Siły Powietrzne Izraela - Polski Serwis Naukowy

Siły Powietrzne Izraela (hebr. זרוע האויר והחלל, Zroa HaAwir WeHahalal, w skrócie חיל האוויר, Hejl HaAwir, Korpus Powietrzny; ang. Israeli Air Force) to siły powietrzne Izraela, część Izraelskich Sił Obronnych.

Uchodzą za jedne z najlepszych sił powietrznych świata, a ich potencjał bojowy - mimo stosunkowo niewielkiej liczebności - przewyższa (ze względu na wyższą jakość sprzętu, a przede wszystkim lepsze wyszkolenie) potencjał wojsk lotniczych państw ościennych, co udowodniły w serii wygranych konfliktów zbrojnych z państwami arabskimi w ciągu minionych sześćdziesięciu lat, w których zadawały przeważającym liczebnie wrogom straty proporcjonalnie większe od własnych.

Synaj (arab. شبه جزيرة سيناء Shibh Jazīrat Sīnā, hebr. סיני Sinai) – półwysep w kształcie trójkąta, otoczony Morzem Śródziemnym od północy, Zatoką Sueską i kanałem Sueskim od zachodu, Morzem Czerwonym od południa i Zatoką Akaba od wschodu. Półwysep Synaj leży w Azji Zachodniej i jest częścią Egiptu, którego większa część leży w Afryce Północnej. Administracyjnie podzielony jest na dwie prowincje gubernatorskie (muhafazy): Synaj Północny i Synaj Południowy.
Wielka Brytania (), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania, Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Guernsey, Jersey i Wyspa Man, posiadają odrębny status dependencji Korony brytyjskiej i nie wchodzą w skład Zjednoczonego Królestwa.

Obecny potencjał IAF-u opiera się na samolotach produkcji amerykańskiej - głównie F-16.

Historia

Praktycznie od zakończenia II wojny światowej trwały walki pomiędzy Żydami a Arabami zamieszkującymi sporne terytoria w Palestynie, które stopniowo przekształciły się w otwartą wojnę domową. Jesienią 1947 społeczność żydowska zaczęła przygotowywać się na wypadek arabskiej inwazji na Palestynę, czego skutkiem byłaby całkowita aneksja spornych terytoriów i uniemożliwienie powstania państwa żydowskiego. Z tego powodu ruch syjonistyczny zwiększył wydatki na dozbrajanie paramilitarnych oddziałów Hagany.

Camp David, (nazwa oficjalna Naval Support Facility Thurmont, 39°38′54″N 77°27′54″W / 39.64833, -77.465) – rustykalny ośrodek wypoczynkowy rządu USA, gdzie znajduje się znana rezydencja Prezydenta Stanów Zjednoczonych. Camp David zlokalizowany jest na terenie parku góry Catoctin, w hrabstwie Frederick, w stanie Maryland, około 100 km na północ od Waszyngtonu.
Proklamacja niepodległości Izraela odbyła się 14 maja 1948 roku o godzinie 16:00 w Sali Niepodległości w Tel Awiwie. W jego następstwie powstało żydowskie państwo Izrael na części terytorium Mandatu Palestyny, które zostało podzielone przez ONZ na dwa odrębne państwa: arabskie i żydowskie.

Na dwa tygodnie przed głosowaniem ONZ w sprawie Palestyny, w listopadzie 1947, Hagana utworzyła pierwsze żydowskie siły powietrzne (Szerut Awir, hebr. שירות האוויר). W ich skład wchodziło początkowo kilkanaście lekkich samolotów wypożyczonych z żydowskich linii lotniczych "Aviron" (w tej liczbie były trzy polskie RWD-8, dwa RWD-13 i jeden RWD-15) oraz zaledwie jedenastu pilotów. Siły te były używane do przeprowadzania zwiadu powietrznego oraz zaopatrywania odciętych społeczności żydowskich.

Izrael (. W populacji liczącej 7,59 miliona większość stanowią . Drugą co do wielkości grupę stanowią Arabowie (20%). Mniejszą grupą etniczną są Samarytanie. Pod względem wyznaniowym w Izraelu występuje duże zróżnicowanie – obok Żydów (judaizm) mieszkają Arabowie (głównie muzułmanie), chrześcijanie i druzowie, jak również inne mniejsze grupy religijne.
Kryzys sueski (. Agresja została poprzedzona decyzją Egiptu o nacjonalizacji . Izrael miał także własne wystarczające powody by wziąć udział w wojnie.

Wojna o niepodległość

Avia S-199

Spitfire Mk IX

P-51D Mustang

Mirage III

Natychmiast po proklamowaniu niepodległości państwa Izrael (14 maja 1948) wybuchła otwarta wojna izraelsko-arabska, która jest nazywana wojną o niepodległość. W tamtych czasach Izrael nie dysponował jeszcze samolotami bojowymi. Jednakże w maju 1948 izraelscy przedstawiciele zawarli porozumienie z rządem Czechosłowacji na zakup między innymi 24 samolotów myśliwskich Avia S-199 (wersja niemieckiego myśliwca Messerschmitt Bf 109) i szkolenie pilotów. Maszyny następnie w wielkiej tajemnicy przemycono na terytorium Izraela. 29 maja 1948 cztery izraelskie myśliwce Avia przeprowadziły pierwszy powietrzny nalot na egipską kolumnę wojskową w rejonie miasta Aszdod. Pilotami byli: dowódca Lou Lenart (amerykański ochotnik), Moddy Alon, Ezer Weizmann oraz Eddie Cohen (ochotnik z Południowej Afryki - zginął w tej akcji). W nocy z 31 maja na 1 czerwca 1948 izraelskie myśliwce Avia przeprowadziły nalot na Amman, stolicę Transjordanii. 3 czerwca 1948 izraelski pilot (Moddy Alon) myśliwca Avia zestrzelił nad Tel Awiwem dwa egipskie bombowce Dakota. Było to pierwsze powietrzne zwycięstwo Izraela.

Wojna domowa w Mandacie Palestyny rozpoczęła się 30 listopada 1947 roku po decyzji Organizacji Narodów Zjednoczonych o podziale Palestyny z podaniem terminu zakończenia brytyjskiego mandatu na 14 maja 1948 roku.
MiG-15 (ros. МиГ-15) - radziecki samolot myśliwski, skonstruowany w końcu lat czterdziestych. Ten typ maszyn brał udział w wojnie koreańskiej. Oznaczenie NATO - "FAGOT".

