Sidney Reilly - Polski Serwis Naukowy

Sidney Reilly

Sidney George Reilly, właśc. Sigmund Grigorjewicz Rosenblum (ur. 24 marca 1874, zm. 5 listopada 1925) - funkcjonariusz Scotland Yardu, a następnie Secret Intelligence Service.

Młode lata

Urodził się w Odessie w bogatej żydowskiej rodzinie jako syn Pauliny i Grigorija Rosenblum. W młodości znany jako Sigmund Grigorjewicz Rosenblum. W 1890 zerwał kontakty z rodziną i wyemigrował do Londynu. W 1895 otrzymał brytyjski paszport pracując już dla brytyjskiego wywiadu.

Bogusław Wołoszański (ur. 22 marca 1950 w Piotrkowie Trybunalskim) – dziennikarz i popularyzator historii, autor wielu książek o tematyce historycznej. Pomysłodawca i autor programu telewizyjnego i radiowego "Sensacje XX wieku".

Czeka, CzK, WCzK (ros.: ЧК, ВЧК) - akronim nazwy radzieckiego organu czuwającego nad bezpieczeństwem państwa, odpowiedzialnego za represje w Rosji Sowieckiej w latach 1917 - 1922.

Rewolucja bolszewicka

W 1918 Reilly został szpiegiem SIS i od razu oddelegowano go wraz z brytyjskim dyplomatą Robertem Lockhartem do Rosji, aby organizować opozycję antybolszewicką. Od samego początku byli obserwowani przez agentów Wszechrosyjskiej Komisji Nadzwyczajnej do Walki z Kontrrewolucją i Sabotażem. Po zamachu na Lenina, Lockhart i Reilly zostali aresztowani przez funkcjonariuszy WCZeKi. Oboje zostali wypuszczeni, a po ponownym aresztowaniu wymieniono ich na rosyjskich agentów aresztowanych przez brytyjskie służby w Londynie. Reilly został zwolniony ze służby SIS w 1921 w stopniu porucznika.

Secret Intelligence Service (SIS, znana także jako MI6 – Military Intelligence section 6, wywiad wojskowy Sekcja 6) – tajna brytyjska służba wywiadowcza powołana w roku 1909 do prowadzenia wywiadu zagranicznego.

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, Związek Radziecki, skrót ZSRR (ros. Советский Союз, Союз Советских Социалистических Республик, СССР, trb. Sowietskij Sojuz, Sojuz Sowietskich Socyalisticzeskich Riespublik, SSSR trl. Sovetskij Soûz, Soûz Sovetskih Socialističeskih Respublik, SSSR) – historyczne państwo socjalistyczne w Europie północnej i wschodniej oraz Azji północnej i środkowej.

As szpiegów

Przez wiele lat wokół Sidneya Reilly krążyła legenda świetnego szpiega. W Wielkiej Brytanii był tytułowany "Asem szpiegów". W rzeczywistości Reilly współpracował z kilkoma wywiadami pracując już dla Brytyjczyków. Miał, co najmniej kilka paszportów i jednocześnie był żonaty z kilkoma kobietami w różnych krajach. W trakcie swojego pobytu w Rosji współpracował z wieloma organizacjami antybolszewickimi będącymi w rzeczywistości częścią najpierw WCZeKi, potem OGPU. Na tej podstawie przekazywał Brytyjczykom nieświadomie nieprawdziwe informacje o rozległym podziemiu antybolszewickim zakładanym w większości przez agentów radzieckich służb.

OGPU (Objedinionnoje Gosudarstwiennoje Politiczeskoje Uprawlenije) (ros. ОГПУ - Объединённое государственное политическое управление при СНК СССР) - Zjednoczony Państwowy Zarząd Polityczny - policja polityczna, zajmująca się również wywiadem i kontrwywiadem, działająca w ZSRR w latach 1922 - 1934.

Łubianka (ros. Лубянка) – potoczna nazwa siedziby FSB (dawniej KGB i NKWD), a niekiedy samej FSB odnosząca się również do więzienia śledczego znajdującego się kiedyś w podziemiach tego samego budynku w Moskwie. W czasie terroru stalinowskiego na Łubiance zamordowano wielu więźniów politycznych, w tym licznych Polaków. Do dziś w budynku znajdować ma się niewielki areszt śledczy.

Śmierć

Ciało Reilly'ego sfotografowane przez agentów OGPU (1925 rok)

W 1925 został zwabiony przez agentów OGPU do ZSRR pod pozorem spotkania z podziemiem antybolszewickim. Po przekroczeniu granicy fińsko-radzieckiej aresztowany i przewieziony do siedziby OGPU w Moskwie przy ulicy Wielkiej Łubianki. 5 listopada rozstrzelany w podmoskiewskim lesie.

Zobacz też

Boris Sawinkow

Źródła

Bogusław Wołoszański Ten okrutny wiek, Sensacje XX Wieku, Warszawa 1995

Andrew Cook, Sidney Reilly: ST1 (On His Majesty's Secret Service), NPI Media Group 2002