Sidney Lumet - Polski Serwis Naukowy

Sidney Lumet (ur. 25 czerwca 1924 w Filadelfii, zm. 9 kwietnia 2011 w Nowym Jorku) – amerykański reżyser, scenarzysta, aktor i producent filmowy.

Biografia

Syn żydowskich aktorów Barucha Lumeta (urodzonego i zamieszkałego w Warszawie do 1920) i Eugenii Wermus. Po raz pierwszy wystąpił na scenie w wieku 4 lat w Yiddish Art Theatre, a na Broadwayu kilka lat później w sztuce Sidneya Kingsleya Dead End. W 1939 zagrał w filmie Dudleya Murphy'ego One Third of a Nation.

Rak (łac. carcinoma, z łac. cancer – "rak, krab", z gr. καρκινος /karkinos/ – "rak, krab morski") – nazwa grupy chorób nowotworowych będących nowotworami złośliwymi wywodzącymi się z tkanki nabłonkowej.

Filadelfia (wymowa: /ˌfɪləˈdɛlfiə/)) (ang. Philadelphia) – miasto na północno-wschodnim wybrzeżu USA, w stanie Pensylwania, u ujścia rzeki Delaware do Atlantyku. Największe pod względem liczby ludności miasto w Pensylwanii i szóste w kraju.

Sidney Lumet, 1953

W latach 1942-46 służył w wojsku jako technik-radiolokator w rejonie Indiach i Birmy. Uczył sztuki aktorskiej w High School of Professional Arts. Od 1950 pracował w telewizji CBS (początkowo jako asystent reżysera, później samodzielny realizator), dla której zrealizował około 350 programów, w tym seriale, sztuki, między innymi: You Are There, Omnibus, Best of Broadway, Goodyear Playhouse, Alcoa Theater. W 1955 debiutował na Broadwayu reżyserując sztukę Bernarda Shawa The Doctor's Dilemma.

Dwunastu gniewnych ludzi (ang. 12 Angry Men) to amerykański film nakręcony w 1957. Opowiada historię ławy przysięgłych obradującej po procesie młodego Latynosa oskarżonego o morderstwo. Spośród dwunastu przysięgłych tylko jeden nie jest do końca przekonany o winie oskarżonego. Film został bardzo ciepło przyjęty zarówno przez krytyków, jak i widzów. Na internetowej liście najbardziej popularnych filmów IMDb znajduje się w pierwszej dwudziestce.

Czarnoksiężnik z krainy Oz – amerykański musical z 1978 roku na podstawie powieści L. Frank Bauma. Tym razem baśń o czarnoksiężniku z Oz toczy się współcześnie w mieście, a jej bohaterką jest czarnoskóra dziewczynka.

Lumet wyreżyserował ponad 40 filmów. Pierwszą nominację do Oscara otrzymał w 1958 za reżyserię sztuki Reginalda Rose Dwunastu gniewnych ludzi - swój kinowy debiut reżyserski (Grand Prix na MFF w Berlinie w 1957). Kolejne nominacje otrzymał za reżyserię filmów: Pieskie popołudnie (1975), Sieci (1976) oraz Werdykt (1982), a także za scenariusz do filmu Książę Wielkiego Miasta (1981).

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Columbia Broadcasting System, albo CBS, to główna stacja radiowa i telewizyjna w Stanach Zjednoczonych. CBS była jednym z trzech komercyjnych kanałów telewizyjnych, dominujących w USA przed powstaniem telewizji kablowej. W epoce radia rozwinęła się na tyle, by wykupić jednego ze swoich założycieli, Columbia Records, którego sprzedała wiele lat później firmie Sony.

27 lutego 2005 odebrał nagrodę honorowego Oscara za całokształt twórczości.

Był czterokrotnie żonaty; jego żonami były kolejno: Rita Gam (od 1949 do 1954), Gloria Vanderbilt (od 1956 do 1963), Gail Jones (od 1963 do 1978) i Mary Gimbel (od 1980 do śmierci w 2011). Ze związku z Jones miał 2 córki: Amy (ur. 1964) i Jenny (ur. 1967).

Zmarł w swoim domu na Manhattanie w Nowym Jorku. W ostatnim czasie cierpiał na nowotwór (chłoniaki).

Chłoniaki (łac. Lymphoma) – to choroby nowotworowe, wywodzące się z układu chłonnego (limforetikularnego). Najczęściej objawiają się powiększeniem węzłów chłonnych lub wątroby i śledziony. Wszystkie chłoniaki są nowotworami złośliwymi, jednak wyróżnia się postacie o mniejszej i większej złośliwości. Chłoniaki przebiegające z zajęciem szpiku nazywane są białaczkami. Chłoniaki leczone są głównie chemioterapią. W postaciach zlokalizowanych możliwe jest leczenie operacyjne.

IMDb.com (The Internet Movie Database) – największa na świecie internetowa baza aktorów i filmów. Zawiera informacje o artystach i produkcjach z wielu części świata (w tym także polskich). Z bazy możemy się dowiedzieć między innymi o dorobku aktorów (reżyserów, scenarzystów, muzyków i innych osób związanych z produkcją i tworzeniem filmu), przeczytać krótkie syntetyczne biografie (przy niektórych osobach). Baza pozwala również sprawdzić informacje o filmach, serialach i produkcjach telewizyjnych (nawet tych w produkcji), jak również o nagrodach filmowych. Mankamentem bazy jest nieuwzględnianie charakterystycznych znaków diakrytycznych niektórych języków, w tym języka polskiego.