11 czerwca 1948 ogłoszono zawieszenie broni, któremu towarzyszyło ogłoszone przez ONZ embargo na dostawy broni dla uczestników konfliktu. Izrael tymczasem rozpoczął pozyskiwanie uzbrojenia od państw bloku komunistycznego, gdzie państwo żydowskie było postrzegane jako potencjalny antyimperialistyczny sojusznik. Z Czechosłowacji szybko dotarły myśliwce Spitfire Mk IX, które trafiły tam wraz z powracającymi z frontu zachodniego pilotami czechosłowackimi. Ich przelot z Europy (z międzylądowaniem w Titogradzie) nad Morze Śródziemne otrzymał kryptonim "Operacja Balak". Pilotami byli Żydzi uprzednio służący w Royal Air Force. Niedługo potem dotarły z Czechosłowacji kolejne zakupione samoloty Avia S-199; te jednak nie leciały o własnych siłach (w czasie przelotu Spitfire'ów utracono trzy maszyny), ale w częściach na pokładach transportowych Douglasów C-54 uzyskanych za pieniądze Żydów amerykańskich. Wraz z nimi do Izraela zdążały pozyskane w podobny sposób C-47 wiozące części zamienne dla nowych maszyn. Tę operację przerzutu nazwano "Velvetta". Oprócz tego prowadzono działania mające uniemożliwić podobne wzmocnienie strony arabskiej (posunięto się nawet do zniszczenia hali produkcyjnej zakładów Macchi, w której przygotowywano do wysyłki do Egiptu włoskie myśliwce Macchi M.C. 205).

Kryzys izraelsko-libański – konflikt między państwem Izrael a arabską szyicką organizacją Hezbollah, mającą swoje bazy w południowym Libanie. Ten trwający 33 dni konflikt znany jest w Libanie jako wojna lipcowa (arab. حرب تموز, Ḥarb Tammūz), a w Izraelu nazywany jest II wojną libańską (hebr. מלחמת לבנון השנייה, Milhemet Levanon HaShniya). Wojna rozpoczęła się 12 lipca 2006 i trwała do wejścia w życie zawieszenia broni wprowadzonego dzięki działaniom Organizacji Narodów Zjednoczonych rankiem 14 sierpnia 2006, choć oficjalnie wojna zakończyła się 8 września 2006, kiedy to Izrael zniósł blokadę morską wybrzeża Libanu.
Jerycho-1 – izraelski taktyczny pocisk balistyczny krótkiego zasięgu (SRBM), uzbrojony w głowicę konwencjonalną albo jądrową o mocy 20 kT. Wkrótce po rozmieszczeniu tego pocisku około 1970 roku w Izraelu, przystąpiono do prac nad jego ulepszoną wersją Jerycho-2, której dyslokację rozpoczęto około 1986.

Wkrótce zaczęły przybywać także maszyny produkcji amerykańskiej dostarczane przez podstawione firmy kupujące je z demobilu do użytku cywilnego. Wśród zakupionych samolotów znalazły się bombowce B-17 Flying Fortress i myśliwce P-51 Mustang. Przybywali też wyszkoleni i doświadczeni specjaliści, w tym piloci, ludzie pochodzenia żydowskiego chcący się osiedlić w nowo powstałym państwie. W następnych dniach, celem izraelskich nalotów stały się arabskie miasta: Gaza, El-Arisz, Amman i Damaszek.

Operacja Orchard – operacja, podczas której izraelskie lotnictwo przeprowadziło atak powietrzny na syryjski reaktor jądrowy, leżący w Muhafazie Dajr az-Zaur. Atak został przeprowadzony tuż po północy (czasu lokalnego) 6 września 2007 roku.
Iran (pers. ايران – Īrān), (w języku polskim dawniej używano także formy Persja) pełna nazwa: Islamska Republika Iranu (pers. جمهوری اسلامی ايران – Dżomhuri-je Eslâmi-je Iran) – państwo na Bliskim Wschodzie, leżące nad Morzem Kaspijskim, Zatoką Perską i Zatoką Omańską.

Wkrótce po zakończeniu działań wojennych zniesiono embargo na dostawy uzbrojenia do Izraela, dzięki czemu przestarzałe myśliwce Avia S-199 i wyeksploatowane Spitfire'y Mk IX zastąpiono dostarczonymi ze Stanów Zjednoczonych, tym razem już oficjalnie, P-51D Mustang. Od około 1953 głównym dostawcą sprzętu wojskowego do Izraela została Francja, która dostarczyła wpierw myśliwce MD 450 Ouragan, a następnie MD 454 Mystère IV A (Ouragany przekwalifikowano wówczas na szturmowce) - na tym sprzęcie Izrael musiał stawić czoła Egiptowi w czasie kryzysu sueskiego.

RWD-15 – polski samolot turystyczny, skonstruowany przez zespół konstrukcyjny RWD w latach 1935-1936 jako rozwinięcie RWD-13. Prototyp został oblatany wiosną 1937 roku przez Aleksandra Onoszko. Włącznie z prototypem wyprodukowano co najmniej 7 egzemplarzy tego samolotu.
Międzylądowanie – w transporcie lotniczym na dalekie dystanse operacja dodatkowego lądowania na lotnisku znajdującym się pomiędzy punktem startu a punktem docelowym podróży.

Kryzys sueski

Osobny artykuł: Kryzys sueski.

Przystępując w październiku 1956 do operacji sueskich, izraelskie siły powietrzne liczyły 155 samolotów bojowych. Egipcjanie dysponowali sprzętem o zbliżonych możliwościach - radzieckimi MiG-ami-15 i brytyjskimi Meteorami. Piloci izraelscy byli jednak lepiej wyszkoleni i mieli wsparcie ze strony brytyjskich oraz francuskich sił powietrznych, dzięki czemu w wojnie powietrznej odnieśli zwycięstwo. W walkach utracono piętnaście maszyn, niszcząc 255 egipskich samolotów.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.
El Al Israel Airlines (hebr. אל על, pol. Do nieba lub Do góry, arab. إل عال; TASE: ELAL) – państwowe linie lotnicze Izraela (kod linii IATA: LY) obsługujące stałe połączenia pasażerskie i towarowe pomiędzy jej macierzystym portem lotniczym im. Ben Guriona a lotniskami w Afryce, Azji, Ameryce Północnej, Europie i na Bliskim Wschodzie. Obsługiwane są także linie krajowe do Ejlatu.

