Siedmiu mędrców - Polski Serwis Naukowy

Siedmiu mędrców - nazwa używana do określenia grupy wybitnych praktyków, działaczy i reformatorów, działających w starożytnej Grecji pomiędzy końcem VII i połową VI wieku p.n.e.

Mędrcy działali w czasach bezpośrednio poprzedzających pojawienie się filozofii - sami nie byli filozofami, ale raczej mężami stanu, działaczami, prawodawcami, reformatorami życia społecznego. Głoszone przez nich mądrości życiowe wynikały nie tyle z systematycznych przemyśleń, ile z bogatego doświadczenia życiowego. Okres ich działalności nazywany bywa okresem siedmiu mędrców.

Ezop (gr. Αἴσωπος Aisopos) – grecki bajkopisarz pochodzący z Mistra w Azji Mniejszej. Przyjmuje się, że żył w VI wieku p.n.e., według tradycji był niewolnikiem Jadmosa z Samos. Postać na wpół legendarna, o której życiu i twórczości mało wiadomo. Daty jego urodzin i śmierci nie są znane. Uważany jest za twórcę bajki zwierzęcej, czyli takiej, w której bohaterami są zwierzęta, oraz moralizującej i satyrycznej. Z początku bajki nie były uznawane za typowe utwory dla dzieci, lecz dla dorosłych. W swoich bajkach wyśmiewał ludzi, ukazując ich pod postaciami zwierząt. Z pozoru zabawne, bajki Ezopa zawierały gorzką prawdę i głęboką mądrość. Nie dochował się oryginalny zbiór jego utworów ani ich adaptacja dokonana przez Demetriusza z Faleronu (IV/III w. p.n.e.). Znane są przede wszystkim z przeróbek wierszowanych Fedrusa i Babriosa.

Grecja (gr. Ελλάδα Elláda, IPA: [e̞ˈlaða] lub Ελλάς Ellás, IPA: [e̞ˈlas], tr. Yunanistan), Republika Grecka (Ελληνική Δημοκρατία Ellinikí Dimokratía, IPA: [e̞ˌliniˈci ðimo̞kraˈtiˌa]) – kraj w południowo-wschodniej części Europy, położony na krańcu Półwyspu Bałkańskiego. Graniczy z Albanią, Republiką Macedonii i Bułgarią na północy oraz z Turcją na wschodzie. Ma dostęp do czterech mórz: Morza Egejskiego, Morza Kreteńskiego na wschodzie, Morza Jońskiego na zachodzie oraz Morza Śródziemnego od południa.

Trudno dzisiaj ustalić jakie postaci historyczne zaliczane były przez Greków do grupy siedmiu najwybitniejszych mędrców - w zachowanych przekazach istnieją w tej kwestii rozbieżności i wymienianych jest więcej nazwisk. Według Platona mędrcami byli:

Bias z Prieny - doradzał Jończykom, aby emigrowali na Sardynię wobec naporu Persów

Solon - ateński polityk i prawodawca, sprawujący władzę z woli ludu, a także - poeta gnomiczny

Pittakos z Mityleny - wybrany przez współobywateli dyktator Mityleny z okresu jej współzawodnictwa z Atenami (o panowanie nad Hellespontem)

Tales z Miletu - matematyk, astronom, inżynier, polityk, podróżnik i kupiec, uznawany za pierwszego filozofa

Kleobulos z Lindos - tyran z Lindos na wyspie Rodos

Myzon z Chene

Chilon ze Sparty

O ile wszystkie źródła wymieniają cztery pierwsze nazwiska, o tyle często zamiast Kleobulosa, Myzona i Chilona wymienia się inne postaci. Wśród nich pojawiają się na przykład:

Paradoks Epimenidesa jest problemem logicznym. Jego nazwa pochodzi od imienia greckiego filozofa Epimenidesa z Krety. Wypowiedział on zdanie Κρῆτες ἀεί ψεύσται, co znaczy Kreteńczycy zawsze kłamią. Na pierwszy rzut oka nie ma w tym żadnego paradoksu, chyba że zauważymy że Epimenides sam był Kreteńczykiem. Skoro Epimenides jest Kreteńczykiem, to twierdząc, że wszyscy Kreteńczycy to kłamcy, sam kłamie, czyli mówi prawdę. Paradoks ten jest wersją paradoksu kłamcy.

Chilon ze Sparty (gr. Χίλων) – grecki filozof żyjący w VI stuleciu p.n.e. Był jednym z Siedmiu mędrców. Pochodził ze Sparty. Wspominany jako sophos już przez Krycjasza. Chilonowi przypisuje się słynne zdanie "Poznaj samego siebie" ("γνῶθι σεαυτὸν"). Legenda mówi, że zmarł w trakcie składania gratulacji swemu synowi za zwycięstwo w boksie podczas olimpijskich igrzysk.

Periander - tyran, uznawany za mądrego władcę, który doprowadził do rozkwitu ekonomicznego i kulturalnego Koryntu

Ezop z Frygii - półlegendarny bajkopisarz grecki, uważany za twórcę klasycznej bajki zwierzęcej, wywodzącej się bezpośrednio z ludowej tradycji ustnej

Anacharsis - scytyjski filozof, który w VI wieku p.n.e. przybył do Aten

Epimenides z Krety - legendarny kreteński poeta, cudotwórca i teolog, znany dzięki słynnemu paradoksowi

Mądrości głoszone przez mędrców sprowadzały się do wychwalania rozsądku i umiaru. Typowe zalecenia i sentencje to "Nie mówić źle o umarłych" (Chilon ze Sparty) czy "Wszystko, co posiadam, noszę ze sobą" (Bias z Prieny).

Scytowie – koczownicze ludy irańskie wywodzące się z obszarów pomiędzy Ałtajem a dolną Wołgą[potrzebne źródło], zamieszkujące od schyłku VIII lub od VII wieku p.n.e. północne okolice Morza Czarnego. Byli spokrewnieni z Sakami i Sarmatami.

Tyran (gr. τύραννος tyrannos) – osoba sprawująca nieograniczoną władzę, zdobytą niezgodnie z prawem. Rządy tyrana (lub tyranów) noszą nazwę tyranii.

Wiele sentencji znaleźć można w Wikicytatach:

Bias z Prieny

Chilon ze Sparty

Ezop z Frygii