pisma hinduizmu objaśniał w duchu Adwajta wedanty. Taki charakter miała jego filozofia. Dostrzec można było w niej także wpływy bhakti. W nauczaniach Sai Baby zaznaczały się kluczowe elementy trzech hinduistycznych ścieżek duchowych – bhaktijogi (ścieżki miłości i oddania Bogu), karmajogi (ścieżki bezinteresownego działania) i dźńanajogi (ścieżki zdobywania wiedzy duchowej). Wcale nie oznacza to jednak, że jego nauki ograniczały się do hinduizmu – było w nich wiele elementów islamu.

Shirdi Sai Baba nauczał, że Bóg przenika wszystko i znajduje się w każdej istocie oraz, że esencją każdej istoty jest Bóg. Kładł nacisk na całkowitą jedyność Boga, co było bardzo zbliżone do islamskiego tawhid. Mówił także, że świat (i wszystko co może dać człowiek) jest przemijające, a tylko Bóg i jego dary są wieczne.

Shirdi Baba podkreślał znaczenie oddania Bogu (bhakti) oraz poddanie się jego woli. Mówił także o potrzebie całkowitej wierności i oddania własnemu nauczycielowi duchowemu. Twierdził, że człowiek jest odrębny od ciała. Radził swym uczniom i wyznawcom, aby walczyli z negatywnymi cechami charakteru i rozwijali dobre. Shirdi Sai Baba pouczał swoich wyznawców, że przeznaczenie jest determinowane przez karmę.

Nauczał krótkimi hasłami, stwierdzeniami i przypowieściami. Niezwykle rzadko wygłaszał kazania. Prosił swych wyznawców o symboliczną darowiznę pieniężną (dakszinę). Według zwolenników robił to po to aby nauczyć ich pokory, tolerancji i nieprzywiązania. Tego samego dnia rozdawał zdobyte pieniądze żebrakom, biednym osobom oraz innym wyznawcom. Resztę wydawał na zapałki.

Przed śmiercią Shirdi Sai Baba wypowiedział jedenaście zapewnień skierowanych do jego wyznawców:

1. Ktokolwiek stanie na ziemi Shirdi – jego cierpienia się skończą.
2. Przygnębieni zostaną napełnieni radością jak tylko wejdą do tego meczetu.
3. Będę czynnie działał, nawet po opuszczeniu ciała.
4. Mój grób będzie błogosławił i spełniał potrzeby moich wyznawców.
5. Będę czynnie działał, nawet z mojego grobu.
6. Szczątki mego ciała będą mówić z mego grobu.
7. Zawsze żyję po to, aby pomagać wszystkim, którzy do mnie przyjdą, poddadzą się mi i poszukają we mnie schronienia.
8. Jeśli spojrzysz w moją stronę, ja spojrzę w twoją.
9. Jeśli zrzucisz na mnie swój ciężar – z pewnością go poniosę.
10. Jeśli będziesz szukał mojej rady, zostanie ci natychmiast udzielona.
11. Nie będzie pragnień w domach moich wyznawców.

Charakterystyczne dla niego jest także jedenaście powiedzeń:

1. Krzywda się nie przydarzy nikomu, kto stanie na ziemi Shirdi.
2. Kto przyjdzie na moje Samadhi, jego smutek i cierpienia się skończą.
3. Mimo iż jestem niczym więcej [niż to ciało] w skórze i kościach będę zawsze ochraniał moich wyznawców.
4. Ufaj mi, a uzyskasz odpowiedź na Twoje modlitwy.
5. Wiedz, że mój Duch jest nieśmiertelny. Wiedz to dla siebie.
6. Pokaż mi tego kto szukał schronienia i był odrzucony.
7. Odpowiadam ludziom niezależnie od wiary w jakiej mnie czczą.
8. Moja obietnica, że zawsze będę zmniejszał Twoje problemy, nie jest na marne.
9. Pukaj, a drzwi się otworzą. Proś, a otrzymasz.
10. Będę na zawsze zadłużony, temu kto mi się całkowicie podda.
11. Błogosławiony ten kto osiągnął ze mną jedność.

Znani uczniowie

Najbardziej znanym uczniem Shirdi Sai Baba za jego życia był Upasni Maharadż. Wsławił się on jako mistrz duchowy. Ten z kolei miał (uważanego przez zwolenników za) wybitnego ucznia – Meher Baba, który także jest znany jako święty. Do innych bardziej znanych uczniów Sai Baby należeli: Bade Baba, Abdul Baba, Das Ganu Maharadż, Kakasaheb Dixit, Govindrao Ragulnath Dabholkar (Hemadpant), Mlahaspati, Nanasaheb Chandorkar.

Swami Kaleśwara jest uważany przez siebie i swych zwolenników za ucznia Shirdi Sai Baby, który objawił mu się w wizji, gdy ten był młodzieńcem.

Cuda

Wyznawcy, uczniowie i zwolennicy Shirdi Sai Baby przypisują mu zdolność czynienia różnych cudów. Do nich należą: bilokacja, egzorcyzmy, uzdrawianie nieuleczalnie chorych, pomaganie w cudowny sposób swoim wyznawcom w potrzebie, przybieranie postaci bóstw i świętych, czytanie w myślach. O tych cudach mówiło wielu mieszkańców Shirdi oraz osób tam przyjeżdżających, którzy osobiście znali Sai Babę. Część z nich wydała na ten temat książki. Mówili i pisali także o tym jak byli świadkami jego niezwykłych mocy jogicznych: lewitacji, wchodzenia w stan śmierci klinicznej gdy miał na to ochotę, a nawet odrywania swoich kończyn i przyklejania ich (Khanda Joga), a także wymiotowania swoich jelit i "przyklejania" ich z powrotem do swego brzucha po kilku dniach.

Według jego wyznawców po śmierci pojawiał im się w snach, wizjach, a nawet w postaci cielesnej. Dawał im wtedy rady i pouczenia.

czytaj dalej: [2], [3]