Od 1958 do Izraela zaczęły docierać pierwsze dostawy francuskich myśliwców Super Mystère IV i Mirage IIIC, szturmowych Vautour II, treningowych odrzutowców CM.170 Magister oraz ciężkich śmigłowców Super Frelon. 27 września 1962 amerykański prezydent John Kennedy wyraził zgodę na sprzedaż Izraelowi 48 samolotów szturmowych typu A-4H Skyhawk oraz helikopterów Sikorsky H-34 i Bell 205 (dostarczono je dopiero po wojnie 1967).

Boeing 707 – samolot pasażerski, wąskokadłubowy, dalekiego zasięgu, produkowany przez firmę Boeing, w służbie od 1958 roku. Dzięki dużej prędkości, zasięgowi i ilości miejsc odznaczał się dużą ekonomicznością w eksploatacji. Był pierwszym pasażerskim odrzutowcem, który odniósł sukces komercyjny. Ponadto, rodzina samolotów typu 707 położyła solidne podstawy pod długoletnią dominację firmy Boeing na rynku producentów samolotów pasażerskich.
Sikorsky CH-53E Super Stallion – ciężki śmigłowiec transportowy. Swoimi wymiarami i przeznaczeniem przypomina CH-47 Chinook. Jest on w stanie przenosić np. haubice M198 lub samochody Humvee. Często bywa określany mianem "latającego dźwigu". Stosuje się go również do akcji ratunkowych i desantowych. Posiada rampę załadunkową, dzięki której na jego pokładzie można umieścić np. samochód terenowy M151

W 1966 i 1967 izraelskie samoloty w odpowiedzi na ataki terrorystyczne i ostrzał artyleryjski wielokrotnie przeprowadzały odwetowe bombardowania syryjskich pozycji na Wzgórzach Golan. 7 kwietnia 1967 doszło tam do bitwy powietrznej, w której zestrzelono sześć syryjskich MiG-ów-21. Po walce, izraelskie myśliwce wykonały lot nad stolicą Syrii, Damaszkiem.

Egipt (arab. مصر Miṣr; dialekt egipski: Máṣr (/masˤɾ/); łac. Aegyptus, gr. Αίγυπτος Aígyptos), nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu (arab. جمهوريّة مصر العربيّة Dżumhurijjat Misr Al-Arabijja) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce z półwyspem Synaj w zachodniej Azji. Egipt otoczony jest przez Morze Śródziemne na północy i Morze Czerwone na wschodzie; graniczy z Izraelem i Strefą Gazy na północnym wschodzie, Sudanem na południu i Libią na zachodzie.
Irańska rewolucja islamska - rewolucja, która w roku 1979 doprowadziła do przekształcenia Iranu z monarchii konstytucyjnej w republikę islamską, w następstwie obalenia szacha Mohammada Rezy Pahlawiego przez zwolenników ajatollaha Ruhollaha Chomeiniego.

Wojna sześciodniowa

Przystępując do Wojny sześciodniowej 1967 izraelskie siły powietrzne posiadały 197 samolotów bojowych (72 naddźwiękowych samolotów myśliwsko-bombowych Mirage IIIC zgrupowanych w 3 dywizjonach myśliwskich, 60 myśliwców bombardujących Super Mystère B2, Mystère II i 41 myśliwców Dassault MD 450 Ouragan zgrupowanych w 1 dywizjonie wielozadaniowym i 3 dywizjonach myśliwsko-bombowych, wspieranych przez 25 lekkich bombowców Sud-Ouest Vautour II). W 2 dywizjonach transportowych znajdowały się samoloty transportowe Noratlas, Stratocruiser, Douglas C-46 i Douglas C-47. Siły państw arabskich liczyły 780 samolotów, jednak ta olbrzymia różnica została zniwelowana poprzez zaskakujące uderzenie powietrzne, które w pierwszych dniach wojny wyeliminowało arabskie siły powietrzne. Ogółem Izraelczycy stracili 46 maszyn, niszcząc 463 samoloty arabskie, w tym blisko 150 nowoczesnych myśliwców MiG-21. Egipt potrzebował ponad dwóch lat, by przynajmniej częściowo odbudować potencjał bojowy swojego lotnictwa i rozpocząć pierwsze naloty na cele izraelskie na Synaju, podczas gdy Żydzi praktycznie cały czas prowadzili pojedyncze ataki na wybrane cele arabskie.

Supermarine Spitfire — brytyjski jednomiejscowy myśliwiec zbudowany w wytwórni Supermarine w Southampton w Anglii. Jeden z najsłynniejszych używanych podczas II wojny światowej samolotów bojowych, na którym walczyli również Polacy.
Embargo – zakaz przywozu lub wywozu określonych towarów do lub z danego państwa, czyli ograniczenie handlu i innych stosunków z określonym państwem i jego bojkot na arenie międzynarodowej. Embargo jest instrumentem prawa administracyjnego. Nakładane przez rząd lub międzynarodowe organizacje, traktowane jako szczególny środek odwetowy.

A-4N Skyhawk.

Niestety dla Izraela, jedną z konsekwencji wojny sześciodniowej było wycofanie się Francji z dalszych dostaw sprzętu wojskowego, co oznaczało, iż wiodącą rolę przejęli Amerykanie. We wrześniu 1968 do Izraela dotarły ze Stanów Zjednoczonych pierwsze dostawy 44 myśliwców bombardujących F-4E Phantom i 48 myśliwców bombardujących A-4E Skyhawk. Stały się one kręgosłupem Izraelskich Sił Powietrznych. Równocześnie izraelski wywiad wszedł w posiadanie dokumentacji francuskiego myśliwca uderzeniowego Mirage 5, którego produkcję rozpoczął izraelski przemysł; maszyny otrzymały nazwę Nesher (Orzeł, hebr. נשר) i stały się podstawą do stworzenia samolotów Kfir (Lwiątko, hebr. כפיר).

RWD-8 — polski samolot szkolny, skonstruowany przez zespół konstrukcyjny RWD, używany w polskim lotnictwie wojskowym od 1934 do 1939 jako podstawowy samolot szkolny.
Liban (arab. لبنان Lubnān; الجمهوريّة اللبنانيّة al-Jumhūrīyah al-Lubnānīyah, Republika Libańska) – państwo w zachodniej Azji, na obszarze Bliskiego Wschodu, nad Morzem Śródziemnym graniczące z Syrią i Izraelem.

W 1968 Izraelczycy przeprowadzili testy z pociskiem rakietowym Jerycho-1. Ta nowa broń umożliwiała izraelskim siłom powietrznym rażenie celów położonych w odległości do 750 km. Pocisk rakietowy był zdolny do przenoszenia taktycznych głowic jądrowych.

F-4E Phantom.

