Siergiej Iljuszyn - Polski Serwis Naukowy

Siergiej Władimirowicz Iljuszyn, Сергей Владимирович Ильюшин (ur. 18/30 marca 1894 w Dilialewie koło Wołogdy, zm. 9 lutego 1977 w Moskwie) – rosyjski projektant i konstruktor samolotów, akademik Akademii Nauk ZSRR (1968), generał pułkownik inżynieryjno-technicznej służby (1967), trzykrotny Bohater Pracy Socjalistycznej (1941, 1957, 1974). Zorganizował biuro konstruktorskie samolotów Iljuszyn, skąd pochodzą powszechnie znane Iły.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Samolot – statek powietrzny cięższy od powietrza (aerodyna), utrzymujący się w powietrzu dzięki wytwarzanej sile nośnej za pomocą nieruchomych, w danych warunkach względem statku, skrzydeł. Ciąg potrzebny do utrzymania prędkości wytwarzany jest przez jeden lub więcej silników.

Życiorys

Zainteresował się lotnictwem w 1910 r. Podczas I wojny światowej był pilotem. W 1916 pracował jako mechanik lotniczy. Od 1918 w Armii Czerwonej, początkowo jako mechanik samolotów, potem oficer, a od 1921 komendant pociągu remontowego. Po otrzymaniu w 1926 r. tytułu inżyniera na Inżynieryjnej Akademii Lotniczej im. Żukowskiego rozpoczął projektowanie samolotów. Od 1931 szef Biura Konstrukcyjnego, które prowadziło projektowanie trzech typów samolotów – szturmowców, bombowców i pasażerskich. Na pierwszych samolotach bojowych konstrukcji Iljuszyna CKB-26, CKB-30 i CKB-36F ustanowiono rekordy światowe przelotów wysokościowych i z różnym obciążeniem, a w latach 1938–1939 samoloty Ił wykonały przeloty bez lądowania na trasach Moskwa – Władywostok i Moskwa – wyspa Misku w Ameryce Północnej.

Order Czerwonej Gwiazdy (ros. Орден Краснoй Звезды) – radzieckie odznaczenie wojskowe ustanowione Uchwałą Prezydium Centralnego Komitetu Wykonawczego ZSRR z 6 kwietnia 1930.

Nagroda Stalinowska - nagroda państwowa w ZSRR przyznawana w latach 1940-1954 obywatelom tego państwa za wybitne osiągnięcia w dziedzinie nauki, techniki, literatury i sztuki oraz nowych metod wytwarzania i konstruowania wyrobów.

Samoloty jego projektu, szturmowy Ił-2 i bombowiec Ił-4 były bardzo popularne w czasie II wojny światowej. W 1939 skonstruowany został opancerzony szturmowiec Ił-2. Jego wprowadzenie na uzbrojenie dało nową klasę samolotów bojowych i spowodowało powstanie nowej taktyki lotniczej. Samolot Ił-4 był w wojnie 1941-45 podstawowym bombowcem dalekiego zasięgu i samolotem torpedowym. Potem wypuszczono szturmowce Ił-8 (1943), Ił-10, Ił-16 i Ił-40 – pierwszy w lotnictwie szturmowiec odrzutowy. Były wypuszczone bombowce Ił-6, eksperymentalny odrzutowiec bombowy Ił-22 (1946) i Ił-28 (1948) pierwszy sowiecki bombowiec odrzutowy wypuszczany seryjnie (był na uzbrojeniu Wojska Polskiego do 90 lat XX wieku). Po wojnie jego samoloty pasażerskie turbo-śmigłowy Ił-18 (1957) i Ił-62 (1962),były bardzo popularne wśród przewoźników z krajów socjalistycznych i krajów tzw. trzeciego świata.

Bohater Pracy Socjalistycznej (ros. Герой Социалистического Труда) to tytuł przyznawany w latach 1938-1991 przez Radę Najwyższą ZSRR za szczególne zasługi dla Państwa Radzieckiego. Wraz z tytułem przynawano Order Lenina, Medal "Sierp i Młot" oraz dyplom Prezydium Rady Najwyższej ZSRR. Pierwszy tytuł ten uzyskał Józef Stalin w 1939.

Order Rewolucji Październikowej (ros. Орден Октябрьской революции) – order ustanowiony decyzją Prezydium Rady Najwyższej ZSRR z 31 października 1967 na cześć 50-lecia rewolucji październikowej.

Iljuszyn nie tylko zbudował całą rodzinę samolotów, ale wykształcił kadry konstruktorów lotniczych.

Został odznaczony m.in. trzykrotnie Medalem "Sierp i Młot" Bohatera Pracy Socjalistycznej (1941, 1957, 1974), ośmiokrotnie Orderem Lenina, Orderem Rewolucji Październikowej, dwukrotnie Orderem Czerwonego Sztandaru, Orderem Czerwonego Sztandaru Pracy, Order Suworowa I i II klasy oraz Order Czerwonej Gwiazdy. Siedmiokrotny laureat Nagrody Stalinowskiej (1941, 1942, 1943, 1946, 1947, 1950, 1952), Nagrody Leninowskiej (1960) i Nagrody Państwowej ZSRR (1971).

Armia Czerwona, (Рабоче-Крестьянская Красная Армия, RKKA), od (ros. Советская армия, stosowane również tłumaczenie Armia Sowiecka) – siły zbrojne Rosji radzieckiej i Związku Radzieckiego, istniejące do grudnia 1991 (przemianowana m.in. na Siły Zbrojne Republiki Białorusi, Siły Zbrojne Federacji Rosyjskiej oraz Siły Zbrojne każdej z pozostałych republik ZSRR).

I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.

Był deputowanym do Rady Najwyższej ZSRR od 1. do 7. kadencji.

Został pochowany na Cmentarzu Nowodziewiczym w Moskwie.

Źródła

Bolszaja Sowietskaja Encykłopedia t. 10 Moskwa 1972