Sicherheitsdienst - Polski Serwis Naukowy

Haftowany romb SD, znajdujący się na uniformie funkcjonariusza Sicherheitsdienst

Sicherheitsdienst des Reichsführers-SS (SD, pol. Służba Bezpieczeństwa Reichsführera SS) – organ wywiadu, kontrwywiadu i służby bezpieczeństwa SS, działający w III Rzeszy w latach 1931–1945.

Początki

Marynarka mundurowa SS-Unterscharführera pełniącego służbę w SD

Sicherheitsdienst podczas łapanki w Polsce, ok. 1940 roku

Gdy na początku lat trzydziestych ruch narodowosocjalistyczny w Niemczech przybierał na sile, wzrastało jego zapotrzebowanie na informacje o przeciwnikach politycznych (zarówno na terenie Niemiec, jak i za granicą). Utworzona w 1931 r. wewnątrz partii narodowosocjalistycznej NSDAP służba bezpieczeństwa operowała początkowo pod kryptonimem IC, natomiast w sierpniu tego samego roku powstał Wydział IC, który następnie przekształcony został w Służbę Bezpieczeństwa (Sicherheitsdienst, w skrócie SD). Organizatorem, a od 1932 r. szefem SD był Reinhard Heydrich, który rozszerzał stopniowo zakres działalności informacyjno-wywiadowczej.

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.
Ernst Kaltenbrunner (ur. 4 października 1903 w Ried im Innkreis w Austrii, stracony 16 października 1946 w Norymberdze) – SS-Obergruppenführer, szef Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy (RSHA) w latach 1943-1945. Zbrodniarz wojenny.

Kolejnym krokiem było mianowanie Heydricha szefem Policji Bezpieczeństwa (Sipo) – w ten sposób pod kontrolą SD znalazła się policja państwowa (w tym policja polityczna Gestapo oraz policja kryminalna Kripo). Sytuacja ta spowodowała konflikty kompetencyjne pomiędzy SD a Abwehrą (wywiadem wojskowym). W 1939 r. SD została włączona do Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy – Reichssicherheitshauptamt (RSHA), na czele którego stanął R. Heydrich.

Kontrwywiad - działalność mająca na celu neutralizowanie działalności obcych służb wywiadowczych, jak też przeciwdziałanie szpiegostwu w ogólności. Często ujmuje się tu również działania mające na celu ochronę i obronę przed dywersją i sabotażem. Kontrwywiadem przeważnie zajmują się służby cywilne, policyjne i wojskowe, potocznie określane również mianem kontrwywiad. W Polsce kontrwywiadem cywilnym zajmuje się Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a wojskowym Służba Kontrwywiadu Wojskowego.
III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945 – oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).

W pierwszych latach funkcjonowania, SD działała jako organizacja ochrony NSDAP, a po dojściu Adolfa Hitlera do władzy, umacniała system nazistowski w Niemczech. Od chwili utworzenia RSHA, SD prowadziła trzy departamenty:

Departament I – działalność wewnątrz kraju

Departament II – działalność za granicą

Departament III – badania światopoglądowe.

Sicherheitsdienst na drodze działań szpiegowskich miała bardzo skromne początki i działała jako jedna z pobocznych organizacji wymyślonych przez Heinricha Himmlera. Mimo to dzięki poparciu Hitlera szeregi i struktura SD w latach trzydziestych uległy znacznemu rozbudowaniu, zatrudniając 3000 funkcjonariuszy i być może nawet ok. 100 tys. informatorów. SD przyjmowała w swoje szeregi zarówno ludzi o ponadprzeciętnej inteligencji, jak i zwykłych brutali. Podobnie jak Gestapo, SD prowadziła infiltrację na szeroką skalę wykorzystując prawa, które powierzały jej ochronę nazistowskiego państwa, a nawet łamiąc oficjalne prawo (posuwała się do np. naruszenia tajemnicy głosowania, aby zidentyfikować osoby opozycyjne wobec narodowego socjalizmu).

SS-Untersturmführer – stopień paramilitarny w III Rzeszy w Schutzstaffeln (SS), który w Waffen-SS odpowiadał stopniowi podporucznika (Leutnant) w siłach zbrojnych Rzeszy (Wehrmacht). Jego odpowiednikiem w SA był SA-Sturmführer.
Oberscharführer - podoficerski stopień paramilitarny istniejący w SS i SA, (nierównoważne) który w SS odpowiadał stopniowi Feldwebel , a w SA stopniowi Unterfeldwebel w Wehrmachcie. Na patkach Oberscharführera były dwie gwiazdki, natomiast pagon posiadał jedną gwiazdkę i był obwiedziony białym pasmem. Randze SS-Oberscharführer odpowiadała w SA SA-Truppführer.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)