Na początku 1969 Stany Zjednoczone udzieliły Izraelowi pomocy, udostępniając samoloty transportowe C-5 Galaxy, którymi przewieziono z Francji 50 myśliwców Mirage 5J w skrzyniach. Przez cały ten czas izraelskie siły powietrzne prowadziły nieustanne walki z lotnictwem sąsiednich arabskich państw. Starcia te były częścią trwającej Wojna na wyczerpanie (1968–1970). Do najbardziej intensywnych starć powietrznych dochodziło na froncie egipskim nad półwyspem Synaj, doprowadzając w 1970 do zbrojnej interwencji ZSRR.

Kilometr (symbol: km) – powszechnie stosowana wielokrotność metra, podstawowej jednostki długości w układzie SI. Dokładniej, kilometr to 1000 metrów. Stowarzyszona i dość często używana jednostka powierzchni to kilometr kwadratowy (symbol: km²), a objętości – kilometr sześcienny (symbol: km³).
Symulator lotu - jest to urządzenie lub program komputerowy symulujący zachowanie statku powietrznego w locie oraz ewentualnie w innych fazach. Symulatory lotu mają postać od gier komputerowych do zaawansowanych urządzeń treningowych będących pełnowymiarową, funkcjonalną repliką kokpitu statku powietrznego umieszczoną na platformie hydraulicznej lub wirówce przeciążeniowej symulującej wrażenia ruchowe.

Wojna Jom Kippur

Przystępując do Wojny Jom Kippur 1973 izraelskie siły powietrzne dysponowały 561 samolotami (135 szturmowych A-4 Skyhawk, 176 myśliwsko-bombowych F-4 Phantom, 50 myśliwców Mirage III, 8 myśliwców Vautour II, 12 Super Mystère, 66 transportowców C-130 Hercules, C-47, C-97 i Noratlas oraz 50 śmigłowców Super Frelon, CH-53 i Bell 205). Przeciwko nim wystąpiło ponad 1 100 arabskich samolotów bojowych.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).
Beechcraft King Air – nazwa rodziny dwusilnikowych pasażerskich samolotów produkowanych przez amerykańską firmę Beechcraft. King Air produkowany jest od 1964 r. i jest to najdłużej seryjnie produkowany cywilny samolot. Jest to jedyny ciągle produkowany turbośmigłowy samolot biznesowy (nie licząc Piaggio Avanti).

Początkowo siły powietrzne przeznaczono do ataków spowalniających na nacierające wojska arabskie, ale i nad Kanałem Sueskim, i nad Wzgórzami Golan IAF napotkał silną i dobrze zorganizowaną obronę przeciwlotniczą (artyleryjską i rakietową), która zadała Izraelczykom poważne straty - osiemdziesiąt maszyn w pierwszym tygodniu walk, zestrzelonych głównie przez rakiety systemu Kub, przeciwko którym nie dysponowano skutecznymi środkami walki radioelektronicznej. W związku z tym skoncentrowano wysiłki przede wszystkim na unieszkodliwieniu arabskiej obrony przeciwlotniczej, w pierwszej kolejności syryjskiej. Operacje przeprowadzano przy użyciu szerokiego wachlarza elektronicznych środków przeciwdziałania, aktywnych i pasywnych, po czym następowało uderzenie lecących na niskim pułapie maszyn szturmowych. Kluczowe dla powodzenia ataków było zaskoczenie, więc aby je uzyskać, izraelskie siły powietrzne kilkakrotnie złamały prawo międzynarodowe, wlatując nad terytorium Syrii znad Libanu. Akcje zakończyły się sukcesem - w ciągu czterech dni, za cenę trzydziestu własnych samolotów, unieszkodliwiono 50% wyjściowego stanu środków zwalczania celów latających.

Syria (arab. سوريا / سورية, transk. Sūriyya, nazwa oficjalna: Syryjska Republika Arabska الجمهورية العربية السورية Al-Dżumhurijja al-Arabijja as-Surijja) – arabskie państwo na Bliskim Wschodzie, graniczące z Turcją (822 km), Irakiem (605 km), Jordanią (375 km), Libanem (375 km) i Izraelem (76 km).
Porty lotnicze w Izraelu – w skład systemu cywilnych portów lotniczych w Izraelu, wykorzystywanych do transportu pasażerskiego, wchodzi 12 portów lotniczych – z dominującym międzynarodowym portem (Tel Awiw-Ben Gurion) i największym krajowym (Tel Awiw-Ste Dov). Dodatkowo istnieje 2 zapasowe lądowiska i 8 wojskowych baz lotniczych.

Kfir.

W powietrzu ponownie decydujące okazało się wyszkolenie pilotów oraz skuteczniejszy system dowodzenia - w ciągu tygodnia Syria utraciła osiemdziesiąt samolotów (rekord dzienny: 27), strącając jedynie sześć wrogich maszyn. Myśliwce ścierały się zazwyczaj na niskich pułapach i w dużych grupach, co dawało przewagę latającym na Mirage'ach III pilotom izraelskim. Piloci arabscy, latający na MiG-ach-21, nie potrafili wykorzystać atutów swoich maszyn (głównie w walce pionowej) i mimo apeli doradców radzieckich podejmowali próby walki poziomej - z fatalnym dla siebie skutkiem.

Airbus A300 – samolot pasażerski lub transportowy dalekiego zasięgu, powstały w 1972 r. jako pierwsze dzieło nowo powstałego europejskiego konsorcjum Airbus.
Wojna Jom Kippur - wojna Izraela z koalicją Egiptu i Syrii w 1973 roku (znana także jako wojna październikowa lub wojna ramadanowa; hebr. יום הכיפורים, Milkhemet Yom HaKipurim, arab. حرب تشرين, ħarb Tishrin), trwająca od 6 do 26 października. Wojna rozpoczęła się w dniu żydowskiego święta Jom Kippur, od zaskakującego uderzenia połączonych sił Egiptu i Syrii. Najechały one Półwysep Synaj i Wzgórza Golan, które pozostawały w posiadaniu Izraela od 1967 roku, od czasu wojny sześciodniowej.

Dużo trudniejszym przeciwnikiem okazali się Egipcjanie, którzy przy współpracy radzieckich doradców opracowali skuteczne metody przeciwdziałania izraelskim atakom. W związku z tym nastąpiło odwrócenie tradycyjnej sytuacji - to nie lotnictwo umożliwiło działanie wojskom lądowym, ale wojska lądowe, prąc do przodu i niszcząc wrogie stanowiska obrony, stworzyły lotnictwu korytarz, którym mogło się przedrzeć w głąb terytorium wroga. Aby zniszczyć egipskie samoloty, zastosowano taktykę, w ramach której jedna grupa izraelskich maszyn przypuszczała pozorowany atak na cel lądowy, natomiast druga nadlatywała nad lotnisko w chwili, gdy powracające z lotu egipskie maszyny wyznaczone do obrony tamtego celu powracały do bazy i całkowicie bezbronne kołowały do schronohangarów.

Douglas C-47 Skytrain (ang. "powietrzny pociąg"), znany także jako Dakota – amerykański samolot transportowy bazujący na konstrukcji cywilnego samolotu pasażerskiego Douglas DC-3.
Powietrzny tankowiec – samolot przeznaczony konstrukcyjnie do zaopatrywania innych samolotów w paliwo w locie (tankowania w powietrzu). Stosowane też są określenia: powietrzny zbiornikowiec, samolot-zbiornikowiec, samolot-cysterna, latająca cysterna.

UH-60 Black Hawk.

W wojnie Jom Kippur Izrael stracił 110 samolotów, z czego większość wskutek ognia z ziemi. Arabowie zaś 465 samolotów i śmigłowców, z czego większość (Egipt - 84%, Syria - 80%) w walkach powietrznych. W następstwie Wojny Jom Kipur, w 1974 utworzono 669 Dywizjon (jednostka specjalna Aeromedical Evacuation Unit) zajmujący się ratowaniem lotników i żołnierzy z wrogich terenów. Dywizjon otrzymał śmigłowce CH-53 Super Stallion, UH-60 Black Hawk, Bell 212 oraz później Hughes AH-64 Apache.

Uganda – państwo w środkowej Afryce nad Jeziorem Wiktorii, o pow. 236 tys. km². Graniczy z Sudanem, Demokratyczną Republiką Konga, Rwandą, Tanzanią i Kenią. Ludność zajmuje się głównie rolnictwem i hodowlą, kraj słabo rozwinięty.
Nowa Technika Wojskowa to ukazujący się od 1991 pierwszy w Polsce niezależny (od MON) miesięcznik o tematyce ogólnowojskowej, wydawany przez wydawnictwo Magnum-X. Początkowo od maja 1991 ukazywał się pod tytułem "Technika Wojskowa", od lipca 1992, w związku ze zmianą wydawcy, miesięcznik zmienił tytuł na obecny "Nowa Technika Wojskowa".

Inne operacje

W 1974 doszło do 100-dniowej Wojny na wyczerpanie z Syrią, podczas której izraelskie siły powietrzne stoczyły liczne walki nad Wzgórzami Golan. Izraelczycy odnieśli zdecydowane zwycięstwo.

AH-1 Cobra.

Przez cały ten czas prowadzono modernizację izraelskich sił powietrznych. Doświadczenia z wojny Jom Kippur stały się przyczyną zakupu pierwszych wyspecjalizowanych śmigłowców bojowych - już w kwietniu 1975 do Izraela dotarło sześć pierwszych helikopterów szturmowych AH-1 Cobra, na których w 1976 rozpoczęto testy (w sierpniu 1978 otrzymało nazwę kodową AH-1 Tzefa). Jednak zakupy dla jednostek liniowych zrealizowano dopiero w latach 80.. Do Izraela trafiło czterdzieści AH-1 różnych wersji i trzydzieści pięć MD 500. Szturmowe Cobry okazały się być szczególnie skuteczne w walce z islamskimi bojownikami w Palestynie i Libanie.

MiG-25 (ros. МиГ-25) (oznaczenie NATO Foxbat) – radziecki samolot naddźwiękowy osiągający prędkość maksymalną odpowiadającą liczbie Macha równej 3.
Organizacja Wyzwolenia Palestyny (OWP) (arab. منظمة التحرير الفلسطينية munazzamat at-tahrir al-filastinija) - polityczna reprezentacja arabskiej ludności Palestyny na uchodźstwie. Powstała w 1964 roku z połączenia wielu różnych ugrupowań walczących o utworzenie państwa palestyńskiego. Najważniejsze z nich to Al-Fatah (Palestyński Narodowy Ruch Wyzwolenia), Ludowy Front Wyzwolenia Palestyny, Ludowo-Demokratyczny Front na rzecz Wyzwolenia Palestyny. OWP miała koordynować działania wojskowe i polityczne wszystkich walczących Palestyńczyków. Celami łączącymi te ugrupowania było:

C-130 Hercules.

3 lipca 1976 przeprowadzono Operację Entebbe, podczas której pięć izraelskich samolotów transportowych C-130H Hercules (dwanaście maszyn zakupiono w latach 1971–1976) przetransportowało komandosów Sayeret Matkal do Entebbe w Ugandzie, gdzie odbili z rąk porywaczy pasażerów porwanego samolotu Airbus A300 linii Air France.

Czechosłowacja (czes. Československo, słow. Česko-Slovensko lub Československo) – państwo w Europie Środkowej istniejące w latach 1918-1992. 1 stycznia 1993 w miejscu Czechosłowacji powstały dwa nowe państwa – Czechy i Słowacja. Kraj graniczył z Niemcami (1945-90: NRD i RFN), Polską, ZSRR (1991: Ukrainą), Rumunią (do 1939), Węgrami i Austrią. Stolicą Czechosłowacji była Praga.
Kryzys izraelsko-libański – konflikt między państwem Izrael a arabską szyicką organizacją Hezbollah, mającą swoje bazy w południowym Libanie. Ten trwający 33 dni konflikt znany jest w Libanie jako wojna lipcowa (arab. حرب تموز, Ḥarb Tammūz), a w Izraelu nazywany jest II wojną libańską (hebr. מלחמת לבנון השנייה, Milhemet Levanon HaShniya). Wojna rozpoczęła się 12 lipca 2006 i trwała do wejścia w życie zawieszenia broni wprowadzonego dzięki działaniom Organizacji Narodów Zjednoczonych rankiem 14 sierpnia 2006, choć oficjalnie wojna zakończyła się 8 września 2006, kiedy to Izrael zniósł blokadę morską wybrzeża Libanu.

F-15 Eagle.

20 grudnia 1976 Stany Zjednoczone rozpoczęły dostawy myśliwców F-15 Eagle, które już w 1979 zostały użyte bojowo - w marcu tego roku strąciły syryjskiego MiG-a-21 nad Libanem, a do połowy 1982 bilans izraelskich Eagle'ów w walkach z Syryjczykami wynosił już 15:0. Dodatkowo, użyte w roli maszyn myśliwsko-szturmowych, zniszczyły 9 czerwca dziewiętnaście syryjskich wyrzutni rakiet przeciwlotniczych w Dolinie Bekaa. W tydzień po tej operacji zestrzelono (bez potwierdzonych strat własnych) dziewięćdziesiąt maszyn syryjskich, z czego połowa przypadła na F-15. Innym znaczącym sukcesem maszyn tego typu było strącenie nieoznakowanego MiG-a-25.

Lockheed C-130 Hercules – amerykański średni czterosilnikowy wojskowy samolot transportowy o napędzie turbośmigłowym, produkowany przez wytwórnię Lockheed. Od wprowadzenia do służby w grudniu 1956 do chwili obecnej (2006) wyprodukowano ponad 2260 egzemplarzy tej maszyny w 40 wersjach, w którą wyposażone są siły zbrojne ponad 50 krajów świata. W grudniu 2006 C-130 Hercules stał się trzecią maszyną obok B-52 Stratofortress i English Electric Canberra, wykorzystywaną bez przerwy od 50 lat przez siły zbrojne, dla których został zaprojektowany, w tym wypadku Siły Powietrzne Stanów Zjednoczonych, będąc jednocześnie najdłużej produkowanym samolotem w historii lotnictwa. Najnowszą aktualnie budowaną wersją Herculesa jest C-130J.
North American P-51 Mustang – amerykański jednosilnikowy myśliwiec okresu II wojny światowej zaprojektowany na zlecenie RAF-u, produkowany w zakładach North American Aviation (NAA) w Stanach Zjednoczonych (zakłady w Kalifornii i Teksasie) oraz w znacznie mniejszej liczbie przez Commonwealth Aircraft Corporation w Australii. Używany był przez USA i ich sojuszników zarówno podczas II wojny światowej jak i wojny koreańskiej (jako samolot szturmowy). Udana konstrukcja z 1940 roku sprawiła, że ostatni projekt samolotu bojowego opartego na P-51 zamknięto dopiero w 1986 roku kończąc tym samym 46 lat rozwoju jednej konstrukcji. Obecnie wiele z tych maszyn znajduje się w rękach prywatnych. Latają one podczas pokazów i zawodów sportowych. Ogółem wyprodukowano 15 000-16 000 Mustangów.

W latach 1977–1978 izraelskie siły powietrzne zakupiły w Stanach Zjednoczonych cztery samoloty wczesnego ostrzegania E-2C Hawkeye. W marcu 1978 zakupiono pierwsze wielozadaniowe myśliwce F-16 Fighting Falcon. W 1979 Izrael przejął całe anulowane irańskie zamówienie na dostawy 75 myśliwców F-16. Samoloty te przeznaczone były pierwotnie dla Iranu, który po rewolucji islamskiej stał się wrogiem USA. Równocześnie Stany Zjednoczone udzieliły dużego wsparcia finansowego przy budowie nowoczesnych baz sił powietrznych na pustyni Negew. Była to "nagroda" od administracji amerykańskiej za podpisane dwa lata wcześniej w Camp David porozumienie z Egiptem.

Organizacja Narodów Zjednoczonych (ang. United Nations, UN, fr. Organisation des Nations Unies, hiszp. Organización de las Naciones Unidas, ros. Организация Объединенных Наций /Organizacyja Objedinionnych Nacyj/, arab. الأمم المتحدة /al-Umam al-Muttahida/, chiń. 联合国 /Lianheguo/), ONZ – uniwersalna organizacja międzynarodowa, z siedzibą w Nowym Jorku, powstała 24 października 1945 r. w wyniku wejścia w życie Karty Narodów Zjednoczonych. ONZ jest następczynią Ligi Narodów.
Dassault MD 452 Mystère (fr. tajemnica) – francuski myśliwsko-bombowy samolot odrzutowy zbudowany przez firmę Dassault Aviation w latach 50. jako następca samolotu Dassault MD 450 Ouragan.

F-16 Fighting Falcon; maszyna ta, pilotowana przez płk. Ilana Ramona, wzięła udział w ataku na reaktor Osirak.

7 czerwca 1981 izraelskie siły powietrzne przeprowadziły Operację Opera, która przeszła do historii jako jedyny atak lotniczy na reaktor jądrowy. Osiem samolotów F-16 uzbrojonych w bomby Mark 84, eskortowanych przez sześć F-15, przeleciało nad terytorium Jordanii i Arabii Saudyjskiej, udanie zbombardowało cel, reaktor Osirak, i powróciło do baz, nie napotykając irackich samolotów i nie ponosząc strat od ognia z ziemi. Ten atak, choć udany z perspektywy militarnej, wywołał wielki skandal dyplomatyczny i na pewien czas zostały wstrzymane dostawy amerykańskiego sprzętu wojskowego dla Izraela - jednak wszystkie zamówione samoloty dotarły w 1982.

Dolina Bekaa (arab. البقاع = Al-Bika) - żyzna dolina w Libanie, położona 30 km na wschód od Bejrutu. Rozpościera się pomiędzy górami Liban na zachodzie i pasmem górskim Antylibanu na wschodzie. Ma 120 km długości i około 16 km szerokości. Stanowi około 40% powierzchni ziemi ornej Libanu.
McDonnell Douglas MD 500 – amerykański jednosilnikowy lekki śmigłowiec wielozadaniowy z pięciołopatowym wirnikiem. Oblatany w 1967 roku, powstał jako wersja eksportowana modelu OH-6A Cayuse, skonstruanego w roku 1963 przez wytwórnię Hughes. Zmodernizowana wersja cywilna wykorzystywana jest jako śmigłowiec turystyczny. Wersja wojskowa, nad którą rozpoczęto pracę w 1984 roku (MD 500/530 Defender), może być wyposażona w rakiety niekierowane i kierowane oraz karabiny maszynowe.

Inną niekonwencjonalną operacją przeprowadzoną przez IAF był wykonany w 1985 roku nalot na kwaterę główną Organizacji Wyzwolenia Palestyny niedaleko Tunisu (Operacja Wooden Leg). Trasę od macierzystych baz, liczącą ponad dwa tysiące kilometrów, samoloty F-15 pokonały, wykonując tankowania w powietrzu.

W tym samym okresie debiut bojowy zaliczył jedyny pozostający obecnie w służbie (chociaż od drugiej połowy lat 90. nie w czynnej) samolot odrzutowy rodzimej produkcji - Kfir. Początkowo odnosił sukcesy jako maszyna uderzeniowa, jednak szybko okazało się, iż jego konstrukcja znacząco utrudnia obsługę naziemną i wskutek tego na już początku lat 90. w służbie pozostawało jedynie około dziewięćdziesięciu z dwustu wyprodukowanych samolotów, choć była to wówczas konstrukcja zaledwie piętnastoletnia. Potwierdzona jest strata jednego Kfira - w 1983 roku nad Bejrutem.

F-16 Fighting Falcon (ang. Walczący Sokół, pol. Jastrząb) – samolot wielozadaniowy zbudowany przez amerykańską wytwórnię General Dynamics. Od 1993 produkowany przez Lockheed Corporation, obecnie Lockheed Martin. Od drugiej połowy lat 70. do około 2007 wyprodukowano 4459 egzemplarzy.
UH-60 Black Hawk – średni wielozadaniowy amerykański śmigłowiec transportowy i wsparcia piechoty zbudowany przez Sikorsky Aircraft Corporation. Maszyna jest napędzana dwoma turbowałowymi silnikami poruszającymi jeden wirnik nośny.

Lavi

F-16I Sufa

AH-64 Pethen

F-15I Raam

Searcher

Debiutem bojowym Falconów (nazwanych tam Netz, co również znaczy sokół) było starcie z dwoma syryjskimi śmigłowcami Mi-8 (i zestrzelenie ich) nad libańskim miastem Zahla.

Osobny artykuł: Pokój dla Galilei.

Nową partię, w skład której weszły nie tylko maszyny A/B, ale także C/D, dostarczano od 1985 roku. Gdy ukończono realizację zamówienia, IAF miał na stanie: 57 F-16A, 7 F-16B, 59 F-16C i 26 F-16D. Zamówienie dalszych sześćdziesięciu w wersji C/D Block 40 było konsekwencją rezygnacji z programu własnego samolotu podobnej klasy, IAI Lavi. W Izraelu przeprowadzono głęboką modernizację wyposażenia elektronicznego, w ramach której powiększono też owiewkę pod statecznikiem pionowym; dokładne informacje o rodzaju umieszczonego tam ekwipunku są tajne. Na rok 1991 bilans walk powietrznych izraelskich F-16 według danych oficjalnych wynosił 44:0.

AH-1 Cobra, znany również jako "Huey Cobra", "Cobra", "Sea Cobra" i "Snake", jest helikopterem szturmowym zaprojektowanym przez Bell Helicopter Textron. Obecnie w siłach zbrojnych USA jest wykorzystywany tylko w korpusie piechoty morskiej, natomiast w armii USA został całkowicie zastąpiony w przez AH-64 Apache.
Mossad (hebr. המוסד למודיעין ולתפקידים מיוחדים, Ha-Mossad le-Modiin u-le-Tafkidim Mejuchadim, Instytut Wywiadu i Zadań Specjalnych) – izraelska agencja wywiadowcza odpowiedzialna m.in. za gromadzenie politycznych, technicznych, gospodarczych danych wywiadowczych poza granicami kraju, formalnie utworzona 1 kwietnia 1951, jako Instytut Koordynacji. Obecną nazwę nadano w 1963.

Wspomniane doświadczenia, a przede wszystkim ciężkie straty poniesione w wojnie Jom Kippur uświadomiły izraelskim decydentom konieczność posiadania zaawansowanych maszyn rozpoznawczych i do walki radioelektronicznej. Do tego celu zaadaptowano przede wszystkim sześć wycofanych z linii lotniczych samolotów pasażerskich Boeing 707-320, a jako uzupełnienie zastosowano wojskowe wersje mniejszych samolotów, takich jak Beechcraft King Air (pod oznaczeniem RU-21). Dla zadań rozpoznawczych nabyto amerykańskie E-2C Hawkeye, a także rozpoczęto produkcję własnych rozpoznawczych bezpilotowców. Od 2006 roku trwa też przystosowywanie samolotów Gulfstream G550 do roli nośników radiolokacyjnego systemu wczesnego ostrzegania. Boeingi 707 zakupione od El Al zostały też przeznaczone do roli latających tankowców.

Reaktor jądrowy – urządzenie, w którym przeprowadza się z kontrolowaną szybkością reakcje jądrowe; na obecnym etapie rozwoju nauki i techniki (rok 2011) są to przede wszystkim reakcje rozszczepienia jąder atomowych. Reakcje te mają charakter łańcuchowy - produkty reakcji (w tym głównie neutrony) mogą zainicjować kilka następnych. Aby uniknąć lawinowego wzrostu szybkości reakcji, reaktor dzieli się na strefy wypełnione na przemian paliwem, chłodziwem oraz moderatorem, czyli substancją spowalniającą neutrony. Szybkość reakcji kontrolowana jest m.in. przez zmianę wzajemnego położenia lub proporcji tych składników, a także przez wprowadzanie dodatkowych substancji pochłaniających lub spowalniających neutrony, zawartych w tzw. prętach regulacyjnych (służących do normalnej regulacji parametrów reakcji) oraz prętach bezpieczeństwa (stosowanych do awaryjnego wyłączania reaktora). Substancjami używanymi do pochłaniania neutronów termicznych są m.in. bor i kadm, natomiast jako moderatorów używa się m.in. berylu, grafitu, a także wody, pełniącej równocześnie rolę chłodziwa.
Siły Obronne Izraela (właśc. Armia Obrony Izraela; hebr. צבא הגנה לישראל, Cwa Hagana l-Israel, w skrócie CaHaL, hebr. צה"ל; pol. Siły Obronne Izraela, SOI, ang. Israel Defence Forces, IDF) – oficjalna nazwa armii izraelskiej.

Zaowocowało to złożeniem zamówienia na dziewiętnaście helikopterów szturmowych AH-64 Apache, które zrealizowano w 1990 roku (wraz z nimi do Izraela trafiły cztery OH-58D pełniące funkcję maszyn zwiadowczych i naprowadzających). Wkrótce do Izraela trafiły kolejne Apache.

Ważną rolę w IDF odgrywają śmigłowce transportowe (w przeciwieństwie do samolotów, których wykorzystanie jest zasadniczo nieopłacalne w tak małym kraju). Już w 1973 roku zakupiono w USA maszyny Sikorsky S-65. Zakupy różnych wersji tego śmigłowca, nie tylko w USA, ale także na przykład w Austrii trwały aż do lat 90. Jedyna potwierdzona utrata CH-53 nastąpiła w czasie wojny Jom Kippur. Do drobniejszych zadań (zadania łącznikowe, nadzorowanie terytoriów, zwalczanie partyzantów) wykorzystuje się flotę kilkudziesięciu UH-1 w różnych wersjach. W latach 90. zaczęto też wprowadzać na wyposażenie UH-60 Black Hawk.

Dassault MD 454 Mystère IV (fr. tajemnica) – francuski myśliwsko-bombowy samolot odrzutowy zbudowany przez firmę Dassault Aviation w latach 50. jako następca samolotu Dassault MD 452 Mystère II.
Wojna libańska 1982-1985 (hebr מלחמת לבנון, Milkhemet Levanon; arab. الإجتياح, Al-Ijtiah) jest nazywana przez Izrael Operacją "Pokój dla Galilei" (hebr. מבצע שלום הגליל, lub מבצע של"ג; Mivtsa Shlom HaGalil lub Mivtsa Sheleg), jednak później przyjęto nazwę Pierwsza Wojna Libańska. Wojna rozpoczęła się 6 czerwca 1982 roku, od izraelskiej inwazji na południowy Liban. Rząd Izraela jako usprawiedliwienie agresji przedstawił ją jako odwet za zamach na izraelskiego ambasadora Shlomo Argova w Londynie (4 czerwca 1982). Zamach przeprowadziła Organizacja Abu Nidala z Libanu.

W konkursie z roku 1993 podjęto decyzję o zakupie 25 samolotów F-15I Raam, opracowanej według izraelskich zapotrzebowań wersji F-15E Strike Eagle (konkurentami były F/A-18 i nowa, istniejąca dopiero w fazie projektowej, wersja F-16). Obecnie Izrael jest największym - po USA - użytkownikiem F-16. Kiedy więc pojawiła się konieczność zakupienia nowych maszyn dla IAF, powrócono do uprzednio odrzuconej koncepcji F-16. Tak powstała wersja dwumiejscowa wersja F-16I, będąca, zgodnie z izraelską doktryną, maszyną przeznaczoną nie do szkolenia, ale do wykonywania bardzo złożonych zadań bojowych, w których samodzielny pilot mógłby zostać obarczony zbyt dużą ilością obowiązków. W 2001 roku ostatecznie uzgodniono, iż strona amerykańska za kwotę 4,5 mld USD dostarczy 102 samoloty. Pierwsza jednostka wyposażona w te maszyny uzyskała gotowość w roku 2004. Gdy dostawy dobiegną końca w roku 2009, Izrael mieć będzie łącznie 361 F-16 (o ile w międzyczasie nie odnotuje dalszych strat; jak dotąd utracono jednego F-16I).

Jordania (الأردن Al-Urdunn, pełna nazwa: Jordańskie Królestwo Haszymidzkie, المملكة الأردنية الهاشمية Al-Mamlaka al-Urdunnijja al-Haszimijja) – arabska monarchia konstytucyjna na Bliskim Wschodzie.
Operacja Wooden Leg (he: מבצע רגל עץ‎, Mivtza Regel Etz) - był to kryptonim operacji, przeprowadzonej 1 października 1985 roku, podczas której izraelskie lotnictwo zaatakowało siedzibę Organizacji Wyzwolenia Palestyny. Zbombardowana została osada Hammam asz-Szatt, leżąca 19 km od stolicy Tunezji, Tunisu.

Od czasu pierwszej wojny libańskiej w latach 1982-1985 Siły Powietrzne Izraela nie uczestniczyły w żadnym otwartym konflikcie zbrojnym aż do drugiej wojny libańskiej toczonej latem 2006 roku, w której IAF odegrał wiodącą rolę. Operacje izraelskie w Libanie rozpoczęły się właśnie od nalotów dokonywanych przez IAF, między innymi na wiele odcinków głównej drogi kraju, łączącej Bejrut z Damaszkiem (przy pomocy samolotów), a także cywilno-wojskowy międzynarodowy port lotniczy im. Rafika Haririego (przy pomocy śmigłowców).

Austria, Republika Austrii (Österreich ?/i, Republik Österreich ?/i) – państwo położone w Europie Środkowej, federacja dziewięciu krajów związkowych (landów).
Operacja Entebbe, znana także jako Operation Thunderball/Thunderbolt (ang. Operacja Piorun) lub rajd na Entebe – operacja odbicia pasażerów porwanego samolotu, przeprowadzona w Ugandzie w nocy z 3 na 4 lipca 1976. Misja ta została później nazwana Operation Jonathan (heb. מבצע יונתן‎), od imienia dowódcy, płk. Jonatana "Joni" Netanjahu (brata późniejszego premiera Beniamina Netanjahu), który był jedyną śmiertelną ofiarą wśród oddziałów izraelskich.

W 2007 roku, izraelskie lotnictwo przeprowadziło atak powietrzny na domniemany syryjski reaktor jądrowy (Operacja Orchard).

Osobny artykuł: Druga wojna libańska.

Struktura, szkolenie

W 1991 roku w siłach powietrznych służyło około 28 000 żołnierzy, a dodatkowo do ich dyspozycji pozostawało 9000 rezerwistów.

W tamtym okresie szkolenie składało się z czterech etapów. Podstawowe szkolenie odbywało się na małych samolotach Piper Cub, a następnie na odrzutowych maszynach Fouga Magister lub ich ulepszonej izraelskiej wersji produkowanej przez IAI (samoloty te wciąż są wykorzystywane, mimo że są już wiekowe i od końca lat 80. planowane jest zastąpienie ich nowymi). Charakter etapu trzeciego zależał od przydziału, jaki otrzymał dany pilot - wyznaczeni do pilotowania odrzutowców szkolili się na TA-4, piloci transportowców na Aravach, zaś śmigłowców - na wycofanych już Bellach 206. Ostatni etap następował już w jednostkach liniowych, na maszynach, których piloci mieli używać w codziennej służbie. Wyjątkiem od tej reguły byli piloci F-15, którzy szkoleni byli w USA z wykorzystaniem tamtejszego symulatora.

Arabowie (arab.: عرب `Arab, w pierwotnym znaczeniu: "koczownicy") – grupa ludów pochodzenia semickiego zamieszkująca od czasów starożytnych Półwysep Arabski. Większość Arabów to ludzie biali, choć w Afryce spotkać też można Arabów o negroidalnym wyglądzie.
AH-64 Apache jest podstawowym śmigłowcem szturmowym w armii USA, wyspecjalizowanym w niszczeniu czołgów. Został opracowany przez firmę Hughes Helicopters, przejętą później przez McDonnell Douglas. Obecnie produkowany jest w należących do Boeinga zakładach McDonnell Douglas. Jego poprzednikiem był śmigłowiec szturmowy AH-1 Cobra.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)